+ Meer informatie

Zebra, azalea; 't heeft allemaal DNA

Mijmeegse studenten leveren expositie over genetische manipulatie

4 minuten leestijd

Een volwassen mens bestaat it zo'n honderd maal miljoen laal miljoen cellen en alle keren van die cellen bevatten hun igen DNA; een dunne draad an meer dan een meter lengte ie als een kluwen opgerold zit I de celkern, die maar een dimeter heeft van nog geen honerdste millimeter. De daarin pgeslagen genen bevatten de iformatie voor bij voorbeeld e kleur van haar en ogen laar bepalen ook de aanleg oor een erfelijke ziekte.

De studenten overdrachtskunde an de Katholieke Universiteit Nijlegen hebben goed hun best geaan. Hun werk is inmiddels beend op de Leuvense Universiteit an onze zuiderburen. Een hooglelar van die universiteit wil graag e expositie van de Nijmeegse stuenten, "Van zebra tot azalea; 't eeft allemaal DNA", naar zijn md halen, als de Nederlanders rop uitgekeken zijn. Voorlopig is de expositie nog in et Natuurmuseum in Nijmegen te ien. ..Het doel van de tentoonstelng", zo schrijven de studenten en et Natuurmuseum, „is het overragen van informatie over DNA n het weergeven van de toepassinen en gevolgen van DNA-technieen en genetische manipulatie op diverse terreinen". Eppie Mutantje, een gemanipuleerde muis, geeft de bezoeker een rondleiding door de wereld van DNA.

Echter, de stem van Eppie Mutantje klinkt in Nijmegen niet uit de boxen. En Eppie schuift, kruipt of fladdert evenmin door de expositieruimte. Eppie bestaat gewoon uit zwarte lijntjes op een blauw papiertje en die afbeelding prijkt op vrijwel elk expositiepaneel. Geen flitsende presentatie dus. Wel een bijna schoolse aanpak.

Die aanpak is misschien ook wel de enige mogelijkheid om zo helder en overzichtelijk als de Nijmeegse studenten dat gedaan hebben informatie over te dragen over de manier waarop in levend materiaal erfelijke eigenschappen vastliggen en worden overgedragen.

Wenteltrap

In de buurt van Eppie Mutantje loopt over elk expositiepaneel een horizontaal gelegde wenteltrap. Die wenteltrap is het model van een draadje waar het in de expositie en in alle levend materiaal om draait: het DNA. Op het DNA liggen de genen die de informatie voor de erfelijke eigenschappen bevatten. . Zijn de onderzoekers eenmaal de genen op het spoor die verantwoordelijk zijn voor bepaalde eigenschappen of ziekten, dan kunnen ze daarmee gaan sleutelen. Recombinant DNA-techniek is de steriele omschrijving voor dat werk. In de volksmond heet het meestal genetische manipulatie en de vaklieden spreken het liefst van genetische modificatie.

Adriana

Een recent en veel besproken voorbeeld hiervan is het kalfje Adriana. In het DNA van het kalfje is een mens-identiek gen ingebracht om op die manier uierontsteking in het nageslacht van Adriana te voorkomen.

Ook de eerste kruising van verschillende diersoorten komt in de expositie aan de orde. In 1982 -dus niet vijf jaar gelden, zoals de toelichting vermeldt— combineerde een Brits proefstation de embryonale cellen van de vruchten van een geit en van een schaap. Hieruit ontstond de chimaere, die de 'naam' "scheit" kreeg. "Gaap" was natuurlijk ook mogelijk geweest.

Ook de studenten hebben, gezien de toelichting, hun twijfels bij deze mogelijkheden. „Het geeft wel aan dat deze techniek veel toepassingsmogelijkheden heeft en ingrijpende gevolgen kan hebben. (...) De kritiek richt zich ook op het onbekende. Wat is er allemaal mogelijk? De volgende stap zou kunnen zijn dat de technieken op de mens worden toegepast". Ze pleiten ook voor meer aandacht voor plant en dier: „Wellicht is nu de tijd aangebroken dat men een andere houding aanneemt ten opzicht van plant en dier".

De Nijmeegse studenten hebben erg beknopt maar wel overzichtelijk een stuk theorie en toepassing op een rij gezet. Industrie, gezondheidszorg, landbouw, veeteelt en het milieu krijgen elk een paneeltje met een paar foto's, nog eens een tekeningetje en een stukje tekst, dat in de meeste gevallen nog geen A-viertje beslaat.

Voor wie zich meer in de materie wil verdiepen, is een catalogus samengesteld. Voor een rijksdaalder krijgt de lezer in een kleine dertig pagina's een DNA-verhaal op bovenbouw-niveau van havo/vwo. Op dat niveau bevindt zich ook de expositie, vinden de samenstellers. Dat kan niet gezegd worden van het lesmateriaal. Zeker de kijktocht, die begint met: „Hallo, ik ben Eppie Mutantje", zal menig bovenbouwer doen glimlachen. Eenmaal aan het werk in de expositieruimte —niet groter dan een krap schoollokaal— zal die bovenbouwer wel ontdekken dat er weinig te glimlachen valt in de wereld van de recombinant DNA-techniek.

Scholieren en anderen kunnen nog tot na de herfstvakantie, tot en met 26 oktober, door middel van deze expositie hun DNA-inzicht vermenigvuldigen. Daarna misschien de Belgen. 's zaterdags gesloten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.