+ Meer informatie

Onbeschermd Turkije huiverig voor oorlog

6 minuten leestijd

ANKARA - Turkije heeft ons dichter bij de Golfoorlog gebracht. Want het maakt nogal een verschil of je de Amerikaanse luchtmacht toestemming geeft vanaf jouw grondgebied Irak te bombarderen, of je laat in de Rotterdamse haven helikopters, tanks en andere voertuigen van het Amerikaanse leger inschepen.

Saddam Hoessein wil het Turkije vergelden dat Amerikaanse gevechtsvliegtuigen vanaf de luchtmachtbasis Ingirlik, in het zuidoosten bij de stad Adana, mogen opereren. Goed, hij dreigt ook Nederland met terroristische aanslagen. Maar wij hebben de zekerheid dat geen luchtalarm het werk in Rotterdam zal verstoren. Daarentegen leven miljoenen Turken in het grensgebied wel binnen het bereik van de verwoestende Scuds. Mocht het tot een treffen komen tussen Irak en Turkije, dan sleept onze NAVO-partner het hele bondgenootschap mee in de Golfoorlog.

Goed, Turkije is voldoende beschermd tegen een eventuele aanval door Irak, nu daar tientallen schepen, vliegtuigen en luchtafweerraketten zijn gestationeerd, aldus het oordeel van de Amerikaanse generaal John Galvin, opperbevelhebber van de NAVO-strijdkrachten in Europa. Naar Galvin vorige week woensdag zei, wil Turkije graag nog wat meer steun zien en wordt dat verzoek momenteel bekeken.

Maar als het alleen aan de Turkse president Turgut Özal had gelegen, zouden Turkse soldaten meevechten voor de bevrijding van Koeweit. En dat gaat zelfs zijn politieke vrienden te ver. En terwijl de oppositie schreeuwt dat de Turkse soldaat geen huurling is van het westerse imperialisme, past de president alvast het uniform van een luitenant-generaal, dat hij in oorlogstijd als voorzitter van de chefs van de verenigde staven mag dragen.

Speelruimte

In het onherbergzame grensgebied met Irak heeft een troepenmacht van 180.000 militairen zich ingegraven. Een half uur voordat operatie Woestijnstorm losbarstte, stelde Bush zijn Turkse ambtgenoot telefonisch op de hoogte. Özal wenste hem veel geluk en gaf daags erna de Amerikanen toestemming vanuit zijn land Irak te bombarderen. Sindsdiens bulderen vanaf de basis Ingirlik keer op keer formaties jachtbommenwerpers en onderscheppingsjagers, ondersteund door tankvliegtuigen en vliegende radarstations om aanvallen op de boze buurman uit te voeren.

Özal wees critici op de resoluties van de Verenigde Naties. Door de Amerikanen toestemming te geven vanaf Turkse bodem te opereren, hielp Turkije de resoluties tegen Irak uit te voeren. Özal gaf de Amerikaanse luchtmacht speelruimte om de oorlog tegen Irak gemakkelijker, sneller en mogelijk met minder verliezen te beëindigen. Maar dat liet de bevolking in het oosten zich niet zomaar wijsmaken. De rijken namen de benen uit de grensstreek. Wie het kon opbrengen, telde een maandinkomen neer voor een gasmasker, dat zonder gaspak maar een betrekkelijke bescherming biedt tegen chemische aanvallen.

Paniek

De regering riskeert een gasaanval op een onbeschermde bevolking, zo beukten tegenstanders van Özal de presidentiële politiek. Er worden ook geen maatregelen genomen om de ellende te voorkomen. Een minister van binnenlandse zaken riep de bevolking op kalm te blijven.

Er is geen reden tot bezorgdheid. Vanuit Nederland, Noorwegen, Denemarken en Duitsland werden gasmaskers, brandwerende dekens, medicijnen, gaspakken, brancards en tenten aangevoerd. De bevolking van de stad Adana bij de basis Ingiriik kreeg eerst 12.000 gasmaskers en later nog eens 3000. In de stad wonen 1,9 miljoen mensen, die zich een belangrijk doel van Saddams Scuds weten.

Een luchtalarm in de stad bracht de jammerlijke staat van de civiele verdediging aan het licht. Lang niet iedereen hoorde de sirenes. Onder de mensen die ze wel hoorden ontstond grote paniek. De ene helft van de bevolking rende voor z'n leven, terwijl anderen in verwarring om zich heen keken en vroegen wat er allemaal aan de hand was. Gewikkeld in handdoeken renden mensen uit bad naar de schuilkelders van hotels. Anderen vlogen op straat de eerste de beste auto in.

Een menigte van 1200 bange burgers probeerde zich in een schuilkelder te wringen, die plaats bood aan 300 personen. In restaurants wuifde het personeel het alarm weg als brandweersirenes en ging rustig door met serveren. Van de civiele verdediging was niemand te zien. „Ze hebben zelfs ons geen gasmaskers of beschermende kleding gegeven. Als er echt alarm is, rennen wij als eerste naar de schuilkelders", aldus een lid van de civiele verdediging.

Geen lafaards

„We zijn een krijgsvolk", zegt Özal. „Ze (de mensen in het zuidoosten) zijn gewend geraakt aan comfort. Ze zijn vergeten wat dapperheid is". Burgemeester Selahattin Colak gelooft niet dat moedige mensen zoals in Adana in paniek kunnen raken. Met de Turkse wapenfeiten valt het overigens wel mee. Na de onafhankelijkheidsoorlog van 1919-1923 heeft het Turkse leger twee keer gevochten. Er werHABUR Turkse militairen SILO PI Twee Turkse soldaten met gasmaskers op. (Foto EPA) den in de jaren vijftig troepen naar Korea gestuurd en in 1974 bezette het Turkse leger het noordelijk deel van Cyprus.

Turkije verklaarde Hitler de oorlog, twee dagen voor de overgave van het Derde Rijk. De grondleggeer van de Turkse republiek, Moestafa Kemal Atatürk, vond oorlog een misdaad, alleen gerechtvaardigd als het voortbestaan van het land wordt bedreigd. Zijn devies "vrede in het land, vrede in de wereld" wordt dezer dagen nog graag aangehaald. Turkije vermeed inmenging in het conflict tussen Israël en Arabië en bleef neutraal tijdens de achtjarige oorlog tussen Irak en Iran.

De Turken huiveren thans voor het oorlogsgeweld. Maar hun president zegt: „Als we een betere wereld willen, moeten we niet weglopen van een oorlog. We mogen geen lafaards zijn". Hij vertelt dat het Turkse leger niet bang is. „Als het tot vechten komt, kunnen de Turkse soldaten eens laten zien of ze zijn opgewassen tegen de eisen van een moderne oorlog".

EG

Brengt Özal dan onbezonnen zijn land stap voor stap dichter bij de oorlog? Is hij een marionet, waarvan de touwtjes in Amerikaanse handen zijn? Özal: „Ik sta aan de kant van de Verenigde Naties. Ik denk niet dat de VN de verliezer zullen zijn. De oppositie zegt dat ik een gokker ben. Dat ben ik niet. Ik ben een man van berekening. Ik ben een technicus en ik weet wat wiskunde en logica zijn. Daarom denk ik dat ik niet zal verliezen".

Er wordt de laatste weken de suggestie gehoord dat Özal met z'n vastberaden politiek Turkije vervroegd de Europese Gemeenschap wil binnenloodsen. Toelating tot de EG als dank voor een trouwe bondgenoot, die vooral ook door schending van mensenrechten door de gemeenschap op afstand wordt gehouden. Zeker is dat Turkije na de Golfoorlog meer macht en invloed in de regio wil. Özal verwacht dat Turkije na de oorlog groter en sterker zal zijn. Hij wil een stoel dichtbij het hoofd van de onderhandelingstafel.

De Turkse president veegde ongemeen fel de vloer aan met het aarzelende Duitsland, dat bedenkt hoe het aan z'n NAVO-verplichtingen kan ontkomen als Turkije en Irak echt in oorlog raken. Hij veroordeelde Duitsland als een rijke maar onbetrouwbare bondgenoot, die zich onttrekt aan zijn verant

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.