+ Meer informatie

NAVO-ministers bijeen in zwaar bewaakt congrescentrum

Weinig ingrijpende besluiten te verwachten

7 minuten leestijd

DEN HAAG/NOORDWIJKERHOUT — Minister-president Van Agt opende vanmorgen met een korte toespraak in de Ridderzaal aan het Haagse Binnenhof de tweedaagse NAVO-conferentie van de vijftien ministers van Buitenlandse zaken van de verdragspartners. De werkbesprekingen hebben plaats in het congrescentrum „De Leeuwenhorst" te Noordwijkerhout, waarheen de ministers en hun medewerkers direct na de opening vertrokken.

Het erevoorzitterschap dezer voorjaarsconferentie (mr. Luns presideert de conferenties) berust ditmaal bij Engeland, zodat de nieuwe Britse minister lord Carrington als erepresident fungeerde. Deze voerde evenals secretaris-generaal mr. Luns na premier Van Agt het woord.

Men behoeft van deze ministersconferentie geen ingrijpende besluiten te verwachten nadat de ministers van Defensie twee weken geleden in Brussel nog geen antwoord hebben gegeven op de toenemende dreiging van Sovjetzijde. De NAVO-landen zijn het er wel over eens dat er een „antwoord" moet komen op de voortgaande versterking van de strijdkrachten van de Warschaupactlanden, zowel ter zee, te land en in de lucht. Het gaat om de vraag, of de tactische kernwapens (dus niet de lange afstandsraketten) dienen te worden gemoderniseerd. Onze minister van Defensie, mr. Scholten, verklaarde onlangs in Brussel, dat eerst de wapenbeheersingsaspecten behoren te worden bestudeerd. Men kan met de Sovjet-Unie alleen onderhandelen vanuit eigen krachtspositie. Enerzijds zou gepoogd kunnen worden vooraf met de Russen tot een akkoord te geraken, waarbij modernisering als drukmiddel achter de hand kan worden gehouden, of anderzijds besluiten tot modernisering en gelijktijdig een aanbod tot onderhandelingen te doen.

Geen besluit

In politieke kringen wordt niet aangenomen, dat de ministers nu een dergelijk besluit zullen riemen, hoewel zij zich zeker met dit vraagstuk zullen bezighouden. De invoering van nieuwe tactische kernwapens als de SS20-raket (de SS-21 en SS-22 zijn er ook al) wordt als een extra dreiging bechouwd. CDA-fractieleider Lubbers schreef kort geleden, dat de situatie uitermate ernstig is en dat de "expansie van de SS-20 uit het oogpunt van behoud van vrede een zeer groot probleem is."

De Russische kracht, gericht op het westen, is met de SS-20 sterk toegenomen. Ér zijn geen aanwijzingen die erop duiden dat de vérbetering van de tactische kernwapens van de Warschaupactlanden (in de eerste plaats de Sovjet-Unie) zal worden vertraagd. Ook de conventionele strijdkrachten nemen kwalitatief sterk toe en de sovjetvloot wordt voortdurend uitgebouwd.

Sceptisch

Het westen is dus uiteraard gedwongen rekening te houden met deze expansie en de NAVO-landen staan dan ook vrij sceptisch tegenover de idee van het Warschaupact om nog dit jaar een conferentie van alle Europese staten, met de Verenigde Staten en Canada, te beleggen over ontwapening en wapenbeheersing. De leiding van de NAVO vraagt zich af hoe een dergelijk plan naar voren kan worden geschoven, terwijl de Russen zelf zich tot het uiterste bewapenen, welke bewapening ver uit gaat boven een krachtsinspanning van louter verdedigende aard.

Op zich komt dit Sovjet-voorstel enigermate overeen met het voorstel van de vorige Britse minister van Buitenlandse zaken Owen, op de najaarsconferentie van vorig jaar. Deze stelde toen voor om in het kader van de (Weense) MBFR-onderhandelingen een ministersconferentie van alle betrokken landen te organiseren. Deze gedachte werd toen afgewezen, omdat zo'n conferentie zo goed moet worden voorbereid, dat uitzicht op voortgang, op succes min of meer verzekerd is. Als dit resultaat er niet in zit, zou zo'n conferentie wel eens averechtse gevolgen kunnen hebben.

Trouwens, de MBFR-besprekingen over wederzijdse en evenwichtige troepenvermindering in centraal Europa verkeren nog altijd in een impasse, al lijkt deze thans iets minder. Deze onderhandelingen duren reeds vijf jaar en al is er dan sprake van een zekere beweging in de richting van het westen, eerst zal meer openheid omtrent sterktecijfers door de landen van het Warschaupact moeten worden getoond, wil hier van een doorbraak sprake kunnen zijn.

Secretaris-generaal Luns sprak gisteren van enkele enigszins bemoedigende tekenen, waarbij hij zonder iets te noemen, waarschijnlijk doelde op de hierboven gesignaleerde Russische suggestie van een gemeenschappelijke conferentie. Hij vond het echter zeer opmerkelijk, dat de MBFR-onderhandelingen niet het nodig gewenste resultaat opleveren. Wellicht zouden de Sovjets via een nieuwe conferentie de MBFR-besprekingen willen omzeilen, waardoor het kernpunt, de troepenvermindering, de voornaamste kwestie blijft, die moet (kunnen) worden opgelost, op de achtergrond zou kunnen worden gedrongen.

"Mensenrechten"

Vrede en veiligheid zijn volgens de NAVO-ministers niet te bereiken, indien niet ook ontspanning en nauwere contacten tussen de volken ontstaan. Vandaar dat men van westerse kant zoveel waarde hechtte aan „de slotakte van Helsinki" bij de uitvoering van de aanbevelingen in deze akte is nog maar zeer betrekkelijke voortgang geboekt wat betreft,,mensenrechten en fundamentele vrijheden". Mr. Luns meende dan ook dat de ministers hierover ongetwijfeld hun teleurstelling zullen uitspreken. Men is thans halverwege tussen de conferentie van Belgrado, waar werd bezien in hoeverre de mensenrechten o.m. in de oostbloWanden worden geëerbiedigd, en de komende conferentie in 1980 te Madrid. Daar zal worden onderzocht welke aanbevelingen van de „slotakte van Helsinki" in praktijk zijn gebracht. Zal Madrid meer opleveren dan Belgrado? Het antwoord op die vraag' moet vooral van de communistisch geregeerde landen komen.

Naar westerse opvatting zou men dienen na te gaan, of op een beperkt, evenwichtig verdeeld aantal terreinen concrete maatregelen nodig zullen zijn, waardoor verdere toepassing van de aanbevelingen van Helsinki kan worden verzekerd. Eenvoudig zal dit niet zijn, maar dat er in Madrid stappen zullen moeten worden genomen, indien weer zou blijken dat men niets is opgeschoten, staat vrijwel vast.

Economische hulp

Zoals ook op vroegere conferenties zal opnieuw worden gesproken over de economische moeilijkheden, waarmee landen als Portugal en Turkije hebben te kampen. Enkele landen, de VS en West-Duitslnd, hebben iets gedaan.

Zoals ook op vroegere conferenties zal opnieuw worden gesproken over de economische moeilijkheden, waarmee landen als Portugal en Turkije hebben te kampen. Enkele landen, de VS en West-Duitsland, hebben iets gedaan, maar mr. Luns was van oordeel, dat eerder de OESO (Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) en eventueel de EEG hier zullen dienen bij te springen. De ontwikkelingen in Zuidoost-Azië en in Iran zullen ongetwijfeld aandacht krijgen, evenals die in het MiddenOosten. De ministers zullen he vredesverdrag tussen Israël en Egypte zeker positief beoordelen, in de hoop dat het verdere gevolgen zal hebben voor het bereiken van vrede tussen alle betrokken landen.

Dan komen nog het SALT2-akkoord en de komende ontmoeting van president Carter met zijn Russische collega Brezjnjev aan de orde. De Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken, Vance, verklaarde gisteren bij aankomst op Schiphol instemming van zijn NAVO-collega's met Salt-2 te verwachten. Hij voegde er aan toe, dat de NAVO in zijn 30-jarig bestaan de vre'de had weten te handhaven, maar nu zal het gaan om een concreet vredesbeleid van de verdragsorganisatie in de jaren tachtig.

Strenge bewaking

Het congrescentrum ,,de Leeuwenhorst" in Noordwijkerhout wordt zeer streng bewaakt, waarvoor 300 man marechaussee en rijkspolitie zijn ingezet. Deze zijn bewapend met karabijnen en machinepistolen, terwijl tevens van waakhonden gebruik wordt gemaakt. Demonstranten, die er gisteren met borden „Nato out" en „Luns rot op" stonden te posten, werden op veilige afstand gehouden, vandaag zullen tegenstanders van de Ngranaat een pakket handtekeningen tegen dit wapen aan mr. Luns overhandigen, waarbij tevens zal worden betoogd.

Verbindings- en genietroepen van de landmacht houden eveneens een oogje in het zeil op het terrein van het  conferentie-oord, dat geheel met een prikkeldraadversperring is omgeven. De controle bij het betreden van het terrein is zeer scherp, zodat onbevoegden praktisch geen kans hebben om binnen te dringen. De bewaking is scherper dan bij andere conferentiecentra in diverse landen, maar men vermoedt, dat dit verband houdt met de onlangs gepleegde aanslag op de Britse ambassadeur in ons land.

Vanmiddag bood premier Van Agt de NAVO-ministers een lunch aan in kasteel ,,Duyvenvoorde" te Voorschoten. Vanavond ontvangen koningin Juliana en Prins Bernhard hen voor een diner in het paleis op de Dam te Amsterdam en morgenavond is minister Van der Klaauw gastheer bij een ontvangst in het Rijksmuseum in de hoofdstad.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.