+ Meer informatie

^Amerikaanse vredesplan Midden-Oosten [gebaseerd op onjuiste veronderstellingen

5 minuten leestijd

JERUZALEM — In de Israëlische hoofdstad heerste deze week optimisme. De Israëlische premier, Jitschak Sjamir, zei dat er „iets gebeurde in het Midden-Oosten": Syrië is bereid met Israël te praten. Volgens Sjamir kan er over twee maanden een vredesconferentie zijn als de resterende problemen worden opgelost. Gaat het Midden-Oosten een periode van vrede tegemoet?

Uit een nader onderzoekje blijkt echter dat er nog veel obstakels uit de weg moeten worden geruimd. Het plan van de Amerikaanse regering is zelfs, op de keper beschouwd, geforceerd en gebaseerd op onjuiste veronderstellingen.

De overeenstemming die nu lijkt fë te bestaan tussen de Arabische lan- den en Israël hebben betrekking op de procedures die bij het vredesproces in acht moeten worden genomen. Ze hebben dus geen betrekking op de vredesvoorwaarden zelf, maar alleen op de wijze waarop de vredesvoorwaarden besproken zullen worden.

Eens

De Arabische landen en Israël zijn het nu over de volgende procedurekwesties eens:

- Er zal een vredesconferentie worden gehouden op een nader te bepalen plaats onder auspiciën van de Verenigde Staten en de SowjetUnie, die zal worden opgebroken in directe onderhandelingen tussen Israël en elk Arabisch land afzonderlijk. Er zal ook over regionale problemen, zoals water en milieu, worden gesproken. De conferentie zal geen bevoegdheid hebben oplossingen op te leggen.

- De besprekingen zullen zónder voorwaarden vooraf gehouden worden. Ze zullen gebaseerd zijn op de resoluties 242 en 338 van de Veiligheidsraad. De partijen hebben het recht hun eigen interpretatie van deze resoluties naar de onderhandelingstafel te brengen. (De Arabische interpretatie is dat Israël zich dient terug te trekken uit de omstreden gebieden. Israels interpretatie is dat ze dit al gedaan heeft door zich terug te trekken uit de Sinai).

De punten waarover nog verschil van mening bestaat zijn:

- De rol van de Verenigde Naties. Het Amerikaanse plan beoogt de aanwezigheid van een VN-waarnemer, die een niet-actieve rol zal spelen. Israël is tegen de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de VN, omdat deze organisatie zich in haar ogen door een anti-Israëlische houding heeft gediskwalificeerd.

- Syrië wil dat de conferentie geregeld bij elkaar komt. Israël wil dat de conferentie een eenmalige aangelegenheid is van een of anderhalve dag.

- De samenstelling van een Palestijnse delegatie. Israël wil dat er alleen Palestijnen uit de westelijke Jordaanoever en de Gazastrook zitting hebben in een Jordaans-Palestijnse delegatie. De Palestijnen willen ook een vertegenwoordiger van Oost-Jeruzalem in de delegatie. Jeruzalem wil het veto-recht over de compositie van de Palestijnse delegatie.

De samenstelling van de Palestijnse delegatie is momenteel van essentieel belang, omdat de Israëlische instemming met het Amerikaanse vredesplan hiervan afhangt. De "Jerusalem Post" citeerde vanmorgen David Levy (Buitenlandse Zaken), die zei dat zijn Amerikaanse ambtgenoot James Baker volgende week een lijst van Palestijnse afgevaardigden aan Jeruzalem zal presenteren.

Sjamir heeft de nadruk verplaatst van de rol van de Verenigde Naties naar die van de samenstelling van een Palestijnse delegatie. De premier begrijpt dat, mochten de pogingen een conferentie bijeen te brengen stranden, hij het beter aan de wereld kan verkopen dat Israël geen concessies over Jeruzalem wil doen dan dat hij zegt dat hij de VN niet vertrouwt.

Assad

Na het bezoek van Baker begin deze week aan Jeruzalem waren de ministers Sjamir, David Levy en Mosje Arens ervan overtuigd dat de Syrische president, Assad, rechtstreeks besprekingen wil beginnen. Allerlei deskundigen hebben zich afgevraagd wat de reden van Assads ommezwaai kan zijn. Het politieke gedrag van de Syrische leider, die de reputatie heeft uiterst sluw te zijn, is niet moeilijk te verklaren.

Hij is ontwaakt uit zijn droom strategische pariteit met Israël te bereiken, omdat de Sowjet-Unie een dergelijk militair avonturisme niet meer wenst te steunen. Nu Irak jaren nodig zal hebben de gevolgen van de Golfoorlog te boven te komen en Jordanië zich in een zwakke economische en militaire situatie bevindt, komt de mogelijkheid van een gezamenlijk oostelijk front tegen Israël niet meer in het vizier. De militaire optie om de Golanhoogte terug te krijgen bestaat nu niet meer.

De Syrische leider weet dat de Verenigde Staten momenteel de belangrijkste politieke macht in het Midden-Oosten vormen. Als hij dus terug wil keren naar een invloedrijke positie dient hij zich prowesters op te stellen. Met het akkoord gaan met het Amerikaanse voorstel heeft hij niets te verliezen. Hij weet dat het Westen graag en snel bereid is te vergeven (zoals de sponsoring van terreurgroepen enkele jaren geleden en zijn controle over Libanon, die hij tijdens de Golfoorlog wist te consolideren).

„Wat Assad in de komende maanden van onderhandelingen zal doen, is aan de ene kant over vrede praten en aan de andere kant zich voorbereiden op mogelijke oorlog", schreef de bekende militaire correspondent Hirsch Goodman in de Jerusalem Report. „Hoewel Assads motivatie om onderhandelingen te beginnen dezelfde kunnen zijn als de vroegere president Sadat van Egypte, zijn zijn intenties zeer verschillend. Sadat kwam naar Jeruzalem om vrede te stichten. Syrië begint met onderhandelingen omdat die de doelen op lange en korte termijn van Assad dienen en omdat deze hem een kans geven -hoe klein dan ook— om de Golan terug te winnen". aanwezig. De meerderheid van het Israëlische volk lijkt tegen territoriale concessies over de omstreden gebieden, mogelijk met uitzondering van de problematische Gazastrook, die zelfs Egypte niet terug wil. De veronderstelling dat de minimumeisen van beide partijen overbrugd kunnen worden, is onjuist.

Militaire leiders lieten deze week met betrekking tot de Golan waarschuwingen horen. Zij zeiden dat de Golanhoogte van groot strategisch belang is. Een hoge officier vertelde dat, als Israël de Golan teruggeeft zonder volledige garanties, bij een crisis de problemen van voor 1967 (toen Israël door Syrië vanaf de Golan werd beschoten) zich kunnen herhalen.

„Alleen deze keer zal onze situatie veel moeilijker zijn, omdat we nu wapensystemen in dit gebied hebben die van veel betere kwaliteit zijn. De Syriërs hebben nu een overweldigende pantsermacht, die het veel meer incasseringsvermogen

Sjamir kan voorlopig over één ding gerust zijn: zijn nationaalrechtse kabinet loopt geen gevaar te stranden. De rechtse partijen, Moledet, Tehiya, Tsomet en de nationaal-religieuze NRP, blijven voorlopig gewoon in de coalitie. Deze partijen vrezen dat een vredesconferentie volgens de formule „gebieden voor vrede" zal leiden tot een territoriaal compromis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.