+ Meer informatie

Afrika, niet alleen kommer en kwel

Technische Universiteit Eindhoven probeert eenzijdig beeld te corrigeren

5 minuten leestijd

EINDHOVEN - Natuurlijk, als er ergens honger is, armoede, of andere nood, dan is het wel in Afrika. Maar er is meer. Wie foto's ziet van kampen met uitgemergelde vluchtelingen moet zich tegelijkertijd realiseren dat op dit geteisterde continent miljoenen mensen net als overal ter wereld min of meer rustig hun dagelijkse leven leiden. Met kleine en grotere zorgen, maar ook hun kleine en grote vreugden.

Om ook dat aspect wat meer naar voren te halen organiseerde het Studium Generale van de Technische Universiteit Eindhoven een festival, "Afrika Springlevend", dat nog tot 14 februari duurt. Misschien is het woord "festival" wat misleidend: het doet denken aan dansen op het meeslepende ritme van de tam-tam, aan folkloristische krijgstenues, fraaie inheemse kunstvoorwerpen, kortom aan alle feestelijke kanten van het Afrikaanse leven. Die komen in Eindhoven óók wel aan bod, maar dat is lang niet het enige: voor lezingen en discussies is veel plaats en tijd ingeruimd. S'iWv^'' Als een rode draad liep en loopt door het festival de beeldvorming. Want er moet toch iets mis zijn als we er hier in Europa, en wellicht ook in andere delen van de wereld, gemakshalve maar vanuit gaan dat Afrika zo ongeveer synoniem is aan kommer & kwel. Belangrijke boosdoeners als het gaat om de beeldvorming over Afrika zijn de media. Een dertigjarige Ghanese vrouw die met haar zoontje in Nederland woont, stak vorig jaar, in een artikel in "Bijeen" haar verontwaardiging over de eenzijdige berichtgeving niet onder stoelen of banken. „Mensen hebben in Afrika ook hun dagelijkse werk en een geregeld inkomen. Er zijn ook moderne steden, communicatiemiddelen en zeer ontwikkelde mensen". Over misverstanden gesproken: een Nederlands jongetje mocht niet meer met haar zoontje spelen. Zijn moeder was erachter gekomen waar ze vandaan kwamen en wilde haar gezin niet ten prooi doen vallen aan de vreselijke ziektes die onder Afrikanen heersen...

Verhalen

Wie iets over Afrika wil weten kan dan ook beter terecht bij de literatuur dan bij dé schaarse en vaak eenzijdige tv-beelden. De geschreven literatuur uit dit continent is nog vrij jong -eeuwenlang beoefde men de kunst van het mondeling "Vrees", olieverf op doek van Eric Ndlovu. doorgeven- maar heeft nu een tamelijk vaste plaats weten te veroveren. Dat die mondelinge literatuur (op school werd er veel tijd voor uitgetrokken) in Afrika zo belangrijk was en is, staat niet op zichzelf: verhalen vertellen in een grote kring met mensen is een uiterst sociale bezigheid. In dat licht is ook de volgende uitspraak van de Nigeriaanse schrijfster Buchi Emecheta te plaatsen: „Als ik het over Afrikaanse cultuur heb, bedoel ik iets wat met geen geld te koop is: de verhouding tussen mensen. Ik denk dat Afrika het laatste werelddeel is waar menselijke relaties nog worden gekoesterd".

Buchi Emecheta werd in 1944 geboren, vertrok als 18-jarige bruid naar Londen, studeerde er sociologie, ging terug naar Nigeria en woont nu weer in Londen. Ze schreef tien romans, waarvan er vijf in het Nederlands zijn vertaald, en vier kinderboeken. Haar werk is grotendeels autobiografisch. In "Als een tweederangs burger" beschrijft ze de droom en de teleurstelling van een Nigeriaanse vrouw die haar heil gaat zoeken in Engeland. De botsing van twee culturen, de dubbele discriminatie (als vrouw en als zwarte); Emecheta heeft het allemaal zelf meegemaakt.

De organisatoren van het Afrika-festival nodigden haar uit om haar Eindhoven te komen, waïir ze deze week werd geïnterviewd door haar vertaalster, Lieke Frese. Waarom schrijft deze Afrikaanse in het Engels, de taal van de koloniale overheerser, en niet in de bloemrijke taal van haar stam, het lbo? De vraag geldt overigens mutatis mutandis voor talloze Afrikaanse schrijvers die in het Engels of Frans publiceren. Buchi Emecheta verklaart dat als volgt: „Kenia is een land, met 120 miljoen inwoners, waar meer dan 200 verschillende talen worden gesproken. De enige gemeenschappelijke taal, zij het dat we die wel met; een bepaald accent spreken - is het Engels. En dat is niet alleen de taal van onze onderdrukkers,, maar ook van onze onafhankelijkheid".

Het zal duidelijk zijn naar welke kant de balans, doorslaat als ze de Afrikaanse samenleving met de Europese vergelijkt. „Als je in New York aankomt op Kennedy Airport moet je eerst naar een' telefooncel, zo'n blikken ding, om tegen je familie te vertellen dat je in aantocht bent. Kom je aan ire Nigeria, dan staat er altijd een menigte mensen wachten". te^

Kunst

Een onderwerp dat ook al slachtoffer is gewor-j den van eenzijdige belichting, is de Afrikaanse, kunst. Westerse toeristen die sinds decennia Kenia aandoen vonden het verbazend aardig, die stenen en houten dierenfiguren, batiks met struise nege-, rinnen of Masai in traditionele krijgsuitrusting. En dat alles voor een habbekrats.

Dat in Kenia behalve deze vaak pretentieloze, toeristenkunst ook realistisch, impressionistisch; hedendaags werk te zien is, onttrekt zich aan het oog van het gros van het publiek. Toegegeven,! dergelijke kunstwerken worden aangetroffen in| slechts enkele galeries in Nairobi en het over-, schrijden van die drempel is voor veel zwarte kun-, stenaars zelf al een enorme stap. Voor ons hoeft, het in elk geval niet zo moeilijk te zijn om met; deze kunstvorm kennis te maken want in het ka-, der van het Festival "Afrika Springlevend" is in deTUE een tentoonstelling over hedendaagse kunst uit Kenia ingericht (te zien tot 16 februari, daarna, van 21 februari t/m 18 maart in het Afrika Museum in Cadier en Keer).

Vrolijke kleurrijke markttaferelen, in een naïef, aandoende stijl, Picasso-achtige olieverven. Tradi-j tionele voorstellingen zoals een jachtpartij, maar, dan in een 'heel modern jasje, linosnedes die hetj belang van koeien voor de Afrikaanse samenle-f ving aangevend een landschap dat aan Dali doet| denken. Schrijnende toestanden vormen niet de, hoofdmoot van de tentoonstelling (gelukkig maar,^ want anders zou op deze manier alsnog aan ver-, keerde beeldvorming worden gewerkt...) maar. aangrijpend zijn ze wel,'de kunstwerken waaropj de armoede en de ellende treffend in beeld zijn; gebracht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.