+ Meer informatie

"Niet gelukkig worden, maar gelukkig maken"

Twee exposities ter gelegenheid van 150e geboortedag koningin Emma

7 minuten leestijd

De liefste oude dame van Europa. Zo stond koningin Emma (1858-1934) aan het einde van haar leven bekend. Emma was echter veel meer. Zij was een krachtige vrouw. En, Emma bracht "de achtbaarheid onder het dak van de koning terug." Duitsland schenkt aandacht aan het 150e geboortejaar deze vorstin met twee tentoonstellingen; één in Bad Pyrmont en één in Bad Arolsen. In Nederland blijft het wat stilletjes rondom Emma.

Koning Willem III is eenzaam. Zijn vrouw, koningin Sophie, is in 1877 overleden. Het was een slecht huwelijk. Ruim twintig jaar leefden de twee gescheiden van tafel en bed. De koning zocht ondertussen zijn heil bij andere vrouwen. Zijn zoons laten de koning ook alleen. Zij kozen de zijde van hun moeder. Nu leven zij hun eigen leven en zijn ongehuwd. De toekomst van de monarchie staat dus ook op het spel.

De koning-weduwnaar krijgt de tip eens naar het Duitse Bad Pyrmont te reizen. Daar woont 's zomers de vorst van Waldeck en Pyrmont. Hij heeft een aantal ongehuwde dochters, van wie er wellicht één geschikt zal zijn als huwelijkskandidaat voor Willem III. Veel vorsten bezoeken het kuuroord Pyrmont, dus wie zal het opvallen als het Nederlandse staatshoofd daarheen reist?

De ontmoeting met de prinsessen van Waldeck en Pyrmont bevalt Willem III goed. Niet veel later reist hij af naar Bad Arolsen, het winterslot van de Duitse koninklijke familie dat evenals Pyrmont in de nabijheid van de stad Kassel ligt. Willem wil de koningsdochters wat beter leren kennen. Zijn oog valt op Emma.

De onderhandelingen over de voorwaarden voor een huwelijk duren lang, maar uiteindelijk krijgt de 61-jarige Willem de goedkeuring van Emma's vader. Vanaf dat moment keert "de achtbaarheid onder het dak van de koning terug", constateert een hoveling, want de koning nam het voordien niet zo nauw met de huwelijkstrouw.

Zomerpaleis

Anno 2008 is het stadje Bad Pyrmont nog steeds een chique kuuroord waar mensen rust zoeken. Niet ver van de heilzame bronnen staat het slot van Bad Pyrmont, omringd door mooie tuinen en een brede gracht. In het voormalige zomerpaleis huist nu een museum. Deze zomer staat koningin Emma daar centraal. Het slot ademt nog de sfeer van weleer. De ideale omgeving voor een expositie over een vorstin.

Koningin Emma verdient de aandacht, zegt dr. Dieter Alfter, directeur van het museum. "Emma heeft veel betekend. Met deze expositie brengen we dat in beeld." En Emma mag niet in de vergetelheid raken, benadrukt hij. "Veel bezoekers weten niet dat hier in Bad Pyrmont de latere koningin van Nederland leefde."

Alfter omschrijft koningin Emma als een "onbaatzuchtig" persoon. Hij bewondert haar inzet voor zieken en armen. Zij zette zichzelf steeds op de tweede plaats. De expositie in Bad Pyrmont legt daarom nadruk op de lijfspreuk van koningin Emma: "Het gaat er niet om gelukkig te worden, maar om gelukkig te maken."

Blikvanger op de expositie in Bad Pyrmont is het enorme zilveren tafelstuk dat de stad Den Haag aan koning Willem III en zijn jonge bruid schonk. Het kunstwerk is uitgeleend door koningin Beatrix.

Alfter heeft ervoor gekozen vooral veel foto's op te hangen. "In de tijd dat Emma leefde kwam de fotografie net op, dat maakt die foto's extra interessant." De expositie in het zomerpaleis besteedt verder veel aandacht aan de hovelingen die met koning Willem III meereisden en aan enk ele andere liefdesrelaties die opbloeiden in Bad Pyrmont. Dat deel van de expositie is voor Nederlanders wat minder interessant.

Bruidsjapon

Bad Arolsen -en vooral het gedeelte rond het slot- straalt ook nu nog iets vorstelijks uit. Het gele paleis doet qua vorm denken aan Paleis Het Loo in Apeldoorn. Een groot plein ervoor, lange zijvleugels, hoge ramen.

Emma had hier een gelukkige jeugd, zo vertelt de prachtige expositie in de linkervleugel van het slot. Haar ouders brachten haar bij sociaal te zijn en anderen te helpen. Dat stempelde haar leven en verklaart waarom Emma zich later zo inzette voor de tuberculosepatiënten - ze liet in Renkum zelfs een sanatorium bouwen.

De tentoonstelling in Bad Arolsen zoomt vooral in op de bruiloft. Zo is de bruidsjapon van koningin Emma te zien, evenals de Bijbel die ze ontving van de "gereformeerde gemeente in Apeldoorn"; verder huwelijksgeschenken, menukaarten, concertprogramma's, gastenlijsten. Het moet een drukte zijn geweest in het rustige stadje in het Waldecker land.

Krachtdadig en wijs

Emma verovert met haar hartelijkheid al snel de gunst van de Nederlanders. De geboorte van Wilhelmina versterkt dat. De expositie in Arolsen laat zien hoe Emma haar dochter klaarstoomt voor het koningschap.

Koningin Emma laat zien dat ze ook als vorstin van wanten weet. Als koning Willem III op bed komt te liggen vervangt ze hem waardig en als regentes -na de dood van haar man- treedt ze krachtdadig en wijs op. Ze schroomt niet een minister niet meer te ontvangen totdat hij zaken overeenkomstig haar zin heeft geregeld.

Als prinses Wilhelmina in 1898 volwassen wordt en de troon bestijgt, doet Emma een stapje terug. Na 1901 -het huwelijksjaar van koningin Wilhelmina- trekt zij zich nog verder terug op Paleis Lange Voorhout in Den Haag en in de zomer op Paleis Soestdijk.

De rest van haar leven helpt zij haar dochter waar mogelijk en zet zij zich in voor zieken. In Arolsen is een oude filmopname te zien waarin de vorstin -in vrijwel accentloos Nederlands- een aanbeveling doet om toch vooral geld te geven voor de Emmabloemcollecte voor tuberculosepatiënten. Dat beeld blijft hangen als Emma op 75-jarige leeftijd overlijdt. De "liefste oude dame van Europa" wordt ze genoemd. Emma was echter veel meer. Het is daarom opmerkelijk dat de 150e geboortedag van Emma in Nederland zo onderbelicht blijft. Koningin Emma verdient meer eer.

refdag.nl voor meer foto's.


In jaren

1858 - Op 2 augustus wordt Emma in het Duitse Bad Arolsen geboren als dochter van George Victor, vorst van Waldeck en Pyrmont, en Helena, prinses van Nassau-Weilburg.

1869 - Emma's oudere zus Sophie sterft aan een longziekte.

1874 - Geloofsbelijdenis.

1878 - Verloving met koning Willem III op 30 september.

1879 - Huwelijksdag in Bad Arolsen op 7 januari.

1879 - Willems oudste zoon, prins Willem, sterft op 38-jarige leeftijd.

1880 - Geboorte van dochter Wilhelmina op 31 augustus

1884 - Prins Alexander, de jongste zoon uit het eerste huwelijk van Willem III, overlijdt op 32-jarige leeftijd. De minderjarige Wilhelmina is nu de troonopvolgster. Emma wordt gevraagd haar regentes te zijn als dat nodig is.

1887 - Grote feesten ter gelegenheid van de 70e verjaardag van koning Willem III.

1888 - Koningin Emma verliest haar moeder.

1890 - Zij wordt regentes vanwege de zwakke gezondheid van haar man. Drie dagen later, op 23 november 1890 overlijdt hij. Op 8 december volgt Emma's beëdiging als regentes voor Wilhelmina.

1891 - Start van een reeks bezoeken aan alle provincies, tot 1896. Emma's vader trouwt opnieuw.

1892 - Emma stelt de Orde van Oranje-Nassau in.

1893 - Emma's vader sterft.

1896 - Eerstesteenlegging van het Koninklijk Huisarchief in Den Haag.

1898 - Wilhelmina wordt koningin. Emma is 40.

1901 - Huwelijk van Wilhelmina met prins Hendrik.

1909 - Geboorte van kleindochter Juliana.

1929 - Feestelijkheden omdat koningin Emma vijftig jaar in Nederland is. 1934 - Op 20 maart overlijdt koningin Emma op 75-jarige leeftijd aan een longontsteking.


Activiteiten

- In het slot van Bad Arolsen -een kleine drie uur rijden vanaf Arnhem- staat de levensgeschiedenis van de koningin centraal en is aandacht voor de gebeurtenissen die in de residentie plaatsvonden: Emma's jeugd en de koninklijke bruiloft. Ook is er aandacht voor haar latere functie als regentes en koninginmoeder. De toelichting bij de stukken is zowel in het Duits als in het Nederlands. Koningin Beatrix leende veel materiaal voor deze expositie uit. Ter gelegenheid van de exposities is een rijk geïllustreerd boek over koningin Emma verschenen (ISBN 978 3 86568 407 3).

Meer informatie: +49(0) 56 91 625734, www.museum-bad-arolsen.de en www.emma2008.de.

- Het slot in Arolsen zelf is ook te bezichtigen (aparte entreebewijzen). Hier zijn de vertrekken te zien waar koningin Emma leefde. Een deel van het fraai gerestaureerde slot wordt nog steeds bewoond door de huidige vorst van Waldeck en Pyrmont en zijn gezin.

Meer informatie: +49(0)5691/89550 en www.schloss-arolsen.de.

- In het slot van kuurplaats Bad Pyrmont -bijna twee uur rijden vanaf Bad Arolsen- is een expositie te zien die vooral ingaat op de kennismaking tussen Emma en Willem III en op de betrekkingen tussen de vorstenhuizen van Waldeck en dat van Nederland. Deze kleine expositie is minder interessant als die in Bad Arolsen.

Meer informatie: +49(0)5281949248 en www.museum-pyrmont.de.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.