+ Meer informatie

Spanningen in randgebieden China zetten communisten onder druk

„Desintegratie echter onmogelijk omdat eenheidsideaal Confucius te sterk is"

5 minuten leestijd

KANTON (AP) - Verwacht niet dat de Chinese Volksrepubliek, de laatste totalitaire gigant in de wereld, snel uit elkaar valt. China's etnische homogeniteit en de al eeuwenoude leer van Confucius, die zegt dat de staat gehoorzaamd en gerespecteerd moet worden, zorgen ervoor dat het land een eenheid blijft. En in tegenstelling tot het Sowjetleger zijn de Chinese militairen niet te beroerd om op de eigen bevolking te schieten.

Toch vormen de spanningen in de randgebieden van China een bedreiging voor de communisten. De kustgebieden in het zuiden lopen over van -kapitalistische- ondernemerslust en de etnische minderheden uit de geïsoleerde regio's Tibet en Xinjiang tonen zich steeds opstandiger.

Net als de Sowjetbevolking zijn veel Chinezen teleurgesteld geraakt in de beloftes van het communisme. T-shirts met de opschriften "Ik ben echt moe" of gewoon "Tiananmen" zijn op straat gemeengoed geworden. Op subtiele wijze houden de Chinezen zo de herinnering levend aan de gebeurtenissen op het Tiananmenplein, in het voorjaar van 1989, waarbij het volksleger de democratiseringsbeweging in bloed smoorde. En ook in Tibet en Xinjiang werd de laatste jaren niets ontziend ingegrepen.

's Werelds grootste communistische partij lijkt verdeeld te zijn geraakt over het toekomstige beleid. Ook het Volksleger aarzelt tegenwoordig tussen het verlangen een politieke macht te blijven en de noodzaak om te schakelen naar een meer professioneel ingestelde gevechtseenheid.

De etnische minderheden in China, voornamelijk levend van de Himalaya in het zuidwesten tot aan de woestijnen langs de oude zijderoute in het noordwesten, beginnen zich te roeren. Het door Peking lang gekoesterde eenheidsconcept voor de Han-Chinezen en de 55 etnische minderheden wordt door velen steeds meer van de hand gewezen.

„Allemaal Chinezen"

De meerderheid van de inwoners van de twee zuidelijke kustprovincies zien reikhalzend uit naar het kapitalisme en zetten de almaar grijzer wordende leiders in de hoofdstad waarschijnlijk voor hun grootste uitdaging sinds China twaalf jaar geleden de deuren naar het westen opende.

De economie van de provincie Guangdong wordt bij voorbeeld al voor 95 procent beheerst door het marktmechanisme. De centrale regering is slechts goed voor 5 procent van de investeringen in deze provincie, die Kanton als hoofdstad heeft. Concreet betekent dat voor de provinciale en stadsbestuurders dat ze nu zelf kunnen beslissen wat ze met het verdiende geld doen en dat ze niet meer afhankelijk zijn van Peking.

Maar verwar de relatieve onafhankelijkheid van Guangdong en de andere kustprovincie Fujian niet met het separatisme in de Baltische staten of de Oekraïne. De Chinese bevolking bestaat voor 92 procent uit dezelfde etnische groepering. Deze Han-Chinezen vormen een eenheid in het gebruik van taal en schrift en in hun toewijding aan de leer van Confucius over familie en staat. „Wij zijn allemaal Chinezen", zegt Lei Yu, de vice-burgemeester van Kanton. Hij verwierf nationale bekendheid als het brein achter een internationale autosmokkel, een zwendel die het land miljoenen dollars opleverde. „In het zuiden zijn we alleen wat creatiever", aldus Yu.

Ofschoon delen van de Chinese geschiedenis niet als een geheel gezien kunnen worden, blijft het ideaal van een verenigd land recht overeind als een van de culturele hoofdstromen sinds keizer Shi als CHINA Administratieve indeling eerste China verenigde in het jaar 221 voor Christus. „Deze cultuur is te sterk aanwezig en daarom is de desintegratie van China onmogelijk", vertelt Pauline Loong, hoofd van de afdeling China-onderzoek van de Jardine Fleming investeringsbank in Hongkong.

In tegenstelling tot die van de Sowjet-Unie heeft de Chinese communistische partij er altijd voor gezorgd in de voorhoede van de hervormingen te staan. In Guangdong heeft de partij een hand in alle geslaagde experimenten. Yuan Lisong, de vice-burgemeester van de explosief groeiende stad Dondgiaan, toont trots zijn twee naamkaartjes: een als vice-burgemeester en een als directeur van een handelsbedrijf in Hongkong dat miljoenen dollars omzet. „De partij is erin geslaagd zichzelf het systeem in te werken. In wezen is de partij het systeem", aldus Loong.

Standvastig

Sinds de ideologische breuk met de Sowjet-Unie, in de late jaren vijftig, opereerde de Chinese communistische partij grotendeels onafhankelijk van de andere communistische bewegingen in de wereld. De vraag blijft hoe men reageert op de verhoogde internationale aandacht nu de Chinese partij als grote communistische macht alleen komt te staan. „Wat er ook gebeurt in de Sowjet-Unie of in de algemene internationale situatie, het Chinese volk zal standvastig en onberoerd de gekozen weg blijven volgen", meldde de woordvoerder van het Chinese kabinet. Yuan Mu, gisteren in Peking.

Het uiteenvallen van de SowjetUnie kan echter zeer wel de etnische spanningen in het verre oosten van China verhevigen. Maar de uitkomst hiervan zal in de verarmde provincies Tibet en Xinjiang sterk verschillen met de ervaringen in de Sowjet-Unie.

De centrale Sowjetautoriteiten zijn altijd relatief gezien terughoudend geweest met het gebruik van geweld tegen afscheidingsgezinde nationalisten. De Chinese regering vertoonde nooit enige aarzeling om opstandige minderheden het juk van de staat van beleg op te leggen. Zo gelastte China in maart 1989 in Tibet de invoering van dertien maanden staat van beleg en zitten de boeddistische monniken die de anti-Chinese protesten aanvoerden nog steeds achter de tralies. Volgens berichten van de staatstelevisie werden in de eerste helft van 1990 in Xinjiang meer dan zesduizend mensen veroordeeld wegens aanstichting tot rebellie.

De minderheden in Xinjiang kregen maandag nog een fikse waarschuwing van vice-president Wang Zhen, die een bezoek bracht aan de noordwestelijke provincie. In een voorpagina-bericht in het Volksdagblad beschreef de hardliner Wang de minderheden en de Han-Chinezen als „56 volkeren die verenigd zijn in een vuist".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.