+ Meer informatie

PUUR DIACONAAT!

8 minuten leestijd

Wat zijn de kansen van puur diaconaat in de omgeving van de kerk?

Dit artikel verkent hoe we als kerken diaconaat het beste kunnen vormgeven.

STEL DAT

Stel dat God over de mensen vol liefde Zijn regen en zonneschijn zou uitstorten. Stel dat Hij groei en bloei geeft, gezondheid en kracht. Stel dat Hij ons elke dag adem geeft en plezier… Maar Hij zou niet Zijn Woord geven. Hij zou niet spreken. Hij zou niets zeggen… Hoe groot was dan de kans dat we onze Weldoener leerden kennen? Nihil.

Stel dat Jezus liefdevol en zwijgend naar de aarde was gekomen. Dat Hij ons water in wijn veranderde, alle zieken genas en demonen uitdreef. Stel dat Hij ons eten vermenigvuldigde en onze stormen bedaarde. Ja, stel dat Hij Zijn leven vol liefde aan het kruis gaf voor ons… Maar Hij zou niet Zijn Woord geven. Hij zou niet spreken. Hij zou niets zeggen… Hoe groot was dan de kans dat we onze Weldoener leerden kennen? Nihil.

Stel dat de kerk vol van de liefde van God koffiemorgens houdt en buurtmaaltijden organiseert. Stel dat ze huiswerkbegeleiding aanbiedt en een voedselbank runt. Stel dat ze vluchtelingen opneemt en klusjes doet bij mensen aan huis, dat ze eenzamen gezelschap gaat houden. Maar dat ze niet spreekt en geen woorden geeft aan de liefde van God… Hoe groot is de kans dat de buurtbewoners hun en onze Weldoener leren kennen? Nihil.

PUUR DIACONAAT

De vraag van de redactie was scherp: ‘Wat zijn de kansen van puur diaconaat in de omgeving van de kerk?’ Bij navraag ging de vraag over ‘diaconaat “sec” zoals Schuldhulp of Present’. Het daagt me uit om na te denken over de vraag van het nut van alleen daden. De intro van dit artikel verraadt mijn positie al. Ik wil Jezus volgen. En ik denk dat we dat als kerk ook zouden moeten willen. Bij Hem zie ik een onverbrekelijke eenheid van woord en daad. Tim Keller zei het op de Berlijn-conferentie in 2012 onomwonden: ‘God geeft ons in de Bijbel geen ruimte om daden en woorden kunstmatig te scheiden.’

KANSEN OP IETS GOEDS

Wat zijn de kansen van puur diaconaat in de omgeving van de kerk? De kans dat de kerk weer positiever bekend gaat staan in de samenleving is groot. We zien dat overheden en instellingen blij zijn met diaconaal werk dat kerkelijke vrijwilligers in de samenleving doen. House of Hope kreeg er twee keer de Rotterdamse vrijwilligersprijs voor! De kans dat geholpen burgers ons aardige mensen vinden is ook groot. Ik heb de verbazing van mensen wel eens meegemaakt, als ze ontdekken dat iemand onbetaald wekenlang hun papieren zit uit te zoeken. De kans dat men andere mensen meeneemt naar de koffiemorgen of taalcursus is ook groot. Bedelaars ie ergens brood vinden zijn vaak niet te beroerd om ook andere bedelaars die plek te wijzen. Puur diaconaat geeft dus zeker kansen op imagoverbetering, goodwill en aanloop.

KANSEN OP IETS KWAADS

Maar puur diaconaat heeft ook andere kansen. De kans op misverstand. Stel ik zit Joop te helpen met zijn schuldpapieren en hij vraagt me op een gegeven moment: ‘Hey Bram, waarom doe je dit eigenlijk, jij wordt hiervoor betaald hè?’ Ik schrik. Maar ik herstel me snel want ik zie een kans. ‘Nee hoor, ik word niet betaald, ik doe dit vrijwillig’ Dat kan Joop niet volgen. ‘Vrijwillig? Dat geloof ik niet!’ Ik verzeker hem: ‘Nee echt, ik doe dit zonder betaling. Eigenlijk doe ik het voor God’ Joop kijkt me met grote ogen aan. ‘Ik snap het!’ zegt hij. ‘Mooi hoor’. Ik kom blij thuis en vertel mijn vrouw dat ik Joop kon uitleggen dat de liefde van God mij drijft hem te helpen. Joop komt ook thuis. Hij vertelt zijn maat dat die ook maar eens naar Thuis in West moet. ‘Bram helpt je graag hoor. Hij doet dat voor God. We hebben een win-win, man. Wij worden gratis geholpen en die Bram scoort punten voor zijn God. Zo hebben we er allebei wat aan!’ En zo heb ik met puur diaconaat een fors misverstand gekweekt over het evangelie. Hij denkt dat je om bij God te horen veel moet doen…

Ook levert puur diaconaat een bedroevende kans dat de mensen die je verder helpt in hun leven, alsnog verloren gaan. Jawel, incidenteel gebeurt het dat mensen via puur, woordenloos diaconaat de Weldoener die achter ons staat leren kennen, maar heel vaak ook niet. Het geloof is door het gehoor en het gehoor is door het Woord van God. Hoe zullen ze geloven als niemand het hen vertelt? Paulus is helder in Romeinen 10. Dat mag meewegen.

PUUR DIENEN: MET DAAD ÉN WOORD

De vraag van de redactie maakt het me lastig. Laat ik hem wat bijbuigen. Wat is puur diaconaat volgens mij? Diaconaat is dienen. Jezus was het prototype van de dienaar. Hij zorgt voor brood én levend brood. Hij zorgt voor wijn én levend water. Hij brengt een shalom die de hele mens raakt, inclusief de geestelijke dimensie.

Puur dienen is daarom een dienen waarbij daad en woord allebei hun plek hebben. De pure dienaar is als Stefanus: iemand die machtig is in daden, maar ook in woorden.

VOORBEELDEN

In onze gemeenten hebben we voorbeelden van projecten waar woord en daad worden gecombineerd. Neem het Open Huis in Haarlem. De deuren staan elke dag open voor de wijk. Er is een voedselbank en er zijn inlooptijden. Verder zijn er creatieve momenten en taalonderwijs. Maar iedereen die binnenkomt weet dat het ook een kerk is. Dat de mensen in dat gebouw bij Jezus horen. Ze hebben ook allemaal wel eens een aanbod gekregen om zich in het geloof te verdiepen. Sommigen hebben dat gedaan en vanuit alle diaconale contacten zijn in de loop der jaren maar liefst 36 mensen volwassen gedoopt. God bouwt zijn kerk, waar wij daden en woorden dicht bij elkaar houden.

WAAR DIENEN?

De vraag van de redactie gaat specifiek nog over de ‘omgeving van de kerk’, diaconaat in het kerkgebouw. We hebben kerkgebouwen die als voedselbank dienst doen in de week (Mussel). Er zijn kerken die hun zaal open stellen voor bezinning en stilte (Breda, Middelburg). Sommige gebouwen gaan mede als buurtcentrum fungeren en dat is een mooie ontwikkeling. Zo worden buurtvergaderingen in Rotterdam-Schollevaer regelmatig gehouden in het kerkgebouw van de Ontmoe-tingskerk. Maar vaak is er in de wijk rond de kerk geen helder aangrijpingspunt voor diaconaat óf wonen de mensen van de kerk zelf te ver van het gebouw.

VOORAL DICHTBIJ HUIS!

Puur diaconaat heeft vooral kansen, waar de mensen wonen. Als onze leden in hun eigen leefomgeving actief zijn, de speeltuin helpen onderhouden, rommel opruimen, een barbecue organiseren, een spelmiddag doen met kinderen, dan wordt dat gezien. Zeker als ze dat groepsgewijs doen, samen met medegelovigen. En omdat we dan bezig zijn met mensen die we elke dag tegenkomen, is de kans ook groter dat we de moed hebben om ook eens over geloof en God te beginnen.

HOLLANDS PROBLEEM

Deze vragen rond ‘puur diaconaat’ zijn typisch Hollands. Ze komen op uit een seculier geworden samenleving die de kerk in haar privé-hok wil houden. In Amsterdam kan alles, maar men kijkt argwanend naar Youth for Christ. Scheiding van kerk en staat is het hoogste goed. Vermogensfondsen die onze diaconale projecten willen steunen vragen door of we toch echt geen zending bedrijven. En zo komen kerken in de verleiding om diaconaat dan inderdaad maar woordenloos vorm te geven. Waardoor het naar mijn smaak juist minder puur, minder zuiver wordt. Echte liefde laat op een of andere manier iets vanuit het hart merken.

BALANS

We sluiten af met een praktijkvoorbeeld. Bij Thuis in West houden we een buurtmaaltijd op zondagavond. Doorgaans hebben we 20-30 buurtbewoners, waarvan ongeveer de helft niet christelijk is. We doen voor het eten een kort gebed en motiveren dat rustig met de woorden: ‘Bij Thuis in West zijn we gewend om God te danken voor het eten. Als je mee wil doen mag dat, als je niet gelooft kun je gewoon even wachten.’ En dan begint de maaltijd met één en al ontspanning. Een gezellige kakofonie van gesprekken vult de ruimte. Anderhalf uur later begint deel 2. Gesprek bij de open Bijbel. Mensen mogen weggaan, maar ook blijven. De meesten blijven en doen geanimeerd mee. In onze waarneming is er geen probleem als we maar helder communiceren. Diaconale activiteiten doen we zonder het geloof zelf aan de orde te stellen. Missionaire momenten worden van te voren goed bekend gemaakt. Het was op zo’n maaltijd dat Rina (75) binnen kwam. Door de gesprekstijd en de open Bijbel ging een deur uit het verre verleden open. En in de maanden erna vond Rina haar Weldoener en is ze op 8 maart 2015 in Zijn naam gedoopt. ‘Free at last’…

Puur diaconaat. Dat is gevangenen bezoeken, zieken troosten, hongerigen voeden, vluchtelingen onderdak geven, heel Mattheüs 25. En dat op zo’n manier dat deze mensen óók kennis kunnen maken met de God achter de voelbare liefde.

Bram Dingemanse is missionair consulent en ook betrokken bij het diaconale project Thuis in West te Rotterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.