+ Meer informatie

Prof. Pieterse vindt eisen zwarte NG-dochterkerk „overdreven"

Politieke kleur belemmert eenheid NG-Kerkfamilie

4 minuten leestijd

APELDOORN - De weg naar kerkelijke eenwording van de Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie wordt mede belemmerd door de politieke kleur van haar blanke leden. Negatieve reacties van zwarten op het verzoen ingsbeleid van De Klerk slaan om in stemmenwinst voor Teurnichts Konservatieve Partij, zo zegt prof. dr. H. Pieterse van de (blanke) Nederduitse Gerefeformeerde Kerk in Zuid-Afrika. Hij zegt zich reeds in de jaren zeventig uitgesproken te hebben tegen apartheid. De jongste eisen van de zwarte NG-dochterkerk om een collectieve ondubbelzinnige belijdenis van de zonde van de apartheid noemt hij echter „te pertinent" en „overdreven".

De Zuidafrikaanse hoogleraar studeerde theologie in Pretoria. In 1962 begon hij zijn predikantschap onder Afrikaans sprekende boeren in Zimbabwe. Daarna diende hij vijftien jaar lang gemeenten in Pretoria en Johannesburg. Ook had hij zitting in verschillende synodale commissies van zijn kerk.

Verder doceerde hij vier jaar praktische theologie aan de theologische faculteit van de NG-Kerk in Pretoria. In 1980 werd hij benoemd tot hoogleraar homiletiek aan de (oecumenische) Universiteit van Zuid-Afrika (Unisa). Hij is daar een van de vertegenwoordigers van de gereformeerde theologie.

Vanaf 1975 kwam hij in totaal acht keer, telkens voor twee maanden, naar Nederland om theologisch „bij te tanken". Hij weet zich, volgens eigen zeggen, „thuis" bij (confessionele) gereformeerden en gereformeerde bonders. Maar ook steekt hij zijn DoorJ. G. H. van Ginkel licht op in de Rooms-Katholieke Kerk.

Door de vrijzinnige stromingen in (met name) de Hervormde Kerk voelt hij zich niet aangesproken. Nog meer moeite heeft hij echter met het soms felle fundamentalisme tegenover Zuid-Afrika. Die houding gaat volgens hem radicaal voorbij aan de doelstellingen van zijn kerk.

Zuid-Afrika is jarenlang gestigmatiseerd, wordt wel gezegd. Hoe is uw ervaring nu?

Ik voel me moreel opgelucht. De situatie is radicaal veranderd. ZuidAfrika kan de wereld weer in de ogen kijken. Wij worden niet meer in de domme hoek gezet.

Zuid-Afrika is wezenlijk veranderd?

Momenteel is het een redelijke chaos. De Zoeloes van Buthelezi en de Xhosas van Mandela strijden om de macht. De kleinere stammen wachten gelaten af. Verder zijn er voortdurend stakingen. Ik heb het gevoel dat dat destructief werkt op de economie. Er zitten stalinisten in onze vakbonden.

Wat zijn de kansen voor de toekomst?

Ik hoop dat het onderhandelingsproces tussen De Klerk, Buthelezi en Mandela zal slagen. Met een veelpartijenstelsel en een niet genormeerde markteconomie zijn we op de "high road". Maar het omgekeerde is ook mogelijk. Het ANC stuurt duidelijk aan op een eenpartijstelsel en een nationalisering van de economie, zoals in Zimbabwe.

Uw kerk heeft tot nu toe niet officieel op de lijn van De Klerk gereageerd. Alleen prof. Heyns laat af en toe van zich horen.

Zijn persoonlijke verklaringen in de media hebben natuurlijk wel stemming gemaakt. Ik verwacht op de synode in oktober uitspraken die het beleid van de De Klerk ondersteunen. Maar dat zal voor een groot deel afhangen van de eenheid onder de zwarten. Synodestukken die een dergelijk besluit voorbereiden, heb ik overigens nog niet gezien, maar binnen de commissies blijkt ook tijdens de vergadering nog veel mogelijk.

Maar waarom die voorzichtigheid?

De NG-Kerk is bang voor ledenverlies. Een aanzienlijk deel is lid van de uiterst rechtse Konservatieve Partij van Treurnicht. Hoe negatiever door de zwarten op het beleid van De Klerk wordt gereageerd, hoe meer stemmen voor Treurnicht. Zou de kerk De Klerks beleid afvallen, dan strijkt zij de meer liberale vleugel tegen de haren in.

Er wordt wel gesproken over hereniging?

Het zal mij meevallen als de synode daartoe besluit. Zoiets hangt onlosmakelijk samen met de politieke constellatie.

En de eis aan uw kerk om de zonden van het verleden ondubbelzinnig te belijden?

Ik voel voor een collectieve schuldbelijdenis. We moeten klein worden. Op het informele vlak gebeurt dat wel. De pertinente aandrang vanuit de dochterkerken is echter overdreven. Ons rapport "Kerk en Samelewing" zegt natuurlijk niet niets.

U bent in Nederland. De Gereformeerde Oecumenische Raad, waarin ook uw kerk participeert, heeft moeite met het beleid van de Gereformeerde Kerken hier. Dat geluid is u niet onbekend?

Naar mijn mening heeft in Nederland opnieuw een kentering plaatsgevonden. Met de val van de muur zijn de links-radicale geluiden verstomd. De historische noodzakelijkheid voor hun protest is weggevallen. Dat heeft zijn doorwerking in de kerken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.