+ Meer informatie

"Ik ben zelf nog zo'n kwajongen"

M. Kanis wil in zijn jeugdboeken laten zien dat God regeert

5 minuten leestijd

Zijn 25e jeugdboek ligt sinds een enkele week in de winkel. De 65-jarige schrijver heeft nog een aantal ideeën op de plank liggen. "Zolang ik goed gezond ben en genoeg materiaal heb, hoop ik door te gaan", aldus de Rijssense auteur M. Kanis. "Als ik eenmaal bezig ben, lijk ik een voortgedrevene. Het moet zo snel mogelijk klaar."

"Schoten in het bos", heet het nieuwste boek van Kanis. Een deel van de serie "Helden uit het verzet". Het op waarheid berustende verhaal gaat over de Amsterdammer Theo Dobbe, die in de Tweede Wereldoorlog actief is bij de ondergrondse. Hij doet allerlei gevaarlijke klusjes, zoals het stelen van wapens en persoonsbewijzen en het achteroverdrukken van bonkaarten. Uiteindelijk wordt hij opgepakt en gefusilleerd.

Begin jaren tachtig begon Kanis met het schrijven van jeugdboeken. Zijn beweegredenen? "Ik was jarenlang onderwijzer en de kinderen zeiden altijd dat ik erg goed verhalen kon vertellen. Maar mijn grootste drijfveer was dat er nauwelijks waarheidsgetrouwe oorlogsboeken voor de jeugd bestonden. Als mijn zoon een boek van Piet Prins had gelezen, zei hij: "Dat was spannend, pa. Maar 't is zeker weer niet echt waar." Hij drong er ook op aan dat ik dan zélf moest schrijven hoe de oorlog werkelijk was."

Volgens Kanis zijn de meeste oorlogsboeken voor de jeugd doorspekt met oorlogsromantiek. Schrijvers maken een karikatuur van de oorlog. "Een hoofdpersoon wordt vaak afgeschilderd als een soort superverzetsman. En NSB'ers lijken in de boeken enorme domoren, die je zo te pakken kunt nemen. Kinderen krijgen het idee dat oorlog iets moois is. Ze moeten juist weten dat het iets heel gemeens en zondigs is." Kanis wil in zijn boeken aan kinderen laten zien dat God regeert over alles. "Ook al lijkt het soms dat mensen de wereld in handen hebben, toch is er Een die daarboven staat en regeert. Hij is er ondanks alles. Dat te laten zien, is een van mijn belangrijkste doelen."

Afgekeurd

Het echte schrijven begon toen Kanis een beschadiging aan zijn netvlies kreeg, begin jaren tachtig. Hij werd afgekeurd voor zijn werk. "Toen ben ik op zolder gaan zitten en heb mijn archief eens doorgespit. Ik heb vanaf mijn zesde jaar van alles bewaard, zoals een gasmasker, een helm en bonkaarten."

Zijn jeugdherinneringen aan de oorlogstijd probeerde Kanis op een rijtje te krijgen. Het was de start van de Maarten Gunnink-serie, een boekenserie over zijn jeugd in Deventer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De naam Maarten Gunnink was snel gevonden. De Kanis en Gunnink-koffie gaf de auteur inspiratie om zijn hoofdpersoon Maarten Gunnink te noemen. "De M is mijn eigen voorletter. Ook alle familieleden in het boek hebben dezelfde voorletter gekregen die ze in het echt hebben."

Eenzijdig

Met de Maarten Gunnink-boeken zette Kanis een serie neer waarin het kind centraal staat in de oorlog. "Dat geeft een eenzijdig beeld van de

oorlog. Ik kan alleen de oorlog in de beleving van het kind neerschrijven. Kinderen hielpen niet mee met de ondergrondse." Om ook de andere kant van de Tweede Wereldoorlog te laten zien, begon Kanis aan de serie "Helden uit het verzet", waarin hij waargebeurde ondergrondse praktijken beschrijft.

Voor deze serie gebruikte de Rijssenaar archiefmateriaal uit bibliotheken en provincies. Hij koos een aantal verzetsstrijders en probeerde hun oorlogstijd te achterhalen. "Door al de oorlogsdocumentatie krijg je een beeld van iemand. Je weet wat hij gedaan heeft in de oorlog, waar hij verbleef. Dat is de basis van het boek. De gesprekken daaromheen zijn gefantaseerd. Hoewel ik het probeer zo waarheidsgetrouw mogelijk te doen, kan dat niet anders."

Omdat de meeste verzetsstrijders het einde van de oorlog niet haalden, zijn het compleet andere boeken dan het gemiddelde oorlogsboek voor kinderen. "Op een gegeven moment wordt de verzetsman gedood. Dan houdt het boek op. Dat vinden kinderen misschien niet leuk, maar het is wel wáár. Zo was de oorlog."

Kritiek ontvangen op eigen boeken kan geen kwaad, vindt Kanis. Tien jaar geleden opperde hij het idee om als auteurs van uitgeverij De Banier elkaars manuscripten van commentaar te voorzien, om het niveau wat op te krikken. "Voor een Gouden Griffel kom je als christelijke auteur nauwelijks in aanmerking, maar ik vond dat we ervoor moesten zorgen dat er goede recensies in de krant zouden staan."

Toch is er van het plan nauwelijks iets terechtgekomen. Op speciale 'schrijversmiddagen' legde hij het plan aan collega-auteurs voor. De meningen van andere Banier-schrijvers waren verdeeld. "Een paar schrijvers wilden hun 'kind' absoluut niet uit handen geven. Op de tweede georganiseerde middag kwam er bijna niemand meer opdagen."

Doe-doeg

Voor Kanis kost het, ondanks zijn 65-jarige leeftijd, geen moeite om aansluiting te vinden bij de hedendaagse jeugd. "Mijn vrouw zegt vaak dat ik zelf nog zo'n kwajongen ben. Het is zo kort geleden dat ik jong was. Ik voel me jong en de stijl gaat vanzelf." Soms moet hij oppassen dat hij niet een ál te populaire stijl gebruikt, vertelt de auteur. "Ik liet een persoon in mijn boek een keer "Doe-doeg" zeggen. Toen kreeg ik commentaar dat die uitdrukking in oorlogstijd helemaal niet werd gebruikt."

Wanneer is een kinderboek een christelijk boek? "Deze vraag vormt een van de heetste hangijzers", meent Kanis. Volgens de auteur kun je een boek niet zomaar christelijk maken. "Je kunt er geen christelijk sausje overheengooien. Dat herkennen de kinderen als onwaarachtig. Het zal moeten blijken uit de hoofdpersoon in kwestie. Toen ik mijn eigen jeugd beschreef in de Maarten Gunnink-serie, kon dat goed. Mijn ouders zeiden wel eens wat over het geloof en dat kon ik in mijn boeken zetten. Maar als ik iemand beschrijf die nergens aan doet, kan ik hem geen vrome woorden in de mond leggen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.