+ Meer informatie

Gereformeerd kerkzegel kritiseert algemene geest van anonimiteit

Leusder publikatie brengt ruim 400 zegels in kaart

3 minuten leestijd

KAMPEN — Het aantal kerkzegels In de Gereformeerde Kerken in Nederland is de laatste tientallen jaren sterk toegenomen. Dit is volgens oud-synodepraeses ds. E. Overeem het gevolg van de toenemende behoefte aan herkenbaarheid en identiteit. Hij schrijft dat in zijn woord vooraf bij de publikatie "Tekens van verkondiging", een boekje dat inlicht over de ruim vierhonderd kerkzegels die de Gereformeerde Kerken nu rijk zijn.

In de anonimiteit van de jaren negentig hebben de kerken behoefte aan een eigen gezicht, aldus ds. Overeem. De zegeldrang houdt volgens hem gelijke tred met de opmars van "het nummer". Bijbelse symbolen, maar ook verwijzingen naar culturele verworvenheden, maken het zegel tot dat wat het is: een naamkaartje van -plaatselijk gebonden- kerkelijke eigenheid.

Het zegelboek gaat gepaard' met een inleiding van het driemanschap Van Beek, Boelema en Kaajan. Zij informeren over de geschiedenis van het zegel, over het zegelgebruik in de Gereformeerde Kerken en over de gebruikte teksten en symbolen. Ook wordt uitgebreid ingegaan op de "Richtlijnen voor het ontwerpen van een kerkzegel"; een huisregel, die in 1985 werd opgesteld.

Kopie
Een aantal gereformeerde zegels blijkt rechtstreeks van plaatselijke hervormde zegels te zijn overgenomen. Met name bij dolerende kerken
(die zich de rechtmatige voortzetting van de aloude gereformeerde kerk achtten) kwam dit voor. Ook komt het nogal eens voor dat het zegel van de ene plaats vrijwel identiek is aan dat van een andere. Dat komt volgens de schrijvers mede doordat het zegel van een kerkelijke gemeente geen enkele bescherming geniet.

De publikatie laat tevens zien dat voor wat betreft de vorm van het kerkzegel in de loop der jaren een steeds groter aantal variaties ontstaat. Naast cirkelvormige verschijnen langwerpige, achthoekige, en ellipsvormige zegels. Een bijzondere vorm is het zogeheten "schijnzegel". Daarbij gaat het om een rond zegel zonder buitencirkel. Als een dergelijk zegel in lak wordt afgedrukt, valt echter (door het ontbreken van de buitencirkel en het doorvloeien van de lak daar) het randschrift weg.

Symbolen
Regel is, dat in het midden van het zegel een afbeelding staat. In de cirkel eromheen staat de tekst. Verder wijst de afbeelding'op God (hand/handen, oog, tetragrammaton, het vierletterteken voor de Godsnaam Jawh),
Christus (chrismon, initialen, herdersgestalte), op de inhoud van een bijbeltekst (ark van Noach, stad op een berg, boekrol) of op een sacrament (broden, doopvont). Een enkele keer komt ook wereldse symboliek voor, zoals de aarde (Groningen-Noord), een hunebed (Emmen), mijnwerkersgereedschap (Geleen) en radio- en tv-masten (Hilversum).

De beschrijving van elk van de vierhonderd zegels afzonderlijk licht verder in over de naam van de kerk, de vorm van het zegel, de (symbolische) afbeelding en de volledige tekst in het randschrift. Ook wordt, indien bekend, de naam van de ontwerper gegeven. Verdere opmerkingen betreffen bijzonderheden, bij voorbeeld wanneer en waar het zegel al eens eerder is gepubliceerd.

De uitgave wordt gecompleteerd met een register van voorkomende bijbelplaatsen, een register op de Latijnse, Griekse, Hebreeuwse en Friese teksten alsmede een lijst van de gebruikte symbolen en afbeeldingen.

N.a.v. "Tekens van herkenning en verkondiging; kerkzegels van de Gereformeerde Kerken in Nederland", door P. van Beek, G. Boelema en
H. J. Ph. G. Kaajan;
Uitgeverij Kok, Kampen, 1990; 144 biz.; prijs 23,50 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.