+ Meer informatie

„Opnieuw een bewijs dat het lot me voor mijn taak heeft uitgekozen"

Wat men ook probeerde, Hitler overleefde alle aanslagen

7 minuten leestijd

Er zijn weinig staatshoofden die zoveel 'geluk' hebben gehad als de leider van het Derde Rijk, Adolf Hitler. Tenminste, als het om het overleven van aanslagen gaat. Enkele keren voorkwam afgelasting van een vergadering een moordaanslag. Een andere keer redde een eiken tafelsteun het leven van de Führer.

Al in 1929 wordt er een poging ondernomen om Hitler te vermoorden. Een gedesillusioneerde SS'er plaatst een bom onder het podium in het Berlijnse Sportpaleis waar de NSDAP-leider een toespraak zal houden. Tijdens de toespraak moet de SS'er echter naar het toilet. Een onbekende sluit hem op en hij kan de bom niet tot ontploffing brengen. „De geschiedenis van de wereld had er wel eens heel anders uit kunnen zien als hij niet naar het toilet had gemoeten", vertelde een vriend van de moordenaar in spe later.
De eerste, echte aanslag op de Führer vindt tien jaar later plaats. De 36-jarige houtbewerker Georg Elser is de dader. In de namiddag van de negende november 1939 loopt hij met een kist onder de arm de Münchense Burgerbraukeller binnen. De grote zaal is versierd met vlaggen en vaandels, want Hitler zal 's avonds het woord voeren tijdens een bijeenkomst van oud-strijders. In de kist van Eiser zit een door hem zelf gefabriceerde bom, bestaande uit een tijdmechaniek en een aantal staven dynamiet. Eiser, die in Dachau gevangen heeft gezeten vanwege communistische sympathieën, plaatst de tijdbom in een pilaar achter het spreekgestoelte. Hij stelt het tijdmechanisme af op 21.10 uur. Hitler zal dan halverwege zijn doorgaans lange redevoering zijn.

Trein
Het loopt echter allemaal anders. Hitler sluit al om 21.07 uur zijn tirade (tegen Engeland) af. Hij moet namelijk de speciale trein van 21.31 uur met bestemming Berlijn halen. De spoorwegen zetten deze trein in omdat luchtverkeer door de weersomstandigheden moeilijk is. Een politie-escorte begeleidt de leider van het Derde Rijk naar het station. De trein vertrekt op tijd.
Bij een tussenstop in Neurenberg, verlaat propaganda-chef Goebbels de trein om enkele boodschappen te versturen. Als hij terugkeert in de trein vertelt hij wat er gebeurd is. Om 21.20 uur heeft zich een zware explosie voorgedaan in de Burgerbraukeller. Een pilaar en een gedeelte van de dakconstructie zijn uiteengescheurd. Stukken dak en een balkon zijn naar beneden gestort, op de aanwezige menigte. Zes oud-strijders en een serveerster zijn gedood, 63 mensen zijn gewond.
Hitler denkt eerst dat Goebbels een grapje maakt, tot hij ziet hoe bleek het gezicht van zijn propaganda-chef is. De Führer is echter weinig onder de indruk: „Nu ben ik helemaal tevreden. Het feit dat ik de Burgerbraukeller eerder dan gewoonlijk heb verlaten, is een bevestiging van het feit dat de voorzienigheid mij mijn doel wil laten bereiken".

Modeljas
De Duitsers die Hitler liever dood dan levend zagen, lieten zich door deze mislukte poging niet ontmoedigen. Nieuwe aanslagen werden beraamd. Bij voorbeeld door te proberen het vliegtuig van de Führer te vernietigen met cognacflessen gevuld met explosieven. Of denk aan de poging van infanterie-kapitein Bussche. Hij wilde zichzelf en Hitler opblazen terwijl hij een nieuw model legerjas zou demonstreren. Bij een Britse luchtaanval, een dag voor de demonstratie, werden de modeljassen echter getroffen en Bussche moest weer naar het front terugkeren.
In de loop van de oorlog wordt Hitler steeds minder geliefd binnen zijn eigen leger. Velen zijn het niet eens met Operatie Barbarossa, de aanval op Rusland. Diverse complotten worden gesmeed om de eigen leider van de troon te stoten. Ze mislukken allemaal.
In 1943 gaat graaf Claus von Stauffenberg, een stafofficier met de rang van luitenant-kolonel, zich met het verzet binnen het leger bemoeien. Hij formeert een groep militairen van zowel hoge als lage rang om zich heen. De groep ziet in het vermoorden van de Führer de enige mogelijkheid om het Derde Rijk te redden. De moord moet dan wel gevolgd worden door militaire machtsovername in Berlijn, Parijs en Wenen.
In zijn positie als chef-staf van de commandant van het Allgemeine Heeresamt in Berlijn werkt Von Stauffenberg het scenario van de coup verder uit. Hij weet steeds meer (hoge) militairen bij de samenzwering te betrekken. Onder anderen generaal Von Stupnagel, veldmaarschalk Rommel en zijn eigen chef, generaal Olbricht.

Operatie Walküre
Een door Hitler zelf goedgekeurde maatregel vormt de basis van de staatsgreep. Met deze maatregel, Operatie Walküre, wil de Führer eventuele onrust onder buitenlandse arbeiders in Duitsland de kop indrukken. De operatie houdt in het afkondigen van de noodtoestand en de mobilisatie van legereenheden om een eventuele opstand neer te slaan. Von Stauffenberg wil het starten van de Operatie Walküre gebruiken als signaal, door het gehele Derde Rijk, voor het begin van de machtsovername.
Op 11 juli 1944 krijgen Von Stauffenberg en consorte hun kans. Hitler vraagt de graaf om verslag uit te brengen over vervangingen. Himmler en Goering zullen ook aanwezig zijn. Generaal Olbricht zal om 11.00 uur de bevelen voor Operatie Walküre uitvaardigen.
De graaf arriveert op de Berghof, Hitlers hoofdkwartier, met een tas met officiële papieren en een Engelse bom. Maar tot zijn schrik blijkt Himmler niet aanwezig te zijn. Snel belt hij generaal Olbricht. Deze adviseert hem te wachten tot hij de top-drie van het Derde Rijk in één klap kan ombrengen. Olbricht maakt zelf zo spoedig mogelijk een einde aan Operatie Walküre. De troepen, die al op weg naar Berlijn waren, keren zo onopvallend mogelijk terug naar hun barakken.
De samenzweerders krijgen al op 20 juli een nieuwe kans. Von Stauffenberg moet zich melden op de Wollfsschanze. Hitlers hoofdkwartier in Polen. De Führer wil inlichtingen hebben over vervangingsmaterieel voor het oostfront. De leider van de samenzwering gaat met het vliegtuig naar Polen.
Ruim voor het middaguur op de 20e juli arriveert Von Stauffenberg op het hoofdkwartier. Ondanks strenge veiligheidsmaatregelen weet hij de bruine leren aktentas met daarin een bom naar binnen te smokkelen. Eenmaal binnen, nuttigt hij eerst een ontbijt. Von Stauffenberg lijkt uitermate rustig. Om 12.00 uur komt iemand hem vertellen dat de vergadering al om 12.30 uur begint, in verband met het bezoek van Mussolini aan Hitler. Von Stauffenherg trekt zich terug, zogenaamd om een schoon overhemd aan te trekken. In werkelijkheid stelt hij de bom af. De scherpgestelde bom is nauwelijks in de aktentas gestopt, of een sergeant komt de rebellerende graaf vertellen dat de vergadering begint.

Tafelsteun
De vergadering is al begonnen als de luitenant-kolonel binnenkomt. De deelnemers aan de bespreking staan allemaal bij een lange kaartentafel. De tafel heeft een zwaar blad en twee massief eiken steunen. Von Stauffenberg gaat bij generaal Heusinger staan, die het woord voert. Hij schuift zijn aktentas onder de tafel, vlak bij Hitler, aan de binnenkant van de eiken steun. Even later verlaat Von Stauffenberg de vergaderruimte. De andere aanwezigen merken zijn vertrek niet op; ze zijn geboeid door Heusingers betoog. Vervolgens verlaat hij de Wollfsschanze en vertrekt met het vliegtuig richting Berlijn.
In de vergaderruimte heeft een medewerker van Hitler last van de bruine koffer die onder de tafel staat. Omdat hij de koffer niet met zijn voeten kan wegduwen, pakt hij hem op en zet hem aan de buitenkant van de tafelsteun. Om 12.42 wordt de toespraak van Heusinger onderbroken door een enorme explosie, met daarop volgend grote paniek. Vele aanwezigen zijn gewond. De Führer is echter buiten schot gebleven; de eiken steun heeft hem gered. Hitler brengt toch nog een bezoek aan zijn lijfarts, die hem een spuitje voor zijn hart geeft. Na dit bezoek zegt hij tegen zijn secretaresses: „Wel dames, opnieuw is alles goed met me afgelopen. Opnieuw een bewijs dat het lot me voor mijn taak heeft uitgekozen".
Van de staatsgreep die moest volgen op de aanslag komt niet veel terecht. Door de onzekerheid over het leven van de Führer, worden er in Berlijn geen werkelijke stappen ondernomen om de macht over te nemen. Von Stauffenberg en Olbricht worden gefusilleerd. Hitler blijft aan de macht, tot hij op 30 april 1945 een geslaagde aanslag op zijn eigen leven pleegt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.