+ Meer informatie

Onbeantwoorde kinderwens

Kinderloosheid kan zelfbeeld beïnvloeden

6 minuten leestijd

Het zijn veel gestelde vragen: ‘Bent u getrouwd? Hebt u kinderen? Hoeveel, als ik weten mag?’ Vertel je vervolgens geen kinderen te hebben, dan kun je de vraag verwachten of je nooit adoptie overwogen hebt, of een pleegouderschap. Aandacht voor kinderloze echtparen.

Het is een stralende meizondag. Zelfs de kerk ‘doet’ aan Moederdag. Waarom ook niet? Ook de Spreukendichter steekt immers de loftrompet op de deugdzame huisvrouw. De predikant ziet gelukkig de ongehuwde vrouwen niet voorbij. In zijn gebed krijgen allen ‘wier schoot leeg bleef ’ warme aandacht. Hoe vaak bad ik zelf niet op de kansel voor kinderloze echtparen, vooral in doopdiensten? Vreemd genoeg voelde ik niet eerder de pijn van onze kinderloosheid zo diep als juist deze morgen. Eist de langdurige mantelzorg aan onze ouders misschien zijn tol? Of is het de spanning rondom mijn schoonmoeder die al enkele dagen balanceert op de grens van dood en leven…? Dit is duidelijk: kinderloosheid went nooit. Het is als met een rouwproces, grillig en onvoorspelbaar. Als je denkt het achter je te hebben gelaten, steekt het verdriet plotseling weer in alle hevigheid de kop op.

Geen nieuwe schakel
Niet ieder kinderloos echtpaar beleeft zijn onvervulde kinderwens even heftig. Er zijn (grote) gradaties qua intensiteit en duur, maar nogmaals: echt wennen doet het nooit. Geen geboorte of een misgeboorte betekent geen verjaardagen of iets feestelijks van andere aard te kunnen vieren. Sommige echtparen lijken er nooit over heen te komen. Iedere keer wordt er opnieuw zout in hun wonden gewreven. Broers en zussen, vrienden en vriendinnen krijgen kinderen, op een dag wordt hun eerste kleinkind geboren en zij…? Zij rouwen levenslang om een levenloos of nooit geboren kind. Er is geen volgende generatie. Er is geen nieuwe schakel aan de ketting. Ongewilde kinderloosheid kan een negatieve invloed hebben op je zelfbeeld. Er kan een gevoel van tekortschieten, van falen, zelfs van mislukt-zijn, zich meester van je maken. Schuldgevoelens over wat je gedaan of nagelaten hebt om een kindje in je armen te mogen sluiten. Wie daar vatbaar voor is, verzamelt gemakkelijk voedsel om dat vuurtje brandend te houden en verder aan te wakkeren. Ook kan het funeste gevolgen hebben voor je relatie. Vooral als je de schuld ervan bij de ander legt.

Moederinstinct
Alle feministische wijsheden ten spijt hebben vrouwen over het algemeen een sterke behoefte om ‘te moederen’, om te koesteren, te (ver)zorgen, op te voeden en lief te hebben. Ongewilde kinderloosheid raakt vrouwen doorgaans nog dieper dan mannen in hun gevoelens van eigenwaarde. Hun identiteit is sterker dan bij mannen verbonden met het ouderschap. De oorzaken van kinderloosheid zijn divers. Er kan sprake zijn van onvruchtbaarheid bij een van de partners of van een medisch defect. Je kunt te laat getrouwd zijn of te lang gewacht hebben. Het laatste niet zelden door botsende ambities: moederschap versus carrière. De menopauze zet (te) vroeg in, maar ook kan er sprake zijn van ingrijpende gevolgen van medicatie of een bewuste keuze. Aan dat laatste ga ik hier voorbij, omdat het niet past binnen dit artikel. Kortom, er is verklaarbare en onverklaarbare kinderloosheid.

Zwijgen?
Dat we met een beladen onderwerp te maken hebben, weet ieder die er gedwongen mee geconfronteerd wordt. Je praat er niet gauw over, in de familie, noch binnen de kerkelijke gemeente. Wie het gesprek ‘vanaf de andere kant’ begint, moet wel weten wat hij doet. Je kunt diepe emoties losmaken en onhandige en misplaatste opmerkingen doen meer kwaad dan goed. Moeten we er dan maar liever het zwijgen toe doen? Ook dat is de weg niet. Het is belangrijk dat je allereerst als man en vrouw op een ontspannen wijze spreekt over je hoop en verwachting, over je pijn en verdriet, over je teleurstellingen en wanhoop. Slechte onderlinge communicatie veroorzaakt stress en eenzaamheid. Daartegenover staat dat kinderloosheid je huwelijk ook kracht kan geven.

Huisbezoek
Ouders die zich melodramatisch gedragen richting hun kinderloze kinderen – zíj hebben geen kinderen, maar wíj geen kleinkinderen! – zijn op een ergerlijke wijze met zichzelf bezig. Laakbaar is ook een wel erg nadrukkelijke voorkeur voor bezoek aan kinderen die de kinderzegen wel ten deel viel. Dan zijn er ook nog de speculaties, toespelingen en verdenkingen, al dan niet hardop uitgesproken. Dit geldt overigens een (veel) bredere kring. En de kerkenraad? Ook voor de broeders ligt het onderwerp gevoelig op huisbezoek. Wat maak je los als je er over begint? Bovendien als blijkt dat het ouderschap bewust wordt uitgesteld om welke reden dan ook, wat haal je dan niet overhoop?

Onvervulde hoop
Laten we ervan uit (blijven) gaan dat er een vurige kinderwens is en dat het ouderschap niet wordt ontlopen, wat een gevoeligheden liggen er dan als na enkele jaren huwelijk de kinderzegen steeds maar uitblijft. Iedere maand opnieuw is er de spanning of je als vrouw wel of niet ongesteld wordt. Als je een keer over tijd bent… Misschien meet je iedere maand zorgvuldig je temperatuur. Je houdt nauwkeurig bij wanneer je een eisprong hebt, zodat je weet wanneer je kans op bevruchting maximaal is. Je kocht een zwangerschapstest. Verwachtingsvol keek je op de teststrip, maar wat een teleurstelling als de kleur jouw hoop de bodem inslaat. Pas op dat obsessie niet de plaats inneemt van seksuele spontaniteit en vreugdevol lichamelijk contact. Een aantal echtparen neemt de (moeilijke) stap naar de spreekkamer van huisarts en specialist. Moeilijk? Raak je hier dan niet een intieme kwestie? Er kan een hevig opzien zijn tegen wat ervaren wordt als inbreuk op je privacy en/of (pijnlijke) onderzoeken en eventuele ingrepen. Je kunt daar om deze redenen van afzien, maar ook vanwege principiële overwegingen. Kiezen voor een medisch tracé kan ervaren worden als een inbreuk op Gods weg met jou. De ruimte laat niet toe hier verder bij stil te staan. Belangrijk is dat je elkaar vasthoudt en wederzijds gevoelens leert te (her) kennen en die respecteert.

Bespreekbaar
Gevoelens moeten ook niet onderdrukt, maar bespreekbaar gemaakt worden. Stop ze niet weg en speel geen verstoppertje, noch voor je zelf, noch voor elkaar. Zorg ervoor dat de kinderwens niet het enige gespreksonderwerp tussen jullie is (Gen.30:2) en dat het missen van een kind, cq. kinderen jullie leven niet gaat beheersen, waardoor er kramp ontstaat. Sommige echtparen kunnen niet meer naar een doopdienst, laat staan op kraambezoek. Dat riekt naar jaloezie en obsessie. Meet je zelf niet de slachtofferrol aan en laat niet toe dat anderen je die aanpraten. Een huwelijk is meer dan ouderschap. Huwelijksgeluk staat of valt niet met kinderzegen. Wanneer je kinderloosheid ervaart als verlies, kan die ervaring je ook bruikbaar maken richting anderen. Als ik nog een laatste hint mag geven aan kinderloze echtparen: zorg ervoor dat je voldoende gezamenlijke doelen hebt en niet elk een eigen weg in vlucht. Eenzaamheid is een vruchtbaar ingrediënt voor verwijdering. Samenvattend: wat een zegen om Gods leiding in je leven te ontdekken en te aanvaarden. Ook als er geen kinderen uit de huwelijksliefde geboren worden. En dan toch kunnen zeggen: ‘Heere, het is goed, omdat U goed bent. Ja, U bent mij meer dan zonen en dochters.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.