+ Meer informatie

Actualiteit achterhaalt schoolboeken

Uitgevers doen hun best om ontwikkelingen in Europa bij te benen

4 minuten leestijd

DEN HAAG - De Nederlandse schoolboekuitgevers moeten flinke toeren uithalen om de actuele ontwikkelingen in Oost-Europa in hun schoolboeken bij te benen. De uitgevers nemen hun toevlucht tot extra docentenbulletins, inlegpagina's en -hoofdstukken om de ontwikkelingen van het laatste jaar te volgen. Dat legt hier en daar een aardig beslag op de promotiebudgetten. Doorgaans rekenen de uitgevers de klanten hiervoor niets extra's.

Voor het vak aardrijkskunde staat dit nieuwe schooljaar onder andere de Sowjet-Unie als eindexamenonderwerp op het vwo-programma. Malmberg in Den Bosch heeft net in augustus over de Sowjet-Unie een apart eindexamenkatern voor dit vak van de pers laten rollen. De jongste ontwikkelingen in de Sowjet-Unie maken de uitgave al weer gedateerd. „Tegen de actualiteit valt niet op te schrijven", aldus Ron Vos van Malmberg.

De Bossche uitgever gaat de laatste gebeurtenissen in de Sowjet-Unie verwerken in een extra docentenhandleiding, die kosteloos aan de scholen wordt geleverd. Verder bevat de examenbundel het advies aan de leerlingen om goed de krant te lezen. Voor het vak geschiedenis met onder meer als eindexamenonderwerp "De Europese integratie 1945-1990" heeft Malmberg vorig jaar een tot mei 1990 actueel boekje over de beide Duitslanden op de markt gebracht.

Inlegvel

Het op stapel staande eindexamenkatern (aardrijkskunde) van Wolters-Noordhoff over de Sowjet-Unie —onderdeel van de methode "Formule Bos"- is actueel tot medio mei van dit jaar, aldus P. Knoester van de Groningse uitgeverij. „Maar ook weer niet voor de volle 100 procent. Het manuscript dateert van januari 1991. De ontwikkelingen tot halverwege dit jaar zijn voor 80 procent meegenomen". De rest aan benodigde wijzigingen worden volgens Knoester verwerkt in een speciaal docentenboek of op een inlegvel. „Dat inlegvel is niet zo'n probleem omdat het eindexamenkatern nog in huis is en pas over drie weken wordt gedistribueerd".

De inhoud van schoolboeken wordt ingehaald door de dagelijkse gebeurtenissen in de wereld. „Tegen de actualiteit valt niet op te schrijven". poto RD

Na de recente hereniging van de Bondsrepubliek Duitsland en de DDR is bij Wolters-Noordhoff het hoofdstuk "De beide Duitslanden" in deel 1 (voor brugklassen) uit de Formule Bos-serie in zijn geheel vervangen door een inleghoofdstuk dat gratis via docenten bij de leerlingen terecht moet komen. Het hoofdstuk begon met een foto van de Berlijnse Muur. „Die wordt nu bij voorbeeld vervangen door een foto van het feest bij de Brandenburger Tor vorig jaar. Een kaartje van het herenigd Duitsland met alle deelstaten komt nu in de plaats van het kaartje van de twee Duitslanden", noemt Knoester als voorbeeld.

Niet te snel

De uitgevers die zich op de onderwijsmarkt begeven, moeten de afweging maken op welke termijn zij de actualiteit met hun uitgaven willen volgen. Er schuilt een groot gevaar in al te snelle aanpassing. „Als je de actualiteit te gedetailleerd volgt en daarop direct je leerboeken aanpast, loop je het risico op het verkeerde been te worden gezet en dan moet je telkens blijven veranderen", zegt Lilian Broekema van Wolters-Noordhoff.

Volgens de uitgevers is het voor hun vaste methodes niet mogelijk telkens bepaalde delen te wijzigen of aan te passen. Daar geldt een vaste regelmaat voor, met een cyclus van ongeveer vier tot vijf jaar. Vervanging van een verouderd deel door een nieuw kan niet frequenter, omdat de budgetten van de scholen dat niet toelaten, zo legt Broekema uit. Vijfentachtig procent van de scholen werkt met een schoolboekenfonds waarvan de leerlingen verplicht gebruikmaken. Ook niet onbelangrijk: te snelle vervanging zou leiden tot grote stapels verouderde boeken bij de uitgevers.

Docentenkrant

Uitgever Meulenhoff in Amsterdam is niet van plan de inhoud van hun vwo-schoolboeken voor aardrijkskunde en geschiedenis aan te passen. Voor haar vaste aardrijkskundemethode "De Geo Geordend" brengt de uitgeverij eens per vier maanden een docentenkrant uit. „Daarin staat materiaal dat de docenten in de les kunnen gebruiken. We zijn niet niet van plan met inlegvellen te komen", aldus de uitgever R. Wijnveen. Wel heeft Meulenhoff een speciaal boekje over Oost-Europa gepubliceerd, dat scholen in het derde en vierde leerjaar van havo èn vwo kunnen gebruiken. Dat boekje loopt tot eind 1990.

De uitgever van de Bos Atlas ("de Grote" en "de Kleine") bij Wolters-Noordhoff, A. T. van Holten, houdt het liefst vast aan de regelmatige cyclus van vijf jaar voor vernieuwing van zijn editie. „De scholen willen dat graag omdat de aardrij kskundedocenten anders met te veel verschillende edities in één klas te maken hebben. Tussentijdse aanpassingen hebben ze liever niet. De atlas is meer de neerslag van de bezonken actualiteit", formuleert hij mooi.

Niet negeren

Bij de hereniging van de beide Duitslanden kon Van Holten naar eigen zeggen echter niet om de actualiteit heen. De lopende uitgave kreeg al snel na de ontwikkelingen in Duitsland een inlegblad. Zo'n belangrijke verandering een tijdlang negeren, „dat kunnen we niet maken", aldus Van Holten. „Tegelijkertijd is tevens de vorig jaar totstand gekomen eenwording van de beide Jemens verwerkt", aldus de uitgever.

Zou het desintegratieproces zich in Joegoslavië en nu ook in de Sowjet-Unie in de nabije toekomst doorzetten, dan krijgt Van Holten nog een massa aanpassingen te verrichten. Dat doet hem verzuchten: „Het gaat erop lijken dat —nu de totalitaire regimes in Oost-Europa verdwijnen- de negentiende eeuw weer boven komt drijven".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.