+ Meer informatie

Rechter controleert rol informant bij politie

Nog geen uitspraak Dordtse amfetamine-zaak

7 minuten leestijd

-DEN HAAGIDORDRECHT T^ Onlangs heeft de Hoge Raad hepaald dat aan de politieman(vrouw) geen verschoningsrecht toekomt. Dat betekent dat hij of zij zich niet mag beroepen op een anonieme informant wiens naam en rol beslist niet bekend mogen worden gemaakt. Vooral bij de bestrijding van de narcotica-handel wordt van deze tipgevers/informanten veelvuldig gebruik gemaakt.

Omdat de Hoge Raad wel beseft dat het voor de politie erg moeilijk wordt om zonder informant te werken, is ook gezegd dat de individuele rechter wel bevoegd is in dit soort kwesties Mepaalde vragen aan de getuigen niet toe te staan. De vertrouivelijkheid die de politieman nodig heeft bij zijn werk zou daardoor dus kunnen worden gewaarborgd.

De uitspraak van de Hoge Raad is het gevolg van een slepende amfetamine-affaire in het district Dordrecht, die nog een staartje krijgt doordat de zaak opnieuw is terugverwezen naar •het Gerechtshof in Den Haag. Eén onzer verslaggevers gaat aan de hand van die affaire nader in op het verschoningsrecht voor de politiefunctionaris.

Op een vrijdag in het vroege voorjaar van 1979 komen twee mannen uit,een bar aan de Witte de Withstraat in Rotterdam. Eén van hen draagt een oranjekleurig pakketje. Ze stappen in een grijze Mercedes en rijden vervolgens via de rijksweg A15 naar Gorinchem. Luttele uren later worden beiden door dé recherche gearresteerd. De mannen besturen op dat moment allebei een Merc^^gs. Als ze terugrijden naar de Maasstati worden de twee auto's ter hoogte >!èn Hardinxveld-Giessendam in de kant g^jdrukt. In één van de voertuigen vindt ds: politie op de achterbank het oranjei^èurig pakketje. '!^,„ Diezelfde avond worden nabij Hardinxveld-Giessendam opnieuw twee arrestaties verricht. In een nog geen jaar oude Toyota treft de politie een bruine linnen boodschappentas aan met daarin twee pakken poeder. De acties leveren de recherche tweemaal twee kilo amfetamine. Een huiszoeking in Dordrecht brengt nog eens een kilo van deze gevaarlijke drug boven water.

Wat was het geval? In Gorinchem had nabij hotel Van Kekem een transactie met de amfetamine moeten plaatsvinden. De twee mannen uit de bar, de Rotterdammers Willem S. (36) en Martinus B. (32), hadden afgesproken met een meneer X., die later de geschiedenis zal ingaan als ,,Peter". Peter kwam niet opdagen zodat het tweetal onverrichter zake terugreed naar Rotterdam, maar bij Hardinxveld-Giessendam de tocht moest beëindigen. De latere arrestaties betroffen eveneens twee mannen, de 42-jarige Rotterdammer Frederik den B. en de Dordtenaar Cornells van der K. (39). Ook zij waren met twee kilo amfetamine onderweg naar Van Kekem. Huiszoeking bij Van der K. in Dordrecht leverde de vijfde kilo van deze verslavende stof op.

Informant

op het eerste oog lijkt bovenstaand verhaal een „normale" vangst van enkele drughandelaren. Daarbij moet direct worden aangetekend dat arrestaties van grotere bazen in de narcoticahandei niet elke dag plaatsvinden. Deze affaire krijgt evenwel een flinke staart door de betwiste rol van Peter die op de achtergrond als handlanger van de politie heeft gefunctioneerd.

Een aanvankelijk afgesloten vooronderzoek tegen de vier verdachten wordt in de maand mei opnieuw heropend als één van de advocaten geen genoegen neemt met de onduidelijkheid over Peter, die wel door de verdachten wordt genoemd, maar niet in de officiële stukken voorkomt. De betrokken rechercheurs willen niet antwoorden op de vragen van de rechter die verband houden met het gebruik van deze informant. Tenslotte is het de recherche-chef van het district Dordrecht van de rijkspolitie, kapitein J. P. van Eerde, die zich voor de rechtbank moet verantwoorden

In het begin van de jaren zeventig verandert het beleid. Het woordje sanering wordt vervangen door stadsvernieuwing. Uitgangspunten voor een verbetering van het leefklimaat in de oude wijken zijn het medebeslissingsrecht over de inschakeling van Peter. Als hij zich beroept op het verschoningsrecht voor de politie-ambtenaar, vraagt de advocaat van Martinus B. de rechter om de politie-officier in gijzeling te nemen, iets wat door de rechtbank wordt afgewezen.

Van Eerde geeft in zijn verklaring toe dat de politie op de hoogte was van de identiteit van de persoon Peter met wie de verdachten op 30 maart een afspraak hadden in Gorkum. Hij is niet bereid de naam van deze informant prijs te geven omdat de politie ,,aan Peter het vertrouwen heeft gegeven, dat zijn identiteit en de door hem gedane mededelingen in geen enkel geval openbaar worden gemaakt". „Hierbij komt dat Peter, als zijn naam bekend wordt, mogelijkerwijs ernstige risico's loopt", aldus Van Eerde. Op tactische vragen wil kapitein Van Eerde niet ingaan.

Uitlokking

Centrale vraag voor de rechtbank in Dordrecht is hoe men, als de politie bepaalde gegevens niet aan de openbaarheid prijs geeft, controle kan houden op de gang van zaken. Hoe is het voor de rechter mogelijk om na te gaan of de politie — om maar wat te noemen — zich niet schuldig heeft gemaakt aan uitlokking van een misdrijf. Van Eerde antwoordt in dit verband dat tijdens het gehele opsporingsproces de officier van justitie op de hoogte is gebracht en dat er regels zijn vastgesteld. Volgens hem is er beslist niet verder gegaan dan de handelaren voorheen kennelijk wensDe gemeenteraad wijst elf wijken aan ten te gaan. Anders gezegd: Peter mocht bijvoorbeeld niet aandringen op grotere hoeveelheden amfetamine dan er werden aangeboden. In het strafvonnis concludeert de rechtbank dat men te weinig informatie over de feitelijke gang van zaken heeft verkregen, waardoor onvoldoende controle op het handelen van de politie kon plaatsvinden. De vier verdachten worden vrijgesproken.

De officier van justitie gaat in hoger beroep bij het Gerechtshof in Den Haag. Daar komt men tot een heel ander oordeel. In een tussenvonnis spreekt het Gerechtshof uit dat aan de politieman een beperkt verschoningsrecht kan worden toegekend. De verdachten krijgen twee jaar gevangenisstraf.

Begin dit jaar is het de Hoge Raad — de raadsman van de verdachten is in beroep gegaan — die dit vonnis vernietigt. De Hoge Raad meent dat de politieman geen verschoningsrecht toekomt en verwijst de zaak terug naar het Gerechtshof, waar binnenkort de behandeling opnieuw zal plaatsvinden. Wel vindt de Hoge Raad dat de rechter van geval tot geval mag bekijken of een bepaalde vraag aan een getuige niet mag worden gesteld. De controle op de handelwijze van de politie blijft dus in de eerste plaats een zaak van de rechter.

Ondoenlijk

Een ingewikkelde zaak, die van groot belang is voor de politie bij het bepalen van haar taktiek ten aanzien van de drughandel. In de praktijk is het voor de recherche ondoenlijk om zonder tipgevers en informanten binnen te dringen in het gesloten wereldje van de gewetenloze drughandelaar.

De discussie over informanten en uitlokking is al heel oud. Reeds in de vorige eeuw speelde de zogenaamde agentprovocateur — in dit geval een politieOm het versnipperde woningbezit te ambtenaar dus — een belangrijke rol bij het opsporen van onder meer overtredingen van de Drankwet. De opsporing van deze overtredingen was, evenals die van overtredingen van de Opiumwet, moeilijk, omdat geen aangifte werd gedaan. De agent-provocateur was een opsporingsambtenaar die, niet als zodanig herkenbaar, een etablissement bezocht waarvan werd vermoed dat er wel eens een glaasje sterke drank werd geschonken. Hij bestelde een borrel, tot het schenken waarvan de eigenaar geen vergunning had. Ging deze op dat verzoek in, dan legitimeerde de bezoeker zich als opsporingsambtenaar en maakte proces-verbaal op.

Boekje

Nu is de stadsvernieuwing in volle gang. In alle genoemde wijken wordt op één of meerdere plaatsen druk gereno^ veerd, gesloopt en gebouwd. Soms in combinatie met andere projecten zoals in de Dokhaven, waar een rioolzuive« ringsinstallatie wordt gebouwd. Van de stand van zaken met betrekking tot de stadsvernieuwing is onlangs een boekje verschenen, dat is geschreven in opdracht van de stichting RotterdamMaaskant. Het werkje, „Tien wijken vernieuwen" van Maarten Lubbers, kost 12,50 gulden en is verkrijgbaar bij de afdeling voorlichting van de DROS, de gemeente archiefdienst en enige boekhandels conseauenties hebben. Ook loopt in dat geval de informant gevaar.

Geen winst

Kapitein J. P. van Eerde — eerder als hoofdrolspeler aan te duiden in de amfetamine-zaak dan één van de vier verdachten — zegt achteraf vrij nuchter: „Het stukje winst wat we bij het Gerechtshof hadden geboekt', is enigszins teruggefloten door de Hoge Raad. We zien echter nog wel wat mogelijkheden. Op de zaak zelf kan ik niet vooruitlopen, omdat het Gerechtshof opnieuw moet oordelen".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.