+ Meer informatie

Het nieuwe gezicht van Parijs

Historische as van Franse hoofdstad opgesmukt met geldverslindende projecten

8 minuten leestijd

Het is al eerder gezegd op deze plaats: Frankrijk is een land dat „voor elk wat wils" in huis heeft, of het nu gaat om natuur of om cultuur. Bij dat laatste denken we onwillekeurig aan Parijs. Goed, ook andere steden bieden veel fraais. Maar vandaag beperken wij ons tot Parijs. Sterker nog: tot het nieuwe Parijs.

Het nieuwe Parijs bestaat uit „Grands Travaux", zoals de bouwwerken die de Franse hoofdstad een nieuw gezicht geven ooit door Mitterrand werden genoemd. Parijs is nog altijd het visitekaartje van Frankrijk, het prestigieuze symbool van een zelfbewuste natie. ledere zich zelf respecterende president probeert dan ook in het voetspoor van zijn voorgangers te zijner ere een stedebouwkundig monument van formaat te laten bouwen. En Mitterrand is nu lang genoeg aan het bewind om het aantal monumenten waaraan zijn naam verbonden zal blijven, niet tot één te beperken. Dat zal in de loop van dit verhaal wel blijken.

Invloed

Het verschijnsel op zich is overigens niet nieuw. Reeds in de tijd van de Franse koningen had het landsbestuur grote invloed op de stedebouw in de hoofdstad en daarmee ook direct of indirect op de locatie van hoogwaardige functies. Ondanks de Franse Revolutie (1789) rwjs is daarin tot op heden geen verandering gekomen.

Kan Frankrijk zich heden ten dage de zeer hoge uitgaven voor deze prestigieuze projecten wel permitteren? Voor de socialist Mitterrand is deze vraag kennelijk niet zo belangrijk. Het gaat immers om de „gloire de la France". Alle budgetoverschrijdingen worden voor de 'gewone man' aanvaardbaar gemaakt door te wijzen op de positieve gevolgen ervan: meer werkgelegenheid, meer aantrekkingskracht van Frankrijk in de rest van de wereld en meer inkomsten dank zij meer toeristen.

En zo wordt een wandeling over de Vbie Triomphale een echte triomftocht. De Voie Triomphale is de stedelijke as die door de stad loopt. Ze begint bij het Louvre en de piramide die thans de ingang van dit museum vormt, loopt via de Place de la Concorde naar de Are de Triomphe en eindigt in de moderne zakenwijk La Defense met haar Grande Arche.

Hoogbouw

De wijk La Defense ligt net buiten de periferie, aan de westkant van de stad. Haar karakter wordt bepaald door enorm veel hoogbouw, zoals de Tour Fiat (178 meter) en het nog hogere kantoorgebouw van Elf Veertien van de twintig grootste Franse ondernemingen heoben een kantoor in La Defense. De wijk is met het openbaar vervoer uitstekend te bereiken.

De hoogbouw van La Defense heeft overigens niet alleen een kantoorfunctie. Om de leefbaarheid in deze nieuwe wijk te verbeteren is er in 1982 een enorm winkelcentrum geopend: Les Quatre Temps, een complex van 200 winkels, 20 restaurants en 9 bioscopen. Het wegennet is hier ondergronds aangelegd.

De vele hoogbouw aan weerszijden van de "esplanade", het voorplein van de Grande Arche, maakt veel indruk. Dat geldt in nog sterkere mate voor de Arche zelf, thans een van de grootste publiekstrekkers van Parijs. Dit bouwwerk is het resultaat van een prijsvraag die in 1982 werd uitgeschreven voor een ontwerp van een monument ter ere van het tweehonderdjarig bestaan van de Franse Revolutie, in 1989 dus. Er waren 897 inschrijvingen. De Deense architect Johan Otto von Spreckelsen won het concours.

Triomfboog

Wanneer je de triomfboog nadert vanaf de Pont de Neuilly, dus vanaf de stad, valt gelijk op dat hij niet loodrecht staat op de Voie Triomphale, de historische as die dwars door de stad loopt. Eigenlijk is het monument een lege, open kuhus die een venster op de wereld moet symboliseren. De zijden van de Arche zijn schuin, waardoor het idee van het venster wordt versterkt.

In de open ruimte van de kubus heeft de architect een 'wolkendek' aangebracht van zeil van ruimtevaartmateriaal. Dat symboliseert de verbroedering van de mensheid die zich onder deze wolken bevindt. De Arche is „Grande": de Notre Dame past binnen de hoogte en de Champs-Elysées precies in de breedte van deze open kubus.

Het bouwwerk is opgetrokken uit beton en bedekt met licht marmer. Een viertal transparante en cilindervormige liften dient ervoor het publiek naar het dak te brengen, waarvandaan je op een hoogte van 110 meter een indrukwekkend uitzicht hebt op de genoemde „Axe historique" (historische as).

De wijk La Defense is nog niet klaar; dat zie je heel goed als je onder de Arche bent doorgelopen naar de westzijde. Thans is men bezig de historische as te verlengen tot de Seine. Ze zal worden aangesloten op de A-14 (een snelweg).

Napoléon

Laten wij terugkeren tot het begin van de Voie Triomphale. Daarvoor moeten wij dus zijn bij het Louvre, nabij het oude centrum van Parijs. Het Louvre, het grootste museum ter wereld, heeft een grote binnenplaats, het Cour Napoléon geheten. Vroeger was dit een overvol parkeerterrein, nu is het de plaats waar de nieuwe ingang van het Louvre is gecreëerd, onder de glazen piramide van de Amerikaans-Chinese architect Pei.

Deze piramide heeft het kleinst mogelijke grondvlak met de grootst mogelijke ichtopbrengst. De afmetingen van deze piramide zijn dezelfde als die van de grote piramide van Gizeh, 21,6 meter loog en 34,2 meter breed.

De bouw van de glazen piramide te midden van de historische stijl van het Louvre heeft tot felle discussies geleid. Dit soort discussies was er ruim een eeuw geleden ook al bij de bouw van de Eiffeltoren. Hoe omstreden ook, je kunt niet zeggen dat het zicht op het Louvre door de piramide wordt belemmerd. Naast de grote piramide ontwierp Pei drie kleine, de „piramidions en bassins" van graniet, waardoor de weerspiegeling van de onmiddellijke omgeving een boeiend schouwspel biedt.

Diafragma's

De piramide geeft dus toegang tot het Louvre. Onder de overkapping bevinden zich de centrale hal en daaromheen de voorzieningen als toiletten, garderobes, een postkantoor, een bibliotheek, een auditorium en conferentiezalen. De bouwvan een nieuwe ingang maakt eigenlijk deel uit van het Projet du Grand Louvre, een algehele vergroting van dit museumcomplex, die zich voor een belangrijk deel ondergronds afspeelt. Men streeft ernaar alle werkzaamheden te hebben voltooid in 1993, als het Louvre 200 jaar als museum dienst doet.

Tot zover dit tweetal „Grands Travaux". Er zijn meer bouwwerken waarmee Mitterrand zijn sporen nalaat. Denk bij voorbeeld aan het Institut du Monde Arabe, dat probeert de kennis van de Arabische cultuur, taal en wereld bij het Franse volk te stimuleren. Dit gebouw staat langs de Seine, ten oosten van de Notre-Dame, en heeft een lange, gebogen voorgevel, die de Seine-oever volgt. Karakteristiek voor de architectuur van dit bouwwerk is ook de zuidgevel, die bestaat uit 17.000 diafragma's die zich openen en sluiten al naar gelang de sterkte van de zon.

Vincent

Ook op de linker Seine-oever, maar dan in westelijke richting, vinden wij het Musée d'Orsay, een voormalig negentiende- eeuws station, maar voor miljoenen verbouwd tot een zeer druk bezocht museum met negentiende-eeuwse kunst. Een aparte zaal is er gewijd aan Vincent van Gogh.

Op de Place de la Bastille, het plein waar in 1789 de Franse Revolutie uitbrak, treffen wij sinds 1989 ook een groots nieuw bouwwerk aan: de Opéra de la Bastille. Parijs had al een opera, ontworpen door architect Gamier (1875), maar die voldeed niet meer aan de eisen van deze tijd. Architect Carlos Ott heeft bij de bouw van de nieuwe opera in de gevels veel doorzichtig materiaal gebruikt, om zo veel mogelijk openheid naar het publiek toe te suggereren.

Het is niet toevallig dat net nieuwe gebouw van het ministerie van financiën in het oostelijk deel van de stad is opgericht. De oostkant van Parijs is immers slecht bedeeld als het gaat om belangrijke gebouwen. Deze kant is ook niet het meest toeristische deel. Net als het Institut du Monde Arabe, is het ministerie van financiën aan de Seine gebouwd, laatstgenoemd bouwwerk zelfs met beide benen in het water.

Slachthuis

In het oostelijk stadsdeel treffen wij ook La Villette aan, Cité des Sciences et de rindustrie, op het terrein waar vroeger het slachthuis van Parijs was. La Villette lijkt enigszins op het Evoluon van Eindhoven. Het is gebouwd om „het plezier van de wereld van wetenschap, techniek en industrie te begrijpen".

Het park bestaat onder meer uit rinventorium (met veel spelletjes en ontdekkingen, gericht op de jongste bezoekers). La Médiathèque (een zeer groot wetenschappelijk documentatiecentrum), Le Planétarium (waarin een sterrenhemel is nagebootst), L'Explora (waar de bezoeker bezig kan zijn met het heelal, het leven, grondstoffen en de communicatie).

Het meest in het oog springende bouwsel is La Géode, een schitterende spiegelbol, met een diameter van 36 meter, gebouwd in een bassin, zodat het lijkt of deze bol drijft. In deze bol is een filmdoek aangebracht van 1000 vierkante meter, het grootste ter wereld.

Grootste bibliotheek

Om het oosten van de stad nog meer aanzien te geven, zal langs de Seineoever, aan de overkant van het ministerie van financiën, de Tres Grande Bibliothèque (TGB) worden gebouwd. Naast het grootste museum en het grootste filmdoek zal Parijs in 1995 dan ook beschikken over de grootste bibliotheek ter wereld in haar soort.

Op elke hoek van de rechthoekige laagbouw zal een 79 meter hoge toren verrijzen, uitgevoerd in glas en staal en in de vorm van „un livre ouvert" (een open boek). Dit ontwerp van de Parijse architect Perrault onclervindt veel kritiek. Hij zal maatregelen moeten bedenken om de boeken op een goede wijze te beschermen, vooral tegen lichtinvloeden.

De TGB is het laatste van de Grands Travaux die Mitterrand zijn land zal lialaten. Misschien wordt de TGB tevens, gezien de geschatte bouwkosten van ruim zeven miljard frank, 'Le Plus Grand'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.