+ Meer informatie

OVER HET BEHEER EN BEHOUD VAN KERKELIJK KUNSTBEZIT

4 minuten leestijd

Op het eerste gezicht lijkt het wel wat veel gevraagd voor een kerkeraad om zich met het bovenstaande onderwerp bezig te houden. Toch is het nodiger dan menigeen vermoedt. Uiteindelijk heeft een kerkeraad niet enkel met de geestelijke belangen van de gemeente te maken, maar ook met de materiële. En ook al is het mogelijk, dat veel kwesties inzake het beheer toebedeeld zijn aan een aparte commissie van advies en beheer, de kerkeraad zelf blijft de eerst verantwoordelijke.

De vraag of de kerkeraad zich deze verantwoordelijkheid voldoende bewust is, laat ik open. De vragen bij een kerkvisitatie beperken zich op dit punt voornamelijk tot het beheer van de gelden. Het zou echter te overwegen zijn of niet ook een vraag over het beheer van de kerkelijke goederen gesteld zou moeten worden. In dit artikel gaat het dan niet zozeer om de aandacht voor het kerkgebouw en/of de pastorie, maar voor al datgene wat onder de rubriek “kerkelijke kunst” valt.

“Kerkelijke kunst”: wat moeten we ons daarbij voorstellen? De meesten zullen daarbij vooral denken aan de vele kunstschatten, die men in allerlei monumentale kerkgebouwen in binnen- en buitenland kan bewonderen. Ongetwijfeld is het bezichtigen van zoveel fraais zeer de moeite waard. Zou er echter ook niet sprake kunnen zijn van een zeker kerkelijk kunstbezit binnen onze eigen kerken? Als kerkelijk kunstbezit alleen bestaat in bv. kostbare altaarstukken en allerlei gouden voorwerpen, dan zijn we spoedig uitgesproken. Onder kerkelijk kunstbezit wordt echter verstaan: alle objecten, die een historische of kunstzinnige waarde hebben. Dat betekent, dat ook te denken valt aan bv. een kanselbijbel, een preekstoel, een avondmaalsstel, kerkmeubilair, schilderijen, muurschilderingen, wandsculpturen enz. enz.

Dat het nodig is om hierover ook binnen ons eigen kerkverband te spreken, is een gedachte die misschien niet zo gauw opkomt. Toch zou dat zeer aanbeveling verdienen. Het een en ander wordt bevestigd door de praktijkervaring van de “Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland”. Deze stichting houdt zich al jarenlang intensief bezig met het zorgvuldig inventariseren en documenteren van het kunstbezit van een zevental kerkelijke gemeenschappen. Behalve voor het inventariseren draagt zij ook zorg voor het zorgvuldig registreren van dit bezit, zodat, wanneer voorwerpen van waarde uit de kerk gestolen zijn, de noodzakelijke gegevens meteen aan de Centrale Recherche Informatiedienst kunnen worden doorgegeven.

Genoemde stichting heeft het initiatief genomen om te komen tot de uitgave van een “Gids voor Behoud en Beheer van Kerkelijk Kunstbezit”. Het is een voortreffelijk boek vol praktische informatie voor kerkeraden, kosters en commissies van advies en beheer. Het boek is verdeeld in veertien hoofdstukken.

Het mooie van dit fraai uitgegeven boek is, dat de schrijfster gebruik kon maken van allerlei ervaring en kennis van de stichting, maar ook van allerlei adviezen van externe deskundigen. Er wordt dan ook heel wat aan de orde gesteld. Na een inleidend hoofdstuk wordt gesproken over allerlei aspecten van de beveiliging van het kerkgebouw en de inventaris, over klimaatbeheersing en de verschillende mogelijkheden om het gebouw te verwarmen, en vervolgens over het restaureren van waardevolle voorwerpen. Uitgebreid wordt ingegaan op het onderhoud van o.a. bepaalde metalen voorwerpen (bv. avondmaalsbekers), stenen voorwerpen (bv. doopvont), meubilair, textiele voorwerpen (bv. wandtapijten), glas-in-lood-ramen, oude boeken, en schilderijen. Een hoofdstuk is ook gewijd aan het onderhoud van het orgel.

Aan het eind van het boek wordt opgemerkt, dat veel van het kerkelijk kunstbezit onnodig verloren gaat of haar glans door pure onwetendheid verliest. Wie deze handleiding heeft doorgenomen kan begrijpen, hoe gemakkelijk dat geschiedt. Het hoeft echter niet. In ieder geval zou ook een volgende generatie ermee gediend zijn, wanneer een kerkeraad in dezen initiatief neemt.

*) M.M. van Zanten, Gids voor Behoud en Beheer van Kerkelijk Kunstbezit, een praktische handleiding, Sdu uitgeverij - Den Haag. ISBN 90-12-08061-4.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.