+ Meer informatie

Partijen geven miljoenen guldens uit om de stem van de kiezers te kunnen winnen

9 minuten leestijd

De verkiezingsstrijd is nu wel over zijn hoogtepunt heen. De Kamerleden hebben de extra tijd die zij ter beschikking hadden omdat de Kamer niet vergaderde, nuttig gebruikt. Het hele land doorkruisten zij om op zoveel mogelijke manieren van zich te laten horen. Wat sommigen betreft moest dat ook wel, omdat het helemaal niet zeker is of zij in de Kamer zullen terugkeren. Wel of niet terugkeren in de Kamer is voor hen de „hamvraag". Ook mensen die buiten de Kamer om actief zijn gingen er fors tegenaan en wierpen zich met al hun vermogen in de verkiezingsstrijd. Of al hun inspanningen ook worden beloond zal binnen enkele dagen moeten blijken.

Dat zo'n verkiezingscampagne geld kost is duidelijk. En het gaat hierbij niet zomaar om enkele tientallen duizenden guldens, ook niet om honderdduizenden, maar om miljoenen, die worden uitgegeven om de kiezersgunst te winnen.

Zo geven de PvdA en het CDA samen zo'n drie miljoen uit (anderhalf miljoen per partij). De VVD trekt er maar liefst negen ton voor uit, waarmee men in feite minder geld ter beschikking heeft dan in '77, toen 7 ton werd uitgetrokken om zich gunstig in de kiezersmarkt te werken.

Eenmansfractie
D'66 heeft daar circa vijf ton voor over en de PPR drie. De SGP en GPV geven respectievelijk vier en drie ton uit. Wat de SGP betreft is het opvallend te constateren dat deze partij met drie zetels in de Tweede kamer slechts één ton minder uittrekt dan D'66, die maar liefst over vijf zetels meer beschikt in de Kamer. Ook DS'70 gaat er als eenmansfractie stevig tegenaan en gaat met ƒ 60.000,- de verkiezingen in. De RPF gooit daar nog een schepje bovenop en spendeert ƒ 275.000,-.

Gezamenlijk geven de drie Reformatorische partijen dus ruim één miljoen uit aan hun verkiezingscampagne.

Van al deze gigantische bedragen die de politieke partijep uitgeven gaat een aeer groot deel op aan de advertentiecampagne. Bovendien hebben bijna alle partijen extra (tijdelijke) krachten aangetrokken.

Niet overmatig

De heer Van den Berg van het VVD-partijbureau. „De VVD zit hierbij natuurlijk met het gegeven dat we weliswaar twee ton meer hebben te verteren dan in '77, maar als je kijkt naar het inflatiepercentage en de geldontwaarding is dat bedrag van twee ton extra niet overmatig veel. Wij hebben in tegenstelling tot andere partijen, niet méér mensen aangenomen, ook niet in tijdelijke dienst. Wel hebben we nu de heer Bootsman, die anders fractievoorlichter is, maar thans leiding geeft in de verkiezingscampagne. De overige mensen die ingeschakeld zijn, waren altijd verbonden aan het partijbureau. Dus in dat opzicht hebben wij de kosten kunnen drukken. Het geld gaat in belangrijke mate op aan materiaal, maar ook aan bepaalde tournees of de vergaderingen van de eerste groep op de kandidatenlijst, waar speciale avonden voor worden georganiseerd. Den Haag neemt daarvoor een bepaald gedeelte voor zijn rekening, ofschoon de Kamercentrales eveneens bijdragen.

Ook bij het CDA gaat van de anderhalf miljoen veel geld op aan advertentie- en materiaalkosten, alsmede personeelskosten. PvdA en CDA hebben namelijk extra mensen in tijdelijke dienst om de drukke periode die voor de deur staat, het hoofd te bieden. De heer De Savomin-Lohman, voorlichter van het CDA: „Je hebt in zo'n campagne natuurlijk extra mensen nodig en dat kost ook extra geld. Bovendien gaat er ook een behoorlijke som naar de begeleidingskosten van het PR-bureau, terwijl het CDA ook afzonderlijk de vrouwenen jongerenorganisaties subsidieert. Ook is er geld uitgetrokken voor verkiezingsonderzoek. Gelukkig heeft ook een behoorlijk aantal vrijwilligers op de advertentie in CDActueel gereageerd, waarin wi) om vrijwilligers vroegen. Een aantal van hen opereert op dit moment hier op het secretariaat en verricht tikwerkzaamheden, inpakwerkzaamheden enz. Een ander is weer betrokken bij de campagneberichten die éénmaal in de veertien dagen worden verzonden.

Het is zo op

Na half april konden wij beschikken over de medewerkers van de CDATweede-Kamerfractie, zoals stafmedewerkers en administratieve medewerkers. Maar zoals de PvdA dat heeft gedaan, nee daarvoor ontbraken ons de financiële middelen. Zo'n bedrag van anderhalf miljoen lijkt natuurlijk heel wat, maar 't is ook weer zo op. Ik weet ook niet of 4e PvdA de kosten laat drukken op het partij- of het campagnebudget. Wij trekken een bepaald bedrag uit hetgeen betekent dat alles wat we in het kader van de campagne doen daaruit wordt gefinancierd. Bovendien geldt bij ons dat de mensen op het secretariaat of het wetenschappelijk instituut werken, in feite volop met de campagne bezig zijn en dat zijn er nogal wat!"

Bij de PvdA wordt van de anderhalf miljoen die men heeft uitgetrokken ongeveer een derde deel aan advertentiekosten uitgegeven. Daarna volgt de kostenpost voor materiaal, affiches, folders, het programma, bijeenkomsten, waar zo'n zes ton mee is gemoeid. Tenslotte ook nog een fikse post voor onderzoek, extra medewerkers en de overige kosten die het partijbureau heeft.

Op het partijbureau zijn extra mensen in tijdelijke dienst ingezet (op basis van een tijdelijk arbeidscontract). De heer Bode van het PvdA-partijbureau en campagne-leider: „Wij trekken geen mensen aan vanuit de PvdA-fractie, doch wel van buitenaf of van het partijbureau zélf. Al die extra medewerkers zijn intensief bezig met o.a. het coördineren van de vele spreekbeurten in het land. Wij hebben er zelfs een speciale sprekerscoördinatie waar vier mensen constant fuU-time aan werken. Deze mensen hebben de afgelopen tijd zo'n vijftienhonderd spreekbeurten vastgelegd".

Ook de kleine partijen moeten, hoewel met veel minder financiële middelen, de kiezers bereiken. D'66 geeft vijf ton uit, waarbij komt dat deze partij eigenlijk méér zou willen doen dan op dit moment mogelijk is.

Bij de PPR berust de leiding van de verkiezingscampagne bij de fractievoorzitter Leo Jansen. Hij keert na de verkiezingen niet terug in de Kamer, vandaar dat hij zich bezighoudt met de verkiezingscampagne. Het bedrag dat de PPR uitgeeft, is volgens hem op dit moment nog niet precies vast te stellen, omdat dit afhankelijk wordt gesteld van wat er binnen komt. Op dit moment gaat men voorlopig uit van drie ton. „In feite twee ton, maar als je daarbij telt de kosten die door de diverse actiegroepen worden betaald, zit je aan drie ton", zegt hij desgevraagd.

Grote opkomst

De SGP heeft extra tijdelijke krachten aangetrokken, evenals .bij het GPV. De RPF beschikt nog niet over een partijbureau, doch wel zijn twee secretariaten iedere avond druk bemand. Volgens de heer Smits uit 'Zoetermeer is de motivatie bij de leden óm iets voor de partij te doen ontzettend groot. „De opkomst op de diverse avonden is veel groter dan bij grotere partijen en het overkomt je niet zelden dat men zich voor allerlei activiteiten beschikbaar stelt. Wat de uitgaven betreft gaat er van die ƒ275.000 gulden, uiteraard een fors deel naar de advertentiekosten. De heer Pijl, penningmeester van de SGP, is van mening dat de SGP, in vergelijking met andere partijen, er echt wel hard aan trekt, „al gaat het er natuurlijk niet om wie nu het meest uitgeeft", zegt hij. „Het gaat erom dat je als kleine partij 'als de onze toch echt wel een zeer behoorlijke campagne op touw kunt zetten. Die advertenties doen het bijzonder goed. Maar die vier ton is wel zo ongveer het bedrag dat we vermoeden te zullen gaan uitgeven, waarbij we ook rekening houden met '77. Het ligt er natuurlijk wel aan hoeveel giften er binnen komen; op het ogenblik is er ongeveer zo'n ton binnengekomen, wat misschien niet veel lijkt, vergeleken met andere partijen, maar wij hebben natuurlijk wel pas die giftenactie voor het ds. Kerstenshuis gehad, wat toch ook zo'n twee en een halve ton heeft opgebracht! Je gaat natuurlijk niet meteen na een dergelijke actie weer een actie beginnen. We gaan er vanuit dat we nu honderdduizend gulden hebben en als er nu nog tweehonderdduizend binnenkomt (wat ik echt wel verwacht, want we zijn nog maar net met deze giftenactie bezig), kan er ook nog een bedrag worden bijgepast uit de partijkas".

Aanvragen

Volgens de heer Pijl zal dat geld in hoofdzaak worden gebruikt voor de advertentiecampagne en foldermateriaal. De SGP beschikt in de campagnetijd over enkele part-time krachten op het partijbureau waar ontzettend veel aanvragen binnengekomen van buiten de partij, zoals scholen en dergelijke. Zoals dat in andere tijden meestal het geval is, kan ook de SGP meestal rekenen op een goede opkomst tijdens spreekbeurten.

Ook Rien Smits van het CDA zegt dat die opkomst bij het CDA bijzonder groot is. „Wat ik van onze sprekers in het land hoor, is de achterban zeer enthousiast. Hierbij speelt natuurlijk dat die hypotheek die destijds op de fusie lag, nu weg is. Men realiseert zich nu pas dat het CDA er echt is en dat geeft velen een stimulans om actief te zijn of om de avonden die wij organiseren te bezoeken". Smits is iedere keer weer verrast als hij bemerkt dat het verhaal dat op dergelijke avonden wordt gehouden, meestal door de mensen wordt geaccepteerd. „Niet dat het nou kritiekloos en zonder vragen wordt geslikt, maar als Bukman of andere sprekers uitleggen wat het CDA bijv. op het terrein van de volkshuisvesting voor ogen staat, accepteert men dat ook".

De meeste partijen moeten het van dergelijke avonden hebben. Adverteren is natuurlijk prachtig, maar het contact met je achterband is van wezenlijk belang.

Aderlating

Met die verkiezingscampagnes zijn vele miljoenen gemoeid. En of het nu gaat om anderhalf miljoen of om drie of vier ton: voor iedere partij is het ledere keer weer een behoorlijke aderlating. Wat opvalt is dat de belangstelling voor de politiek, in tegenstelling tot hetgeen nogal eens wordt beweerd, toeneemt. En niet alleen in zo'n verkiezingscampagne. Bij de VVD zijn de leden de laatste jaren mondiger geworden en ze hebben het de partijleiding vorig jaar knap moeilijk gemaakt. De invloed van afdelingen is de laatste jaren bijzonder groot geworden. Wat voor de meeste andere partijen neerkomt óp het uitoefenen van macht en invloed, betekent voor een partij als de SGP bezinning en verdieping. Hier wordt nog aandachtig naar een spreker geluisterd, maar ook daar wordt anders dan vroeger, meer gediscussieerd, over tal van onderwerpen.

De RPF beschikt over een „kritischer" achterban en wanneer deze partij ooit in de Kamer komt, ligt het voor de hand dat men dat aan den lijve zal ondervinden. Ook bij het GPV wordt alles niet meer als zoete koek geslikt. Bij de linkse partijen hebben de leden zoveel invloed dat een partij als de PvdA haast onbestuurbaar wordt. Als spreker voor een PvdA-afdeling moet je dan ook van goeden huize komen om een zaal „plat" te krijgen.

Verantwoording

Op 26 mei zal blijken of men bij de kiezet zal zijn overgekomen. De kiezer kiest de partij van zijn kleur, maar niet de regering die hij wenselijk acht. Want na de verkiezingen wordt dat wel door de heren politici uitgemaakt. Hoogstens kunnen partijraden en -congressen hun afgevaardigden ter verantwoording roepen en een bepaalde coalitie bij voorbaat afwijzen.

Democratisch? Jazeker, maar of het altijd in het belang van het land is, valt te betwijfelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.