+ Meer informatie

Luteijn: bij nog duurder gas moet overheid bijspringen

"Het gaat om de overleving van de glastuinbouw''

8 minuten leestijd

DEVENTER — „Aanstaande vrijdag praten we weer met de Gasunie over de gevraagde prijsverhoging, maar ik denk niet dat we er dan al uit komen. Toch hebben we wel haast, we willen voor de verkiezingen tot een akkoord komen. We kunnen namelijk een bepaalde verhoging accepteren, mits de overheid bereid is een zeer groot gedeelte aan de glastuinbouw terug te sluizen via een sector-beleid dat aan de overgrote meerderheid van de bedrijven ten goede zal komen. Daartoe lijkt met dit kabinet overeenstemming bereikt te kunnen worden".

Dit zei deze week ir. D. Luteijn, voortzitter van het Landbouwschap, toen we hem, tussen de bedrijven door, in motel Deventer ontmoetten. Een landbouwschapsvoorzitter, die ook nog voorzitter is van een standsorganisatie — het Koninklijk Nederlands Landbouwcomité — is, heeft een druk leven. Dat was ook afgelopen maandag het geval, 's Morgens gekomen uit zijn Zeeuwsvlaamse woonplaats Kortgene had hij tot vijf uur vergaderd in Utrecht. Om zes uur ontmoetten wij hem in Deventer, waar hij een stop maakte om een hapje te eten. Om acht uur moest hij weer opdraven in Holten, waar de plaatselijke RABO-bank én het 75-jarig bestaan én de opening van een nieuw gebouw vierde en waarbij men het toch wel erg op prijs stelde dat een erkende voorman zijn visie gaf over het actuele gebeuren in land- en tuinbouw. Daarna wilde Luteijn toch wel weer graag naar huis, maar dat zou dan toch wel in de kleine uurtjes worden...

„Ik grijp de gelegenheden om de mensen over het hoe en waarom van ons beleid te vertellen zoveel mogelijk aan", aldus de landbouwschapsvoorzittèr. „Ze willen het ook veel meer dan vroeger weten. De publiciteit is daarom ook erg belangrijk geworden. Dat geldt zeker ook voor het huidige overleg over de gasprijzen. De tuinders hebben er recht op te weten waar wij voor staan. Welnu dan durf ik wel te zeggen dat met ons niet over een verhoging van 10 cent per kubieke meter is te praten, althans niet binnen een heel korte termijn en ook niet in relatie tot de 300 miljoen gulden waarover minister Braks nu spreekt als beschikbaar voor een sectorbeleid".

Sectorbeleid

U bent dus wel bereid om een hogere gasprijs te accepteren mits daar wat tegenover staat. Is het nu echt nodig dat het aardgas weer duurder wordt en waaraan denkt u bij bet vragen om structuunnaatregelen?

„Ik denk niet dat we ontkomen aan een verdere verhoging van de gasprijzen. We hebben nu eenmaal te maken met een pariteit tussen olie en gas. Na de jongste olieprijsverhogingen werd ons gas dus ook weer duurder. Door het contract dat wij vorig jaar slo-, ten zijn die hogere prijzen nog niet aan de glastuinders berekend, maar de industrie betaalt ze al wel. Onze collega's in het buitenland weten dronmiels goed dat deze zaken zo liggen en maken daar heftig misbaar over. Dat leidde ook tot een klacht in Brussel en momenteel loopt er onderzoek van de Europese commissie dat kan uitmonden in een aanwijzing aan Nederland dat de gasprijs voor de tuinbouw dient opgetrokken te worden. Geven we daar geen gevolg aan dan kan tegen Nederland een procedure worden aangespannen bij het Europese gerechtshof in Luxemburg. We zouden kunnen denken dat we dan nog wel even de tijd hebben, maar er zit ook nog een andere kant aan de zaak. Komt er van onze zijde geen gebaar dan kimnen de reacties van het buitenland ons weleens nog veel grotere schade berokkenen.

Onze produkten gaan nu eenmaal voor het overgrote deel naar het buitenland, we exporteerden vorig jaar voor 3.5 miljard gulden. Welnu als de tuinders in de afnemende landen de politiek onder druk zetten én de consument opruien zouden er wel eens nare dingen kunnen gebeuren. Ik moet er niet aan denken wat de gevolgen voor onze bederfelijke produkten zouden zijn als men aan de grens eens erg formeel ging doen met keuringen en dergelijke. De tarieven zullen dus wel moeten worden aangepast, maar dat moet dan wel geleidelijk gebeuren en, zoals ik al zei, in samenhang met een sector-beleid dat ook een visie heeft op de toekomst. Bij een gewenst sector-beleid denk ik aan drie noodzakelijke dingen. In de eerste plaats zal de overheid bij moeten springen bij bedrijven die door de huidige kostenontwikkelingen in financiële problemen zitten.

Vervolgens moet er financiële hulp komen om energiebesparende maatregelen te treffen. Óp dit terrein zijn er nog grote mogelijkheden. Ik denk dat we in de loop van enkele jaren het energieverbruik met een 25 à 30 procent kunnen terugschroeven.

In de derde plaats dient er ook geld te komen voor herstructureringsprojecten. Daarbij denk ik bijvoorbeeld aan premies voor de afbraak van oude kassen. Willen de mensen daar echter werkelijk wat aan hebben dan is er echt veel meer nodig dan de 300 miljoen gulden die het kabinet aan minister Braks heeft toegestaan.

Prijzenkoppeling
Ja maar als nu een belangrijk deel van meer-opbrengsten van duurder aardgas weer naar de glastuinbouw terug komen neemt men daar in het buitenland dan wel genoegen mee? Dan verandert er iminers wezenlijk niet veel.

Dat is juist, maar ook in dé ons omliggende landen worden allerlei sector-maatregelen getroffen. Daar zal men dus niet zo hard over vallen. Overigens denk ik dat we in ons land toe moeten naar een ontkoppeling van de gasaan de olieprijs. Het is natuurlijk in eerste instantie voor een overheid wel aardig om iedpre keer zoveel meer inkomsten uit het aardgas te halen, maar als dat tot gevolg heeft dat daardoor in het bedrijfsleven rentabiliteit en werkgelegenheid verloren gaan dan span je het paard wel achter de wagen. Bij de Brusselse organen heeft men ons verzekerd dat men daar geen bezwaren maakt als ons aardgas naar verhouding goedkoper is als de olie. Het gaat er om dat de glastuinbouw niet extra wordt begunstigd. Dat noemt men oneerlijke concurrentie. Overigens kan ik me wel voorstellen dat tuinders in andere EEG-landen weer zouden protesteren als ons aardgas goedkoper was dan het in vergelijking met de olie zou moeten zijn. Aan zo'n protest ontbreekt dan echter het wettelijk kader.

Prijs-garantie?

Sommigen in de tuinbouw stellen dat het wellicht aanbeveling verdient om nu de stookkosten zo hoog zijn opgelopen garantie-prijzen voor groenten en bloemen in te stellen. Zij vinden dat in het huidige tijdsgewricht de prijsvorming niet alleen maar aan de klok kan worden overgelaten.

„Dat lijkt mij een heidens karwei. Zoiets kan alleen in EEG-verband worden opgezet en zou dan waarschijnlijk de produktie in landen die met wat minder energie toekunnen zeer stimuleren. Veel meer zie ik erin om vooral door middel van het signaalprijzensysteem de importen uit derde landen te beteugelen als de prijs beneden een bepaald niveau zakt. Dat systeem werkt voor groente zeer behoorlijk, maar bij de bloemen komt er nog niet veel van terecht.

Overlevingskansen
Vrijdag begint de nieuwe gespreksronde met de Gasunie. Bent u optimistisch over een te bereiken akkoord?

Ik denk dat het mogelijk is om tot overeenstemming te geraken, al ontveins ik mij niet dat het een verschrikkelijk moeilijk gesprek zal worden. Wij willen onze leden echter recht in de ogen blijven zien, dus zal een voorlopig resultaat met vertegenwoordigers van de achterban worden doorgesproken. Het gaat tenslotte om.de overlevingskansen van een belangrijke sector in onze economie waar 16.000 bedrijven en 75.000 werknemers bij betrokken zijn.


Met angst en beven zien de glastuinders in Nederland het resultaat tegemoet van de onderhandelingen die momenteel worden gevoerd tussen de Gasunie en het Landbouwschap over een nieuwe verhoging van de gasprijzen. Die angst is niet ongegrond. Momenteel hebben de tuinders al de grootste moeite om het hoofd boven water te houden. Vorig jaar immers werd een contract gesloten waarbij werd afgesproken dat zowel in '80 als in '81 op 1 april en op 1 oktober de gasprijzen met respectievelijk 3 en 1,5 cent per kubieke meter omhoog gaan. Een totale verhoging dus van 9 cent per kubieke meter.

Voor veel glastuinbouwbedrijven is die snelle stijging van de prijs al nauwelijks te dragen. Met name in de bloemensector ligt het moeilijk, omdat de prijsvorming voor bloemen en potplanten sinds begin van het jaar bepaald slecht is geweest. Vorig jaar was dat ook al niet best. Van iedere 100 gulden die in 1980 aan kosten werden gemaakt kwamen er maar 87 aan opbrengsten terug. Gevreesd wordt dat met de huidige lage opbrengsten maar 80 procent van de kosten wordt terugverdiend. Voor de groentebedrijven ligt de situatie momenteel nog wat beter, omdat de vorst in het afgelopen seizoen vroeg inviel en de vorstgrens erg zuidelijk lag. In het buitenland zijn daardoor veel groenten bevroren en onze glastuinbouw kon daarvan duidelijk profiteren. Verwacht wordt echter wel dat als het voorjaar eenmaal doorzet de prijzen snel zullen dalen. Geen wonder dus dat als bij de huidige gasprijzen de rentabiliteit zo onder druk staat de tuinders in het geweer kwamen toen in verband met de stijging van de olieprijzen bekend werd dat de Gasunie opnieuw wilde praten over een prijsverhoging van zeker tien cent per kubieke meter. De massale demonstraties van de tuinders liggen nog vers in het geheugen. De gesprekken tussen de Gasunie en het Landbouwschap moesten echter toch doorgaan en over de huidige stand van zaken voerden we dezer dagen een gesprek niet ir. D. Luteijn, de voorzitter van het Landbouwschap.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.