+ Meer informatie

„Gaswinning geeft geen aardbeving"

Onderzoek van seismologen van KNMI toont geen directe relatie aan

5 minuten leestijd

DE BILT — De seismologen van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) in De Bilt hebben vooralsnog geen aanwijzingen dat de winning van aardgas iets te maken heeft met het optreden van aardbevingen. Theoretisch is het mogelijk dat gas- of oliewinning bijdraagt aan het ontstaan van een aardschok, maar ze kan er niet de enige oorzaak van zijn.

Begin december vorig jaar stelden de PvdA-kamerleden Zijlstra en Vos schriftelijk vragen aan de ministers van economische zaken en van verkeer en waterstaat naar aanleiding van de lichte aardschok op vrijdagavond 1 december in de buurt van Purmerend. De PvdA hield er rekening mee dat de kleine aardbeving iets te maken kon hebben met de winning van gas door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) bij Middelie, enkele kilometers ten noordoosten van Purmerend. In de afgelopen paar jaar werden meer bevingen in de buurt van een aardgasveld geregistreerd.

Naar aanleiding van de kamervragen stelde het KNMI samen met de Rijksgeologische Dienst een onderzoek in naar de oorzaak van het verschijnsel in Purmerend. Dr. H. Haak, hoofd van de afdeling seismologie van het meteorologisch instituut, zegt geen aanknopingspunten te hebben kunnen vinden voor een directe relatie tussen de aardschok en de gaswinning van de NAM. Toch acht hij deze niet helemaal uitgesloten, omdat het tegendeel niet is bewezen.

De seismoloog licht dit nader toe: „Purmerend ligt in een gebied dat aansluit op een breukenpatroon in de aardkprst. Dit loopt van Zuid-Limburg via Den Bosch ën Utrecht verder naar het noorden. De aardbeying,in Purmerend is dan ook van natuurlijke oorsprong, ook al is het niet uitgesloten dat de 'gaswinning bij Middelie daar een aandeel in had". /

Duwtje

Haak omschrijft dit als een eventueel duwtje in de rug: „Aardgaswinning kan het natuurlijke proces onder de grond dat tot een schok leidt, even over de kritische grens heen helpen". De suggestie dat de boringen zelf door de trillingen de schuld van de beving zouden kunnen zijn, wijst de seismoloog af: „Deze zijn niet meer dan speldeprikken in de aardkorst en kunnen niet als oorzaak van de geologisch trillingen worden aangemerkt".

Een eventueel verband tussen gaswinning en een aardschok moet naar het oordeel van Haak gezqcht worden in de drukverlaging in het poreuze gesteente waaraan het aardgas wordt onttrokken. „Als gevolg daarvan wordt de druk op het gesteente van buitenaf groter. Wanneer dit span

BREUKLIJNEN
in de ondergrond Er is geen aantoonbaar verband tussen de aardbevingen en de gaswinning in ons land. Gemiddeld één keer per jaar een aardbeving in Nederland. Vooral in Brabant en Limburg. Schokken niet sterker dan 2 è 3 op de schaal van Richter, (uitzondering Uden 1932 met 5) ningsveld aansluit bij de natuurlijke spanningen van de aardkost, kunnen verschuivingen ontstaan die trillingen veroorzaken. We spreken dan van een geïnduceerde aardbeving", zo legt de seismoloog uit.

Het blijft erg moeilijk aan te tonen dat dit proces ook in de buurt van Purmerend op deze manier is verlopen. Een aanwijzing zou kunnen zijn dat het epicentrum van de beving zich bevond op .ongeveer dezelfde diepte als het gasveld bij Middelie, maar zekerheid daarover is niet te geven.

Haak maakt een voorzichtige schatting: „Het epicentrum lag op een diepte van minder dan tien kilometer, enlcele kilometers van het gasveld verwijderd. Het gasveld zelf ligt drie kilometer onder de grond. Verband tussen beide is dus mogelijk, maar het blijft de vraag óf dit zo is en of we niet rekening moeten houden met een oorzaak van puur natuurlijke aard".

Op de tweede kerstdag van 1986 zorgde een aardbeving in Assen voor commotie onder de plaatselijke bevolking. De bewoners hadden daarvóór al verschillende malen knallen gehoord. Ze brachten deze explosieve geluiden, die gepaard gingen met schokgolven en trillingen, in verband met de aardbeving. De gebeurtenis leidde toen al tot kamervragen.

„We hebben de oorzaak van de knallen, die komen uit de richting van de zuidelijke Noordzee, niet kunnen achterhalen. Maar ze hadden niets te maken met de aardbeving van 26 december" zegt Haak.

Ook deze schok kan van natuurlijke oorsprong zijn, omdat Drenthe eveneens op een breuklijn in de aardkorst ligt. Deze strekt zich verder noordelijk over Groningen uit. , De bevolking van Hooghalen, even ten zuidep van Assen, werd op 14 december van het jaar daarop verrast door een overigens lichte aardschok. Met de gebeurtenis in Assen in het achterhoofd suggereerden kamerleden dat het oppompen van aardgas in het veld van Slochteren iets met de aardschok te maken kon hebben.

„Dit gasveld echter ligt te ver van Hooghalen om enige invloed op de bewegingen van de grond daar uit te kunnen oefenen", aldus de seismoloog. Het op 3 kilometer diepte gelegen wingebied Eleveld even ten zuiden van Assen, dat overigens geen verbinding met Slochteren heeft, kan er iets mee te maken gehad hebben, maar Haak acht dit heel onwaarschijnlijk.

Seismometers

Naar aanleiding van de gestelde kamervragen liet de regering zes seismometers rond Assen plaatsen. Sindsdien is nog niet één beweging in de ondergrond van dit gebied geregistreerd. Het ontbreken van nieuwe gegevens maakt het voor de onderzoekers extra moeilijk iets te zeggen over een eventueel verband tussen aardschokken en gas- of oliewinning.

„Wat uiteindelijk ook zal blijken, gevaarlijk is de situatie in ons land niet", zegt Haak geruststel lend. „De aardbevingen blijven hier van beperkte omvang. De mechanische eigenschappen van de Nederlandse bodem zijn van dien aard, dat de be,wegingen in de ondergrond langzaam verlopen. Daardoor kunnen schokken van grote omvang zich hier niet voordoen".

Gemiddeld één keer per jaar heeft Nederland met een aardbeving te maken. Deze komen vooral in Noord-Brabant en Limburg voor. De schokken bereiken een sterkte van niet veel meer dan 2 a 3 op de schaal van Richter. De schade die ze aanr richten, is uiterst gering. De enige uitzondering is de schok in 1932 in Uden, die een sterkte had van 5 op de schaal van Richter. De materiële schade was toen betrekkelijk groot. Een grote aardbeving, zoals-die zich onlangs in San Francisco voordeed, heeft een magnitude van 7 è 8 op de schaaj van Richter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.