+ Meer informatie

sterk te maken voor economische hidp

5 minuten leestijd

Uiteindelijk stuurden de staatshoofden en regeringsleiders van de zeven
Uiteindelijk stuurden de staatshoofden en regeringsleiders van de grote westerse industrielanden hem toch een uitnodiging even langs te komen. Aanstaande woensdag -niet tijdens, maar meteen na afloop van hun jaarlijkse top— mag president Gorbatsjov zijn zaak bepleiten. Op grootscheepse financiële hulp hoeft hij vooralsnog niet te rekenen. Wellicht betekent de ontmoeting wel het begin van een duurzame samenwerking gericht op omvorming en herstel van de zwaar noodlijdende Sowjet-economie.

Gorbatsjov had graag als volwaardige gesprekspartner aangeschoven voor de economische topconferentie van de G-7 (Verenigde Staten, Canada, Japan, Duitsland. GrootBrittannië, Frankrijk en Italië). Die wordt volgende week, van maandag tot en met woensdag, in Londen gehouden. Twee jaar geleden liet hij in verhulde bewoordingen al een verzoek uitgaan om te mogen toetreden tot deze club. • De afgelopen tijd heeft Moskou opnieuw geprobeerd een deelnamebewijs

Het logo van de conferentie van de G-7 die maandag begint. aan de winnende hand. De president benoemde communisten van de oude stempel op enkele belangrijke posten. Zijn stemming ten aanzien van radicale hervormingsgezinden en tegenover de Baltische republieken werd grimmiger. Minister Sjewardnadze trad af en waarschuwde voor het gevaar van een dictatuur. In februari nog beschuldigde premier Pawlov buitenlandse banken van pogingen tot een monetaire coup door het land „met roebels te overstromen".

Maar nu is het tij gekeerd, de koers van Gorbatsjov om onverklaarde redenen gewijzigd. Hij keert zich af van de haviken en predikt de noodzaak van ingrijpende vernieuwingen. Twee weken terug haalde hij in de Opperste Sowjet nog fel uit naar de conservatieven. Uitstel van hervormingen is dodelijk voor het land, zo hield hij zijn tegenspelers voor. Vanwaar deze wending? Misschien omdat hij beseft dat hij zonder zo'n omslag het Westen nooit zal kunnen inwinnen voor een mammoetoperatie om de ontredderde economie te saneren. los te peuteren. Een lidmaatschap zit er echter niet in. De Sowjet-Unie past nu eenmaal niet bij deze groep van rijke, op kapitalistische en democratische leest geschoeide landen. Na veel heen en weer gepraat rolde een soort tussenop Kredieten

Toekomstige economische hulpverlening vormt de voornaamste inzet van het gesprek tussen Gorbatsjov en de G-7. De omschakeling van "Marx naar markt" vereist gigantische kredieten. Er

sx'SJs^^si^^ =k="S?ï»str^4'
Gorbatsjov zich voor een gedachtenwisseling met de westerse leiders.

Tij gekeerd

Het klimaat voor een dergelijk treffen is de laatste maanden aanmerkelijk ver jard dollar per jaar en van 100 tot zelfs 250 miljard in totaliteit. Het Sowjetstaatshoofd zelf noemt geen getallen. Hij wil uiteraard niet het beeld oproepen van een bedelaar die vanwege het faillissement van het communistische

.. „uiiiiiv^iivEiijiv ver- systeem met de pet in de hand bij de beterd. In de voorbije winter leken bin- westerse leiders op de stoep staat. Hij nen de Sowjet-Unie de rechtse krachten veriangt, zo wensen de president en zijn ZATERDAG 13 JUL11991 zeven medewerkers het te doen vonrirnm^n .r^r^r. medewerkers het te doen voorkomen,

Terughoudend

De hulpverlening aan de Sowjet-Unie staat niet voor de eerste maal op de agenda van de jaarlijkse topconferentie. Vorige zomer, in het Amerikaanse Houston, hebben de staatshoofden en regeringsleiders zich er ook al over gebogen. Dat beraad leverde geen concrete toezeggingen op. Er werd enkel besloten tot een studie door het Internationale Monetaire Fonds (IMF). Kort daarvoor had de EG een zelfde opdracht verstrekt aan de Europese Commissie. Beide rapporten verschenen eind vorig jaar. Zij bevatten alarmerende conclusies over de Sowjet-economie.

Er volgde echter een diepe stilte. Washington was zelf op zoek naar buitenlandse bijdragen, namelijk ter financiering van de kosten van de Golfoorlog. Bovendien heerste er bezorgdheid over, zoals vermeld, de ruk naar rechts in de USSR. Duitsland, altijd een van de voornaamste pleitbezorgers van forse kapitaalinjecties, kampt inmiddels met flinke financiële problemen, een gevolg van de hereniging. Japan weigert in de beurs te tasten zolang de Sowjet-Unie de Koerilen, een eilandengroep die in de Tweede Wereldoorlog door de Russen werd ingepalmd, niet teruggeeft. vooral morele steun. Tegelijk oefent Gorbatsjov enige verbale druk uit door te beklemtonen, enkele weken geleden in Oslo, dat het mislukken van de perestrojka „het perspectief ontneemt op een vreedzame periode in de wereldgeschiedenis".

De economie verkeert als het ware in staat van ontbinding. Het planningsysteem functioneert niet meer en er is geen ander regulerend mechanisme. Besturing ontbreekt. Volgens sommigen blijft de economie alleen draaien doordat de mensen nu eenmaal gewend zijn elke dag op hun werk te verschijnen en daarvoor wat geld ontvangen. De situatie verslechtert snel. De produktie zakt in, de inflatie schiet omhoog, het begrotingstekort loopt op en de schappen in winkels zijn leeg. De perestrojka heeft de bevolking tot dusverre slechts, om een marxistisch begrip te gebruiken, "Verelendung" gebracht. De militaire supermacht kan in economisch opzicht alleen maar meer op de been worden gehouden met omvangrijke financiële middelen van buitenaf, met een soort Marshall-plan.

De Gemeenschap van de Twaalf trok alleen 750 miljoen ecu uit voor noodhulp op het gebied van de voedselvoorziening en 400 miljoen ten behoeve van technische ondersteuning. Om toch iets van goede wil te tonen stelden de Verenigde Staten vorige maand een krediet van anderhalf miljard dollar beschikbaar voor de aankoop van graan en andere landbouwprodukten en gaven zij de Sowjet-Unie de status van meestbegunstigde handelspartner.

Transformatie
Al met al toont het Westen zich tot nu toe dus - -* weinig toeschietelijk. Een blauwdruk voor een structurele reddingsoperatie ontbreekt vooralsnog. De terughoudendheid vloeit vooral voort uit vrees bij de rijke landen dat hun geld verdwijnt in een bodemloze put. Zij verlangen daarom dat er eerst deugdelijke plannen op tafel liggen die uitzicht bieden op verbetering van de situatie. Het ombouwen van de planeconomie naar een markteconomie, misschien wel het meest spectaculaire economisch experiment aller tijden, achten zij de enige oplossing voor de huidige problemen. Die transformatie vereist zeer ingrijpende maatregelen zoals de introductie van vrije prijzen, privatisering van eigendom, denationalisering van ondernemingen, geldzuivering, invoering van een financiële infrastructuur, het convertibel maken (vrij inwisselbaar op de valutamarkten) van de roebel, het opheffen van belemmeringen voor buitenlandse investeringen en het drastisch verkleinen van het defensiebudget.

Op Gorbatsjov rust de taak om in Londen zijn westerse collega's ervan te overtuigen dat hij een geloofwaardig

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.