+ Meer informatie

Communisten kunnen hun kameraden ook geen rozentuin beloven

8 minuten leestijd

In Amsterdam houdt de CPN dezer dagen haar 29e congres onder het motto: Voor een krachtenbundeling tegen rechts beleid; voor een sterke CPN en voor een sterk alternatief. De CPN heeft roerige tijden achter de rug en vcaarschijnlijk ook nog voor de boeg. Met het oog daarop spraken wij met Siem van der Helm, lid van het dagelijks bestuur van de CPN en eveneens lid van de commissie die het 29e partijcongres heeft voorbereid.

Welk belang hecht de CPN aan haar 29ste congres? Van der Helm: „De CPN heeft in de afgelopen paar jaar een periode doorgemaakt waarin nieuwe standpunten en een nieuwe visie op de toekomst van Nederland zijn ontwikkeld. Dat is uitgemond in het nieuwe partijprogramma van vorig jaar. Als partijbestuur vinden we dat dat een noodzakelijke periode was om als CPN verder te kunnen gaan. Het komend congres wordt wat ons betreft een congres waar concrete stappen worden geformuleerd, dat wil zeggen, wat we concreet met onze nieuwe toekomstvisie gaan doen." „Het congres zal dus met name de inzet van de CPN voor de komende tijd vaststellen. Als belangrijkste punt speelt voor ons het voorkomen van de plaatsing van kruisraketten (dat wórdt een hoofdactiviteit, met name zullen we het volkspetitionnement met alle kracht steunen). Verder is een hoofdpunt de arbeidstijdverkorting. Een derde belangrijk punt betreft het opkomen voor gelijke rechten van buitenlanders die in Nederland wonen en daarmee verbonden de strijd tegen racisme. Voorts streven wij naar meer samenwerking met de progressieve partijen bij de komende Tweede- Kamer- en gemeenteraadsverkiezingen." Dit laatste punt wordt in de ontwerpresolutie voor het 29ste partijcongres aldus verwoord: „De CPN acht het noodzakelijk dat de regering van CDA/VVD zo snel mogelijk verdwijnt en na de verkiezingen niet terugkeert. De CPN zet zich daarvoor in en treedt op voor bundeling van krachten om te bereiken dat er een andere regering komt, en voor een regeringsvorming die berust op zulk een progressieve krachtenbundeling."

Heftige discussies

Het door Van der Helm en zijn medepartijbestuurders zo voorgestane en uitgedragen nieuwe partijprogramma „Machtsvorming voor een socialistisch Nederland" heeft ondertussen heel wat teweeggebracht binnen de Nederlandse communistische gelederen. Zo spoorde een dikke maand geleden het Verbond van Communisten in Nederland VCN) verontruste CPN'ers aan om niet deel te nemen aan het huidige congres, ja wat meer is, om de partij te verlaten. Volgens het VCN zouden er immers „geen perspectieven meer zijn voor communisten binnen de CPN". Hoe kijkt Van der Helm tegen deze groep van communistische scheurmakers aan?
„De mensen van het VCN komen grotendeels bij de CPN vandaan. Er zijn bij het vaststellen van ons nieuwe partijprogramma heftige discussies geweest. Een groep heeft de CPN verlaten, omdat zij zich in het nieuwe partijprogram niet kon vinden. De CPN staat bijvoorbeeld vrij kritisch tegenover de situatie in Oost-Europa, terwijl het VCN daar gunstiger over oordeelt."

Afgehaakt

Bestaan er nog contacten tussen CPN en VCN? „Er zijn geen officiële contacten. Wij denken dat voor een politieke stroming als het VCN geen aanhang van betekenis is weggelegd. het VCN heerst nog de oude opvatting dat een communistische partij haar eentje hele grote maatschappelijke veranderingen tot stand kan brengen. Wij achten dat niet mogelijk en vinden dat ook ongewenst vanuit democratisch oogpunt, omdat er altijd verschillende politieke stromingen zullen blijven en dat is goed.
In Oosteuropese landen hebben de communistische partijen geen tegenwicht en daardoor gaat het mis. Wij vinden dat ook in Oost-Europa een meerpartijenstelsel wenselijk is." Het bestaan van het VCN alleen al geeft aan dat het vernieuwingsproces voor de CPN allesbehalve pijnloos is verlopen. Zo verloor de partij in de afgelopen vijf jaar een derde van haar ledenbestand, dat wil zeggen dat zo'n vier- a vijfduizend CPN'ers afhaakten. Siem van der Helm ziet het nieuwe partijprogramma niet als de enige oorzaak voor dit grote ledenverlies. Volgens hem speelt ook een zekere afkeer van de politiek bij de Nederlandse bevolking hierbij een grote rol. Een afkeer waar dan met name de progressieve partijen last van gehad hebben. De CPN-bestuurder zit echter niet bij de pakken neer: „Aan de andere kant is er een zekere sfeer in de CPN gekomen om weer aan de slag te gaan. Die sfeer heeft echter nog geen forse ledenwinst opgeleverd."

Geen rozentuin

Ondertussen heeft good old Marcus Bakker zijn niet geringe verbale geschut in stelling gebracht tegen de kamerleden die „onze rijen verlaten hebben": „Tot hen zou ik zeggen: kom terug. We kunnen je geen rozentuin beloven, maar welke communist heeft daarom ooit gevraagd? Maar zij die communisten zijn, gebleven zijn, zij moeten weten dat ze bij ons horen. Dat hier in de CPN hun plaats is. Stap van die ijsschots af en kom aan land!" VCN en andere afvalligen doen dus, als we Bakker tenminste goed begrijpen, niet aan politiek maar aan ijsjepiepen! De problemen binnen de CPN hebben, hoe kon dat ook anders, een negatieve uitwerking gehad op de financiële positie van de partij. Penningmeester Marius Ernsting meldt in zijn financiële verslag 1983/1984 een tekort van ruim drie ton en voegt daar veelbetekenend aan toe: „Dat is ernstig." Van der Helm: „De financiële middelen van de CPN zijn altijd voor het grootste gedeelte door vrijwillige bijdragen bijeengebracht. De contributie van de CPN is heel laag om zo ook de toegangsdrempel laag te houden. Nu zijn de inkomsten uit de vrijwillige bijdragen aanzienlijk teruggelopen, mede ook door het grote ledenverlies. Onze financiële positie is niet hopeloos, maar wel erg ingewikkelde Dat komt mede door het uitgeven van het dagblad De Waarheid, wat gigantisch veel geld kost. Er is in de afgelopen jaren fors bezuinigd, met name in het personeelsbestand. Door middel van financiële campagnes willen we het bedrag van de vrijwillige bijdragen weer omhoog brengen." Het dagblad De Waarheid kost de CPN niet alleen veel geld, maar bezorgt haar anderszins ook veel hoofdbrekens. Waarom moet het 29ste partijcongres zich anders dezer dagen gaan buigen over een apart „voorstel met betrekking tot De Waarheid"? Welke relatie bestaat er nu eigenlijk tussen zijn partij en De Waarheid, zo vraag ik aan Van der Helm.

Spreekbuis?

„Er is erg veel discussie geweest over deze relatie en die is er nog wel. Er is een tijd geweest dat De Waarheid het orgaan was van de CPN. Het 28ste partijcongres (1982) heeft besloten om De Waarheid in te zetten als middel tot progressieve machtsvorming. Dat besluit betekende dat de redactie van De Waarheid een eigen verantwoordelijkheid kreeg om een rol te spelen in het proces van progressieve samenwerking. Maar tegelijk is duidelijk dat de CPN De Waarheid uitgeeft: de relatie is er dus heel duidelijk en het partijbestuur is van mening dat zonder de CPN De Waarheid ten dode is opgeschreven." „Er zijn vormen van werkoverleg, maar de redactie draagt verantwoordelijkheid binnen het kader van het redactiestatuut. Het bestuur van de CPN heeft wel het benoemingsrecht van de hoofdredacteur. Er zijn partijgenoten die De Waarheid geheel los willen koppelen van de CPN. Daar tegenover staan weer partijleden die stellen dat De Waarheid de spreekbuis van de CPN behoort te zijn." Blijkens de CPN-ledenkrant van februari baart het de redactie van De Waarheid zorgen dat er ondanks een loyale uitvoering van de „taakopdracht" toch sprake is van een vervreemding tussen sommige lezers en de krant: „Het is goed daarover met elkaar te praten, voor dergelijke gesprekken structuren te ontwikkelen. Want niemand is erbij gebaat wanneer men elkaar vanuit egelstellingen gaat beloeren."

Feminisme

Geen problemen, integendeel, levert de feministische beweging binnen de CPN op. Van der Helm: „De laatste feministische golf heeft veel invloed gekregen in de CPN. Kijk maar eens in ons nieuwe partijprogramma." En inderdaad, de huidige CPN rekent tot haar inspiratiebronnen het feminisme. op blz. 15 van dat program staat zwart op wit: „Evenzeer bouwt zij (de CPN, B.) voort op inzichten vanuit het feminisme in het bestaan van seksentegenstellingen in de maatschappij en de daaruit voortvloeiende onderdrukking van vrouwen en de strijd daartegen." „Tegelijkertijd", zo vervolgt het CPN-bestuurslid, „stellen we ook vast dat veel vrouwen op belangrijke posten zijn gekomen in de partij. Zo zijn twee van de drie Tweede-Kamerleden van de CPN vrouwen en een vrouw vertegenwoordigt onze partij ook in het Europese Parlement binnen het Groen- Progressief Akkoord. Tegelijkertijd zeggen we wel dat we er nog niet zijn: we zijn nog niet geheel tevreden over het emancipatieproces in de partij zelf en uiteraard ook daarbuiten." Vindt u het feminisme echt zo'n aanwinst.voor de CPN?, dring ik nog eens extra aan. „Mijn ervaring is dat vrouwen een aantal dingen aan de orde " hebben gesteld die moesten veranderen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de partijstructuur en het omgaan met elkaar. Het feminisme heeft inspirerend en heilzaam gewerkt in de CPN. Bij het VCN speelt dit feminisme ook een rol. Daar zitten mensen die de maatschappelijke tegenstellingen tussen mannen en vrouwen willen ontkennen."

Nieuwe inhoud

Ten slotte confronteer ik Van der Helm met de uitspraak van de historicus dr. A. A. de Jonge (die vroeger zelf jarenlang lid is geweest vande CPN): „De CPN is in de laatste paar jaar ontzaglijk veranderd. In deze lijn doorgaand ligt óf een verdwijnen van de partij op de lange termijn, óf een fusie met de PSP en andere kleine linkse groepjes voor de hand. Deze CPN heeft met een communistische partij alleen nog de naam gemeen." Van der Helm: „Wij vinden dat we op een nieuwe manier inhoud gegeven hebben aan het begrip communisme. Het is dus niet alleen, wat ons betreft, een kwestie van dezelfde communistische naam. Op een aantal punten denken wij anders dan PSP en PPR. Een samengaan sluiten we niet uit, maar er ligt niet automatisch een fusie in het verschiet. Wij denken dat er een reële bestaansmogelijkheid is in Nederland voor een communistische partij met het huidige partijprogram.' Dat zal de toekomst overigens uitwijzen." 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.