+ Meer informatie

Enkhuizen weet wat gastvrijheid is!

Nieuwe synode GKN:

4 minuten leestijd

Om de twee jaar beginnen de gereformeerde kerken aan een nieuwe synode. De particuliere synoden kiezen dan opnieuw afgevaardigden uit hun provincie, die met elkaar de volgende synode vormen. Daarom werd onlangs de oude synode (van Goes, 1997/1998) afgesloten en wordt in april 1999 de synode van Enkhuizen geopend.

Dat betekent dat de kerkenraad van Enkhuizen als zogenaamde 'samenroepende kerk' de openingsvergadering organiseert. Alle volgende zittingen worden in de Blije Werelt in Lunteren of in het nieuwe landelijke dienstencentrum in Utrecht gehouden.

Borrelfles
Leefden we honderd jaar geleden, dan zouden de Enkhuizers heel wat drukker zijn met de ontvangst van een synode. Gedurende een aantal weken zou het kerkgebouw dienst doen als vergaderzaal. Dienstbare zusters zouden met gepaste trots koffie rondschenken en broodmaaltijden verzorgen. Een sjouwploeg van de jongelingsvereniging zou 's zaterdags de kerk weer geschikt maken voor kerkdiensten. Wie over een logeerkamer beschikte zou proberen een synodelid in de kost te krijgen. En als je gast dan 's avonds laat doodmoe van de synode weerkeerde, dan zou je nog even de borrelfles op tafel zetten, om al nippend de beraadslagingen van die dag uit de eerste hand te vernemen. Je kon het zelfs treffen, dat je een professor uit Kampen te logeren kreeg. Nou, dan keek je al helemaal niet op een uurtje...

Maar het is anders gelopen: Enkhuizen is nooit eerder samenroepende kerk van een gereformeerde synode geweest. Altijd wanneer Noord-Holland aan de beurt was, werd Amsterdam als vanzelf aangewezen. Er zijn drie uitzonderingen. De zogenaamde Kruisgemeenten hielden landelijke vergaderingen in Den Helder (1850) en Haarlem (1860), terwijl de synode van 1973/1974 eveneens naar Haarlem vernoemd werd. Toch kent de kerk van Enkhuizen een traditie van gastvrijheid. In de meidagen van 1940 werden duizenden geëvacueerden uit Bunschoten, Spakenburg en Soest liefdevol opgevangen,
In het kerkgebouw aan de Klopperstraat werden in die periode zeven kerkdiensten per zondag gehouden!

Gereformeerd Enkhuizen heeft geen stoere historie met spannende kerktwisten rondom Afscheiding (1834) en Doleantie (1886), De afgescheiden gemeente is ontstaan in 1841 uit een godsdienstig gezelschap van meest eenvoudige schippers en vissers. De kerkenraadsleden waren dikwijls met hun schuit onderweg, één diaken verdronk zelfs op zee. De godvruchtige ouderling Coert van den Boom verkocht in 1852 'naar de begeerten der gemeenteleden' zijn schuit om aan wal de gemeente met zijn singuliere gaven voort te leiden. In zijn gastvrije woning werden de kerkdiensten en alle vergaderingen gehouden. Wat stelde het voor? Twintig gezinnetjes, jarenlang armoe troef: de collecte voor de nieuwe Theologische School in Kampen wordt in 1857 niet gehouden, omdat men de eigen voorganger en armen niet eens kon verzorgen.

Broederlijk ontmoeten
In 1860 treedt de eerste dominee aan, ds. W. Groeneveld. De kerkenraadsvergaderingen, voorheen te hooi en te gras gehouden, worden dan om de veertien dagen belegd en dienen niet alleen om kerkelijke zaken af te doen, maar ook voor 'broederlijk ontmoeten'. Ze zijn gezellig en duren vaak tot na middernacht. Meermalen tekende de scriba op: 'Nadat Gods Zegen was gevraagd, is spijs en drank gebruikt.' Er gaat bijna geen kerkenraadsvergadering voorbij, of mannen en vrouwen melden zich aan als gemeentelid, kennelijk zonder zich officieel af te scheiden. Regelmatig informeert de hervormde scriba naar namen van personen, die hij uit zijn lidmatenboek schrappen moet. Een ander deel van de groei kan verklaard worden uit de vestiging te Enkhuizen van de bekende zaadhandel van de gereformeerde families Sluis en Groot, afkomstig uit Andijk.
Het samengaan van afgescheidenen en dolerenden in 1892 heeft in Enkhuizen geen heftige taferelen veroorzaakt. Zelfs het ontstaan van een Doleantiekerk werd hier voorkomen. Er stapte rond 1887 wel een aantal doleantie- gezinden uit de hervormde kerk, aanhangers van Abraham Kuyper, maar die kozen - heel praktisch! - rechtstreeks voor de kerk van de afgescheidenen. Kennelijk waren ze daar ook dadelijk welkom. Over gastvrijheid gesproken...

R. Rozemond is archivaris van de GKN.


Fotobijschrift
Enkhuizen in de jaren twintig: de Klopperstraat, met links de Gereformeerde Kerk, gebouwd in 1904.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.