+ Meer informatie

,,Wij waren toch geen misdadigers ?

Oostduitse overlevenden vertellen over de Berlijnse muur

4 minuten leestijd

HOHENGEISS - De stilte tussen de naaldbomen van het Harzgebergte wordt slechts verstoord door het getsjirp van een zwaluw. Voor Marlit Schubert vormt deze lommerrijke plek een oord van diepe smart

milieleden van hen die omkwamen is het lijden nooit opgehouden. Nu zij geen angst meer hoeven te hebben voor de Stasi en de communistische partij vertellen velen over wat hun is aangedaan en proberen zij genoegdoening te krijgen.

Hartaanval

Haar eerste echtgenoot. Helmut Kleinert, werd hier 28 jaar geleden door Oostduitse grenswachters doodgeschoten nadat hij eerst als een stuk wild was opgejaagd. Hij en zijn vrouw wilden vrij zijn en deden een poging de DDR te ontvluchten. Marlit was toen 22 jaar, en drie maanden zwanger.

„Waarom moest hij sterven? Wij waren toch geen misdadigers? Dat is iets wat ik tot op de dag van vandaag niet kan begrijpen", zo zegt de nu 50jarige Marlit, die tijdens de vluchtpoging gevangen werd genomen.

Ten minste 197 mensen zijn om het leven gekomen bij pogingen de inmiddels opgeheven Duits-Duitse grens over te vluchten. Sommigen werden door Oostduitse landmijnen uiteen gereten; anderen werden neergeschoten door de sinistere automatische mitrailleurs; weer anderen kwamen om toen grenswachters het vuur op hen openden.

Maar het is mogelijk dat er nog meer slachtoffers ontdekt zullen worden nu een deel van de archieven van de grenswacht is gevonden en voormalige grenswachters en hun commandanten geïnterviewd kunnen worden.

Voor de buitenwereld waren de vluchtpogingen met dodelijke afloop bij de Berlijnse Muur het symbool van de DDR en het totalitaire regime van de communistische partij.

De DDR bestaat niet meer, maar voor de overlevenden en voor de fa

Eberhardt Krause barst in huilen uit als hij zijn verhaal vertelt. Krause heeft zijn vluchtpoging, waarbij zijn vriend Walter Kittel werd gedood, maar ternauwernood overleefd. De schietpartij speelde zich op een vroege oktobermorgen in 1965 af aan de gefortificeerde grens tussen de DDR en West-Berlijn. Krause en Kittel hadden besloten dat zij genoeg hadden van hun repressieve vaderland en gingen op weg naar de grens.

„Wij waren nog slechts drie meter van het hek toen wij werden ontdekt door de grenswachters", zo vertelt Krause met tranen in zijn ogen. „Lichtraketten werden afgeschoten, iemand riep "handen omhoog!" en er werd van alle kanten op ons geschoten". Krause werd in zijn buik en voet geraakt. Kittel werd ook geraakt.

„Walter Kittel viel tegen mij aan. Bloed kwam uit zijn mond en neus en toen verloor ik het bewustzijn", aldus Krause. „Ik kwam bij ergens in een tuin en ik hoorde de grenswachter zeggen: "hij is dood", aldus Krause, die daarna 11 maanden in een ziekenhuis doorbracht en aansluitend nog eens 19 maanden in de gevangenis zat.

Het lichaam van Kittel werd gecremeerd en zijn ouders kregen de as en een overlijdensacte waarin stond dat hij aan een hartaanval was bezweken.

Krause werd door de autoriteiten gedwongen een verklaring te ondertekenen waarin stond dat hij met niemand over de schietpartij en de dood van Kittel mocht spreken. Als hij dat toch zou doen, zou hij zwaarder worden gestraft. „Ik heb mijn mond gehouden", zegt de 46-jarige Krause, die pas vorig jaar voor het eerst over zijn ervaringen in het openbaar durfde te praten.

Nooit meer gezien

Marlit Schubert wordt ook achtervolgd door het verleden en door de gebeurtenissen op die zomerdag waarop haar echtgenoot werd doodgeschoten. Nadat zij hun 2-jarige dochtertje bij Heimuts ouders hadden achtergelaten, gingen Helmut en Mariit Kleinert op 1 augustus 1963 vanuit Quedlinburg op weg naar de grens tegenover het Westduitse kuuroord Hohegeiss.

Daarna liepen zij door het van mijnen en bewakers vergeven niemandsland langs de grens. Een grenspatrouille zag hen echter en maande hen tot stoppen. Zij lieten zich vallen, maar Helmut sprong toch weer op waarna hij door een grenswachter werd neergeschoten. Marlit kon zich niet bewegen omdat haar been werd vastgehouden door een andere grenswachter.

Helmut verschool zich in een paar struiken. De grenswachters kenden geen genade en schoten van dichtbij een salvo door de takken. „Zij hadden hem er makkelijk uit kunnen trekken", zo zei Mariit. die momenteel in het Westduitse Hannover woont. Marlit heeft haar echtgenoot nooit meer gezien en ook hun kind is opgegroeid zonder zijn vader ooit te hebben gekend.

Het laatste slachtoffer van het beruchte ..schietbevel" was de 20-jarige Chris Gueffroy, die in februari 1989 -negen maanden voordat de muur viel— werd doodgeschoten.

In november 1985 verdween de 25jarige Michael Bittner uit zijn woning in Oost-Berlijn. Pas na de Duitse eenwording in 1990 is zijn moeder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.