+ Meer informatie

Dinars voor dollars

6 minuten leestijd

BELGRADO - „Laatst reed ik met mijn moeder door het centrum van Belgrado. Plotseling blokkeerde de politie de rijbaan voor een oprukkende colonne tanks. Ik sloeg mijn handen voor het gezicht: „Blijven die bastaards bloed vergieten!" M'n moeder reageerde onthutst: „Heul jij ook al met die Kroatische fascisten?" Een grotere kloof tussen ons beiden was op dat ogenblik niet denkbaar".

Tanja Petovar, juriste/zakenvrouw in Belgrado, springen de tranen in de ogen als zij haar afschuw uitspreekt over de huidige Joegoslavische burgeroorlog. Deze bloedige krijg is in haar ogen een rechtstreeks uitvloeisel van de begeerte naar macht van de politieke hoofdrolspelers.

De 46-jarige advocate èn fervent voorvechtster van de rechten van de mens gunt Nederland niet graag een regeringsleider van het formaat van de Servische president Slobodan Milosevic inclusief al zijn manipulatietechnieken en volmachten. „Zo iemand zou jullie land binnen de kortste keren mentaal en economisch ten gronde richten".

Haar moeder, de vrouw van een van Tito's generaals —„toch een ontwikkelde, beschaafde vrouw"- is al het slachtoffer geworden van Milosevics propagandamachine. Daarvoor heeft Tanja haar dochter van twaalf niet over, dat wil zeggen: televisiekijken is haar strikt ontzegd.

Etnisch gekleurd

Met afgrijzen —het straalt werkelijk van haar gezicht af- stelt Tanja Petovar vandaag de dag vast dat politici en publieke opinie in het Westen over het algemeen zijn geïnfecteerd door „het smerige politieke spel" in haar vaderland: „Het Westen heeft de idee geaccepteerd dat het probleem Joegoslavië louter bekeken dient te worden door etnisch gekleurde brilleglazen. Wat schijnbaar alleen nog telt in de discussie over onze toekomst, zijn etnische rechten, zoals de wens van een volk om zich af te scheiden, zijn etnische staten".

„De rechten van de burgers, van het individu moeten in Joegoslavië wijken voor het concept van de nationalistische staat. Daarmee handelt het Westen in feite tegen zijn eigen maatschappelijke principes".

De advocate -„Wat voor bloed stroomt er precies door mijn aderen? In elk geval geen puur Servisch. Het is uit ten minste vijf nationale componenten opgebouwd!"— kan zich volledig vinden in het schrikbeeld van de Kroatische journaliste/romanschrijver Slavenka Drakulic: De reductie van Joegoslavische burgers tot slechts Serven of Kroaten door de chauvinistische retoriek die in deze oorlogstijd 's lands media zo sterk beheerst.

Naamloze lijken

Tot welke schokkende uitwassen deze kwalijke deformatie van de unieke persoonlijkheid van elke Joegoslavische burger ten behoeve van collectieve etnische rechten leidt, illustreert mevrouw Petovar met Belgrade's realiteit.

„Onlangs werd op de Servische televisie een zwaar verminkt lijk getoond. Daarna volgde letterlijk een urenlang debat over de vraag of het oorlogsslachtoffer een door Serviërs omgebrachte Kroaat dan wel een door Kroaten vermoorde Serviër was. Op de Duitse televisie was het lijk eveneens getoond met een beschuldigende vinger in de richting van de Serven. Vandaar die lange discussie op ons en Al-Quds wensen de partijen evenwel succes. Kranten als Al-Fajr en Al- Shaab zijn niet gelukkig met de condities waaraan de Palestij nen moeten voldoen.

„Dubbele handicap"

Er zijn immers geen Palestijnse delegatieleden uit Oost-Jeruzalem of uit de Palestijnse verstrooiing en Israël weigert met de PLO te spreken. In de adviescommissie van de Palestijnse delegatie hebben echter wel Jeruzalemse Palestijnen en Palestijnen uit andere landen zitting.

De moslimfundamentalisten en de radicaal linkse Palestijnse groeperingen hebben zich uitgesproken tegen de bijeenkomst. Dr. Hanan Ashrawi, de woordvoerster van de Palestijnse delegatie, karakteriseerde dit maandagavond in een interview met de Jordaanse televisie als „gezond scepticisme" onder haar volk. „We zijn politiek gezien een pluralistische staat, met een verscheidenheid aan opinies. Ik geloof dat wij een geweldige staat van net. Het treurige was evenwel, dat niemand zich tijdens dat uitputtende debat ontsteld toonde over het naakte feit dat daar een mens lag. Dat niemand tijdens die polemiek ook maar één keer de naam van het slachtoffer ^ noemde".

„Ach, in een samenleving die zich baseert op de collectieve gedachte, wenst niemand verantwoordelijkheid te dragen. Vandaar die naamloze lijken op onze televisieschermen. Geen woord over de persoonlijkheid van de oorlogsslachtoffers. Naar het modieuze spraakgebruik van de filosofie van de collectieve rechten bestaan jij en ik simpelweg niet. Wij zijn echt niemand! We zijn slechts Serven, Kroaten, Hollanders, Fransen. Niet meer Tanja, noch Bas. Dat is hèt euvel van dit moment. Hoe kan het Westen met zijn nadruk op de rechten van het individu, zo gemakkelijk door de knieën gaan voor deze demonische nationalistische ideologie? Déze ontwikkeling zal Europa stellig niet onberoerd laten, ja, bergt grote gevaren voor zijn toekomstige eenheid in zich".

Belgrado-Boekarest

In striemende bewoordingen legt Tanja Petovar de gebroken verkiezingbelofte van Milosevic aan zijn 'dierbare' Servische medeburgers bloot: „Hij pikte al ons geld in voor zijn fameuze hervormingsprogramma. In ruil daarvoor beloofde Milosevic Servië een welvaartsstaat a la Zweden. De werkelijkheid is, dat we nü worden geteisterd door armoede, werkloosheid, een schrijnend gebrek aan woonruimte, zelfs al door een oorlog... kijk maar goed om je heen hier in Belgrado. Vijf jaar Milosevic-reconstructie! Vanouds had Belgrado westerse trekken in zijn stadsbeeld. Dank zij Milosevic krijgt het steeds meer weg van de Roemeense hoofdstad Boekarest. Het verval is allerwegen tast- en zichtbaar".

„Dat is allemaal de erfenis van Milosevics regime. Eerst vernietigde hij de Albanese samenleving in Kosovo, nü weer richt hij verwoestingen aan in Slavonië, Dubrovnik. Ondertussen vliegt hij naar Den Haag en Moskou om zijn Kroatische ambtgenoot Tudjman te ontmoeten. Ronduit lachwekkend. Hij kan Tudjman hier dicht bij huis, midden in Joegoslavië spreken. Dat is wel zo voordelig. Wat kosten al die diplomatieke trips met die schare aan lijfwachten, woordvoerders, secondanten?! God heeft ons gelukkig een goede oogst gegeven, maar er is nog zo veel geld nodig voor onze industrie, goed onderwijs..."

Roverspraktijken

Kort/ en bondig rekent Tanja ook af met de Servische oppositie. „Ze is zwak. Eigenlijk kun je niet spreken van een oppositie. Zij biedt geen wezenlijk alternatief voor Milosevics Socialistische Partij. De grote oppositiepartijen wedijveren ongelukkig genoeg met Milosevic slechts om de staatsmacht. Hun programma is identiek aan het zijne.

Toch is deze situatie geenszins vreemd. Hoe kan het anders na 45 jaar communistische dictatuur? De vorming van een echte oppositie gaat immers gelijk op met het wortel schieten van een democratisch politiek bestel. Voor een serieuze Servische oppositie heb je een sociale basis nodig. Welnu, een onafhankelijke middenklasse ontbreekt vooralsnog.

Dat verhindert Milosevic met zijn fiscale roverspraktijken. Hij confisqueert al onze dollars en marken in ruil voor dinars, vanzelfsprekend tegen de officiële, irreële koers. De Servische staat geeft mij 21 dinars voor één dollar. Moet ik echter een dollar kopen, dan kost mij dat circa 60 dinar. Tel uit je verlies!" rijpheid bereikt hebben met deze verschillen van mening".

Volgens mevrouw Ashrawi beginnen de Palestijnen het onderhandelingsproces met „een dubbele handicap": in de eerste plaats moeten ze onderhandelen terwijl ze onder een bezetting leven „onder extreem moeilijke omstandigheden, waarbij de bezetter een heel weerloos volk gegijzeld houdt".

In de tweede plaats heeft Israël bepaalde onderhandelingsvoorwaarden aan de Palestijnen opgelegd. „Gelukkig bestaat er in het algemeen onder de Palestijnen een gevoel van erkenning dat ze de realiteit onder ogen moeten zien. Niet als slachtoffers of onbuigzame verwerpers van onderhandelingen, maar als mensen die hun eigen toekomst vorm gaan geven", aldus Ashrawi. Dit zijn de laatste artilcelen in een serie van vier over de vredesconferentie over liet Midden-Oosten, die vanmorgen begon. Eerdere artikelen verschenen 26, 28 en 29 oktober.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.