+ Meer informatie

Alverzoening?

10 minuten leestijd

Alverzoening?

Oriëntering

Er werden vragen over dit onderwerp gesteld. Ook uit het contact met ambtsdragers bleek mij, dat een bespreking van de leer van de alverzoening gewenst was.

Men zou kunnen zeggen dat het universalisme veld wint. Enkele mm of meer willekeurige aanduidingen mogen dit illustreren.

In een recent artikel in een politiek studie-orgaan noemde drs A Schouten het een steeds gangbaarder wordende dwaalleer In het laatste nummer van een theologisch tijdschrift stond een artikel van ds Th Delleman dat een verantwoording bevat inzake zijn beschouwingen over dood en leven eeuwig wel en wee De auteur pleit o.m. voor een herbezinning ten aanzien van de apokatastasis (de wederherstelling van alle dingen) In het veel verspreide maandblad ”Oorspronkelijk Christendom”, dat uitgaat van de Stichting ”Internationale Gemeenschap van Christenen” wordt de alverzoenmg voorgestaan, b.v. in artikelen onder de veelzegende titel: 48 Stellingen tegen de leugen van de eeu wige verdoemenis

Een invloedrijk theoloog die de door werking van de idee van de alverzoening heeft bevorderd is Karl Barth Er is in zijn werk een duidelijke universalistische tendens op te merken

Nog stelliger dan Barth heeft Berkhof zich uitgedrukt. Hij meent in het Nieu we Testament te lezen dat de redding in Christus even ver gaat als de verlorenheid in Adam.

Overzicht

Onder universalisme verstaan wij de opvatting dat Christus de Verlosser van alle mensen is Niet allen die hiervan uitgaan, geloven echter dat alle mensen behouden worden

Er is een relatief universalisme — meer bekend als de leer van de algemene ver zoening — dat alleen spreekt van de mogelijkheid die er voor iedereen is, terwijl nog opengelaten wordt of die mogelijkheid ook gerealiseerd zal worden Dat gebeurt als de mens Christus aan-vaardt Als hij dat met doet gaat hij verloren Deze leer van de algemene verzoening komt veel voor Wij denken aan Semi-pelagianen, Rooms-Katholie-ken, Remonstranten en Methodisten Maar deze opsomming is lang met volledig.

Het absolute universalisme — de leei van de alverzoening — is hiervan wel te onderscheiden. Eén van de verdedigers ervan beroept zich ervoor op de Schrift: God is een Redder van alle mensen, ook van de ongelovigen Hij heeft de wereld reeds met Zich verzoend, Jezus Christus is voor de zonden van de gehele wereld gestorven en eens zal God alles onder Christus als Hoofd samenvatten, alles door Christus verzoenen Het is te weinig om te zeggen dat God allen kan redden De uiteindelijke bedoeling van Gods heilsplan is de alverzoenmg.

De kerk heeft al vroeg te maken gekre gen met de leer van de alverzoening In de derde eeuw leerde Origenes de wederherstelling van alle dingen (apokatastasis) Christus zou door Zijn lijden en sterven met alleen alle mensen maar ook alle andere redelijke wezens, ook de gevallen engelen verlost hebben. Er zou een louteringsvuur zijn en dan zou God tenslotte alles in allen zijn.

De voorstelling van Origenes heeft een wijsgerige achtergrond, al haalt hij er bijbelteksten bij aan Zoals alles uit God voortkomt, zal het successievelijk tot Hem terugkeren.

Het is een opmerkelijke zaak dat het bij Origenes een leer voor de ingewijden was Men zou immers zorgeloos kunnen worden door de gedachte dat alles toch terecht komt!

Doordat de kerk de ideeën van Origenes afwees, bleef de leer van de alverzoening een randverschijnsel. De kerken van de Reformatie hebben zich zeer beslist uitgesproken. Op de vraag of alle mensen door Christus zalig worden, wordt door de Heidelbergse Catechismus geantwoord: Neen zij, maar alleen degenen die Hem door een waar geloof worden ingelijfd en al Zijn weldaden aannemen.

De laatste twee eeuwen komt de gedachte echter weer meer naar voren. In 1950 schreef Michaelis, hoogleraar in Bern, een boek om de alverzoening uit de Heilige Schrift te bewijzen. Col 1:20 is voor hem één van de voornaamste pijlers van deze leer. 1 Cor 15:28 zou alle twijfels uitsluiten. Verder noemt hij teksten als 2 Cor 5:19, 1 Tim 2:4, Joh. 3:16 en 1 Joh. 2:2.

Vooral door de theologie van Karl Barth is de alverzoening thans nogal in discussie Volgens Barth is de uitverkiezing geen verkiezing van een bepaald aantal mensen Allen zijn in Christus verkoren en allen zijn in Christus met God verzoend.

Bij Barth lezen wij, dat de goddelozen de roede van de goddelijke toorn niet zullen ontlopen, maar dat het niet te verwachten is, dat zij door het zwaard van God getroffen zullen worden Hij schreef over de mens der zonde, die ieder mens was en die nu niemand meer is, nadat God Zich in dezelfde universaliteit over allen ontfermd heeft waarmee Hij allen eerst onder de ongehoorzaamheid besloten had (vgl Rom 11:32)

In één van de latere delen van zijn grote dogmatische werk zegt hij, dat men niet op een apokatastasis rekenen, maar er wel op hopen mag Strikt genomen leert hij de alverzoening met, maar hij leert het tegendeel nog veel minder De vraag moet dan wel opkomen, of nog iemand verloren kan gaan

Een motief dat in de theologie van Barth domineert, is de overmacht van de genade Gods ja heeft in Jezus Christus getriomfeerd over het neen van de mensen De beslissing is gevallen, al weet niet iedereen dat.

Volgens dr H Berkhof kan de gelovige gemeente als laatste geheim belijden, dat de macht van Gods ja tenslotte groter is dan die van het menselijke neen.

In zijn boek ”Gegronde verwachting” (1967) ziet hij een tegenspraak in het Nieuwe Testament: enerzijds de eeuwige verwerping van sommigen, anderzijds de redding van allen ”Moeten wij deze beide uitspraken nu maar onverbonden naast elkaar laten staan? Ik dacht dat we ze met naast maar na elkaar moeten uitspreken”. Dat betekent voor hem, dat de verwerping een grens heeft en dat de hel een loutering is.

Kritiek

1 Bij de bestrijding van de voorstelling die Barth geeft, is eens een beeld gebruikt. Bij een storm op zee schijnen mensen te vergaan. In werkelijkheid zijn Zij met op een zee waarin men verdrinken kan, maar in ondiep water waarin men met verdrinkt Alleen weten zij dat niet!

Door de leer van de alverzoening wordt men gerustgesteld, terwijl de Bijbel juist waarschuwt. De ernst van ons ja of neen vervaagt in het licht van de triomf van Gods genade. Zending, evangelisatie en prediking verliezen hun urgentie.

In verband met de grote betekenis van een tekst als Joh 3:16, moeten wij erop wijzen, dat de openbaring van Gods liefde voor de wereld niets afdoet van de noodzakelijkheid van het persoonlijk geloof in Christus. Daar spreekt de tekst uitdrukkelijk van. En er is verband tussen Joh. 3:16 en Joh 3:36: Wie In de Zoon gelooft, heeft eeuwig leven; doch wie de Zoon ongehoorzaam is, zal het leven niet zien, maar de toorn Gods blijft op hem.

2 Door het objectivisme van de leer van de alverzoening komt het werk van de Heilige Geest, Die ons tot het geloof brengt, te kort

Barth zegt ergens: ”Gij zijt in ieder geval, of gij nu als Mozes een vriend of als Farao een vijand van God zijt, of gij nu Isaäk of Ismaël, Jakob of Ezau heet, de mens om wiens zonde en voor wiens zonde Jezus Christus tot rechtvaardiging van God aan het kruis gestorven is en tot wiens heil en zaligheid, tot wiens rechtvaardiging Hij uit de doden opgewekt is”. Zo kan het verschil verwaarloosd worden tussen Mozes en Farao, gelovigen en ongelovigen, kerk en wereld. Geen antithese maar, solidariteit — solidariteit met de goddelozen!

3 Het Nieuwe Testament spreekt wel zo duidelijk over een beslissing die in dit leven valt en een scheiding die voor eeuwig zal zijn, dat de leer van de alverzoening volstrekt onhoudbaar is. Als in de Catechismus ontkend wordt, dat alle mensen zalig worden, gebeurt dat op goede gronden.

Er zijn wel pogingen gedaan om te ontkomen aan de klemmende kracht van de Schriftwoorden die spreken van een eeuwige straf en een eeuwig verderf In ”Oorspronkelijk Christendom” kunnen wij lezen, dat ”eeuwig” (aionios) op een bepaalde tijdsbedelmg ziet die voorbijgaat. In deze bedeling worden niet allen behouden, maar in het dodenrijk zullen de ogen geopend en de harten veranderd worden.

Als dit waar was, zou Matth 25:46a betekenen: En dezen zullen heengaan naar een tijdelijke straf. Zou men in Matth 25:46b dan willen lezen, dat de rechtvaardigen heengaan naar een tijdelijk leven? Ook Berkhof heeft opge merkt, dat men aan deze uitdrukkingen hun scherpte niet mag ontnemen.

4 Maar is er inderdaad een tegenspraak in het Nieuwe Testament: ener-zijds - anderzijds ? En mag men dan aan de ene reeks Schriftwoorden de voorkeur geven boven de andere en voor de alverzoening kiezen zoals Berkhof dat doet?

Er zijn universalistisch klinkende teksten.

Rom 5:18:Derhalve, gelijk het door één daad van overtreding voor alle mensen tot veroordeling gekomen is zo komt het ook door één daad van gerechtigheid voor alle mensen tot rechtvaardiging ten leven.

”Alle mensen” betekent hier niet: allen hoofd voor hoofd. Hier en op meer plaatsen in de Bijbel bevat het verband waarin het woord staat, een nadere bepaling Het eerste ”alle mensen” duidt allen aan die in Adam begrepen zijn; het tweede ”alle mensen” allen die in Christus zijn. Dat is met hetzelfde !

Rom 11:32:Want God heeft hen allen onder ongehoorzaamheid besloten om Zich over hen allen te ontfermen.

”Allen” ziet hier met op alle individuele Joden en heidenen, maar op de totaliteiten die in Rom. 11 zijn aangeduid als ”geheel Israël” en ”de volheid der heidenen”.

1 Cor. 15 28 Wanneer alles Hem onderworpen IS, zal ook de Zoon zelf Zich aan Hem onderwerpen, Die Hem alles onderworpen heeft opdat God zij alles in allen.

Hierbij bedenken wij dat Paulus in dezelfde brief spreekt over hen die verloren gaan en hen die behouden worden (1 Cor 1:18). Daarom is het woord ”allen” in 1 Cor 15:28 niet volstrekt universalistisch te verstaan

2 Cor. 5:19:dat God in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende was, door hun hun ovei tredingen met toe te rekenen, en dat Hij ons het woord der verzoening heeft toevertrouwd .

De proclamatie van het verzoenend han delen van God in Christus is onlosmakelijk verbonden met de oproep tot geloof die door de dienst der verzoening tot de mensen komt: Laat u met God verzoe-nen (2 Cor.5:20).

Col. 1:20:en door Hem, vrede gemaakt hebbende door het bloed Zijns kruises, alle dingen weder met Zich te verzoenen, door Hem, hetzij wat op de aarde, hetzij wat in de hemelen is.

Michaelis en andere universalisten menen sterk te staan met deze tekst. Maar worden alle mensen of alle schepselen met God verzoend ? Er staat: alle dingen Het gaat in dit verband over de heerlijkheid van Christus Alles is tot Zijn beschikking Zijn heerschappij ovei alle dingen komt daarin uit dat alle disharmonie door Hem wordt weggenomen

In zijn boek over Paulus zegt Riddebos: ”Wanneer hier nu gezegd wordt dat God door Christus ”alle dingen” weer met Zich verzoend heeft, wordt daarmee niet bedoeld het herstel van de rechte gezindheid (bijv. bij de afvallige geesten), maar veeleer van het goddelijk regiment over alles, doordat o.m. aan de machten, die zich tegenover God gesteld hebben, hun zeggenschap ontnomen is en zij door Christus aan God onderworpen zijn. Het gaat hier dus bij verzoenen om de eschatologische pacificatie” (blz. 199)

Het is een andere vraag, wie in de vrede door het bloed van het kruis delen. Dit hoofdstuk geeft op die vraag antwoord, als het in de verzen 13 en 14 en 21-23 zegt, wie de verlossing in Christus hebben en wie door Hem met God ver zoend zijn Daar spreekt de apostel namens en tot de gelovigen.

Onze conclusie is, dat de leer van de alverzoening iii het geheel met gegrond is op de Heilige Schrift, ook niet op die teksten uit het Nieuwe Testament waarnaar steeds verv/ezen wordt

Het is een dwaalleer Daarom is het te betreuren, dat deze leer in onze tijd in gang schijnt te vinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.