+ Meer informatie

Wapenhandel floreert

Oostbloklanden belangrijke leveranciers van illegale pistolen en revolvers

6 minuten leestijd

De handel in illegale wapens floreert. In Nederland circuleren er naar schatting zo'n 85.000 tot 120.000. Wie de weg een klein beetje weet in het land der criminelen kan vrij eenvoudig aan een wapen komen, zo bleek deze week. Reden voor minister Donner van Justitie om het illegale wapenbezit aan te pakken.

Een bankkraak in Amsterdam, een schietpartij in een Nijmeegse discotheek, een roofoverval bij een juwelier, de moord op Pim Fortuyn, een afrekening onder drugscriminelen. Stuk voor stuk ingrijpende gebeurtenissen waarbij wapens een centrale rol speelden. Toch was juist over de wapens weinig kennis bij politie en justitie. Een onderzoeksrapport dat in opdracht van het ministerie van Justitie is samengesteld, verschafte deze week wat meer helderheid.

De afgelopen tien jaar is de informatieachterstand over het (illegale) wapenbezit in Nederland steeds groter geworden. De politiereorganisatie van 1994 is daar debet aan. Toen werd het specialisme "vuurwapendeskundige" afgeschaft. Verder was er de afgelopen jaren weinig uitwisseling van gegevens over in beslag genomen wapens tussen de politieonderdelen.

Sinds 1 januari 2001 is er veel verbeterd. Toen werd het VuurwapenDataSysteem (VDS) in gebruik genomen. De politie kan daarin alle inbeslagnames en vuurwapenincidenten centraal vastleggen. Een hele vooruitgang, maar nog niet alle korpsen leveren secuur alle gegevens aan. Het nu verschenen rapport vult die hiaten aan.

Steden

Schokkend zijn de resultaten uit het onderzoek niet, stellen de rapporteurs. Het aantal incidenten met wapens en de zwaarte ervan nam niet veel toe. Het aantal vuurwapenincidenten in Nederland steeg slechts met 5 procent van 4881 in 1998 naar 5155 in 1999. Het jaar daarna daalde het aantal zaken waarbij een wapen een rol speelde zelfs naar 4617. Een goede verklaring hebben de onderzoekers daar niet voor kunnen vinden.

Het is opvallend dat het vuurwapengebruik in de grote steden relatief afnam te opzichte van andere regio's. In die regio's was soms zelfs sprake van een forse toename van het aantal incidenten; vooral in de politieregio's Midden- en West-Brabant, Flevoland en Limburg-Noord. De kans werkelijk met een kogel in aanraking te komen was het grootst in de regio Noord-Holland. In Rotterdam en Amsterdam bleef het in 85 procent van de gevallen 'slechts' bij bedreigingen.

Ondanks deze verschuiving blijft de kans om iemand met een wapen tegen het lijf te lopen relatief toch het grootst in Amsterdam en Rotterdam. Daar hadden respectievelijk 72 en 42 van de 100.000 inwoners met een vuurwapenincident te maken. Het rustigst was het in Drenthe (veertien) en Zeeland (dertien vuurwapenincidenten op de 100.000 inwoners). De wapens worden vooral gebruikt bij overvallen en straatroof (38 procent van de gevallen) en bedreigingen (37 procent van de gevallen), zo blijkt uit het rapport.

Typen

Bij de meeste incidenten gaat het om lichte vuistvuurwapens. Toch lijkt het erop dat criminelen zich steeds vaker van zwaardere wapens voorzien. Het aantal in beslag genomen (zware) automatische wapens wordt nog elk jaar groter.

Het aantal inbeslagnemingen van wapens in het algemeen daalde in 2000 licht naar 2463, tegenover 2576 in 1999. In 2001 nam dit getal nog verder af naar 1432. De terugloop hangt mogelijk samen met de arrestatie van een paar grote Joegoslavische handelaren en succesvolle inleveracties in 1999. Behalve de vuurwapens vond de politie in 2000 1554 gas- en alarmwapens en 1781 imitatiewapens.

Voor deze nepwapens is volgens de onderzoekers te weinig aandacht bij politie en justitie. Het gaat 'slechts' om alarmpistolen en imitatiewapens, maar bij een overval ziet de gemiddelde Nederlander het verschil niet met een echt wapen. De dreiging die van de nepwapens uitgaat, is voor het slachtoffer net zo groot als bij een echt wapen.

Wapenbezitter

De onderzoekers hebben ook geprobeerd de wapenbezitter zelf in beeld te brengen. Het zijn bijna allemaal mannen (95 procent), veelal van tussen de 20 en 30 jaar oud en ze zijn eerder met justitie in aanraking geweest. Relatief vaak gaat het om mannen uit allochtone bevolkingsgroepen. Ook bewoners van woonwagenkampen zijn vaak bewapend. Verder blijkt dat 40 procent van de wapenbezitters actief is in de drugswereld en 40 procent in de overvalwereld.

De onderzoekers benadrukken dat er vooral een probleem zit bij de jonge Antilliaanse mannen die nog maar kort in Nederland zijn. Deze groep bezit de meeste wapens. De groep is veelal laagopgeleid, werkloos en heeft veelal geen uitkering en soms ook geen vaste woning. De onderzoekers vinden het opmerkelijk dat de Antilliaanse mannen -meestal met een crimineel verleden- ondanks hun lage maatschappelijke status gemakkelijk aan goede wapens kunnen komen.

De onderzoekers denken dat Antillianen zo vaak bij wapenincidenten zijn betrokken omdat ze zeer matig geïntegreerd zijn in de Nederlandse samenleving. "Het ontbreekt de Antillianen aan reguliere verbanden waarin conflicten op vreedzame wijze kunnen worden beslecht", stellen ze.

Markt

Justitie en politie waren bij begin van het onderzoek vooral benieuwd naar één aspect van het rapport: Hoe zit het met de wapenhandel? Waar komen de apparaten vandaan en waar zit de 'markt'?

Gas- en alarmwapens worden volgens het rapport vooral in Duitsland en België aangeschaft. Daar zijn ze immers vrij te koop. De eigenaars hebben ze daar meestal zelf gehaald.

De imitatiewapens komen vooral uit Zuid-Europese landen. Daar is de verkoop van nepwapens niet verboden en liggen ze op elke straathoek.

De echte vuurwapens worden vooral geïmporteerd uit de voormalige Oostbloklanden (met name Kroatië en Tsjechië) en Portugal. Autochtone Nederlanders en vooral Turken en inwoners van het voormalige Joegoslavië beheersen deze handel. Zij leveren direct aan het criminele circuit of aan tussenhandelaars. Tussenhandelaars zijn vaak van Surinaamse, Marokkaanse of Joegoslavische afkomst.

Kofferbak

Het gaat om levendige handel, schatten de onderzoekers op basis van hun speurtocht. Per jaar worden er in Nederland waarschijnlijk zo'n 10.000 tot 20.000 nieuwe wapens verkocht. De handelaars zorgen er overigens voor geen voorraden te hebben. Uit gesprekken met criminelen is gebleken dat wapens pas Nederland worden binnengesmokkeld als er een "vertrouwde" koper is. Verhalen over illegale verkoop van wapens vanuit de kofferbak verwijzen de onderzoekers naar de prullenbak. De handelaars blijken voorzichtig te werk te gaan. Ook bij de aflevering van de wapens.

Het populairste wapen is de Belgische Browning, zo zeggen de nieuwe gegevens. Op twee tot en met vijf staan de Kroatische HS, de Tsjechische CZ, de Duitse Walther en de Italiaanse Beretta. Meestal leggen de kopers er een bedrag van tussen de 250 en 750 euro voor neer. Het duurst zijn de machinepistolen, die gaan voor sommen vanaf 1900 euro van de hand.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.