+ Meer informatie

Nieuw-Lekkerland door eeuwen heen regelmatig onder water

In zeventiende eeuw veel onrust onder inwoners

5 minuten leestijd

^fIEüW-LEKKERLAND — Een blik in het verleden van het dorp aan de Lek vestigt direkt de aandacht op buitengewone gebeurtenissen. Gebeurtenissen waarvan zich heden ten dage nauwelijks meer een voorsteUing te maken is.

Overstromingen hebben NieuwLekkerland keer op keer ernstig aangetast. Tussen de jaren 1350 en 1953 is de Alblasserwaard 33 maal overstroomd. Gemiddeld liep deze streek om de 15 jaar onder water. Wanneer er een dijk doorbrak, duurde het wel een jaar voor het gat gedicht was. De mensen waren hierdoor straat- en straatarm. In 1570 was er een doorbraak in Elshout (nu de kern Kinderdijk). In 1573 kwam de gehele Alblasserwaard onder water te staan. Midden in de Gouden Eeuw (1658) stond het water ongeveer 10 voet hoog in 't land. Veepest teisterde in 1744 de veestapel, Aan deze ziekte die uit West-Vlaanderen zou zijn „ingevoerd", bezweken er 410 van de 510 stuks vee.

De bevolking leefde in de (houden Eeuw verre van rustig. Ds. Jacobins Outhovius (1631-1664) schetste in een strafpredikatie geen mooi beeld van de Lekkerlandse bevolking. In deze preek wees hij op het materieel gewin; hebben is hebben en krijgen is delcunst. Bij huwelijk keek men alleen naar geld. Drankmisbruik, op zondag deed men aan herbergbezoek, kaatsen, kaartspelen, vrienden bezoeken, vissen en arbeid alsof bet een werkdag was.

Uitspattingen

Tijdens de aanwezigheid van ds. Petrus van der Velden (1681-1723) in Nieuw-Lekkeriand waren er nieuwe uitspattingen. Zijn prediking maakte hem bij velen gehaat. Zijn Godsvrucht begreep men niet Kerkeraadsleden vroegen hem wat voor een leer hij eigenlijk was toegedaan. Het leek hun dat hij „op zijn paaps" preekte. Ds. van der Velden ging echter onverdroten door. Velen gingen hem haten met een dodelijke baat. Vooral onder de boeren smeedde men plannen om hem te vermoorden. Doch steeds mislukten die plannen, waardoor duidelijk Gods bewarende hand over Zijn knecht naar voren kwam. Dit bracht evenwel geen inkeer. Het werd steeds erger. Zelfs zo ver dat de schout van het dorp, Pieter van Asperen, tijdens de predikatie, die hij niet kon aanhoren, met zijn voeten in de bank zat te trappelen. Op een zondag sprak de dominee hem vanaf de kansel daarover aan en bad hem in naam van God afstand te doen van zijn ongerechtigheid. Hij moest zichzelf zo doende de weg en de middelen der genade en zaligheid niet vruchteloos maken. Maar het baatte niet. Een vrouw uit de gemeente, vervult met haat en nijd tegen Van der Velde, ging op zekere dag al slaande op een ketel en schreeuwend door NieuwLekkerland, Zij wilde hierdoor zoveel mogelijk mensen op de been krijgen om de dominee weg te jagen. IJverige medestanders luidden de klok. Dit bracht vele boeren van Lekkerkerk naar de dijk, in de veronderstelling dat er gevaar voor dijkdoorbraak was. Toen zij echter de ware reden hoorden, geraakte men in hevige twist waarbij van weerskanten messen werden gebruikt. Men achtervolgde elkaar tot aan Streefkerk. De dominee bleef ongedeerd. De predikant ging geduldig en vriendelijk met zijn werk door. De Heere begon toen zijn arbeid te zegenen. Er ging geen rustdag voorbij of twee of drie mensen werden voor God tot het gezicht van schuld gebracht. Ook de vrouw, die een hoofdrol had gespeeld in het komplot om de dominee weg te jagen, behoorde daarbij. Door dit alles veranderde het dorp. Maar God toonde echter ook zijn rechtvaardigheid en strafte sommigen uit het komplot. Deze mensen werden aangetast door vreemde ziekten, die de doktoren nog nooit eerder hadden meegemaakt.

10e eeuw

Over de oorsprong van de gemeente Nieuw-Lekkerland staat niets met zekerheid vast. Het gedeelte van de Alblasserwaard, waar deze gemeente ligt, werd vermoedelijk eerst in de 10e eeuw bewoond. Opgravingen in het naburige Alblasserdam hebben echter sporen van Romeinse bewoning opgeleverd. Tot omstreeks 1280 werd het.dorp Leckerlant genoemd (zie kaartje). Later 1325-1330 komt het voor onder de naam Nye of Nieue Leckelant. In een lijst van dorpen uit de jaren 1365-1366 komen voor Oude Leckerlandt en Leckerkerke en Nieue Leckerlandt en Leckerkerke. Leckerkerke was dus ook de naam van de beide tegenover elkaar gelegen dorpen bij het benedeneinde der Lek. De naam Oude Leckerlandt is bij het ene, de naam Leckerkerke bij het andere later verdwenen.

Burcht

Ten westen van de Zijde (de grens tussen de gemeente Nieuw-Lekkerland en Streefkerk) ligt nu nog een heuvel: dé' Sehonenburger heuvel, ook op het kaartje te zien. Op deze heuvel heeft vroeger een burcht gestaan. Hoe deze burcht is weggeraakt is onzeker, waarschijnlijk is — zoals in het jaar 1456 de. Heer van de Leek deze Ambachtsheer-' lijkheid bij spaeysteken heeft verlaten,-die bij dijkrecht toen aan de Alblasserwaard gekomen is — aan deze burcht de hand niet meer is gehouden. De matei rialen schijnen te zijn weggehaald en men beweert dat een gedeelte van dé Streefkerkse kerk met de stenen van deze burcht is gebouwd. De burcht werd op een heuvel gebouwd om gevrijwaard te zijn tegen hoog water en is ongetwijfeld een vluchtoord geweest voor de bij- en omwonenden bij watersnood. Iets wat veelvuldig voorkwam vóór de indijking. Schonenburg lag eertijds (1277 nog) buitendijks en is met de laatste indijking van de Alblasserwaard' (1365-1366) binnendijks komen te li^ gen. Plannen voor opgraving van deze! heuvel zullen er op korte termijn niet, komen. Zolang echter deze heuvel nieV bedreigd wordt door afgravers of zand^ winning voor de wegenbouw, zal ^ Rijksdienst voor het Oudheidkundig^ Bodemonderzoek het niet tu-gent acn^ ten om een nader onderzoek te do plaatsvinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.