+ Meer informatie

Internationaal Ref. Verbond houdt conferentie over Christus onze Vrede

Prof. Herman Ridderbos over verzoening

9 minuten leestijd

(Door onze redacteur kerknieuws) „Bijbelse begrippen als verzoening, vernieuwing, bevrijding krijgen in onze dagen nieuwe belangstelling. Maar werd een term als verzoening vroeger in strikt religieuze en persoonlijke zin verstaan, thans gaat de interesse speciaal uit naar de betekenis voor de onderlinge verhoudingen. Ook de aandacht van kerk en theologie heeft zich verplaatst van binnen naar buiten; vragen van de moderne maatschappijkritiek worden volop aan de orde gesteld en ook op oecumenische wereldorganisaties van een meer orthodox karakter, zoals de Geref. Oecumenische Synode, staan zaken als het rassenvraagstuk telkens opnieuw op de agenda".

Dit betoogde gistermiddag prof. dr. Herman N. Ridderbos, de scheidende — maar toch aanblijvende — nieuwtestamenticus van de Kamper Gereformeerde tlieologische hogeschool in zijn omvangrijke referaat over „de dienst der verzoening". Prof. Ridderbos was een van de voornaamste sprekers op de eerste conferentiedag van het Internationaal Reformatorisch Verbond (IRV of International Association for Reformed Faith and Action, lARFA) op „Woudschoten" bij Zeist. De IRV congresseert hier tot en met vrijdag a.s. over het thema „Christus onze Vrede", toegespitst op het begrip „verzoening".
Tot gisterochtend hadden zich 72 reformatorische (zo men wil: Calvinistische) christenen uit de gehele wereld naar Zeist begeven, zo vertelde ons een der onbezoldigde secretarissen dr. David Hanson uit het Engelse Leeds. Het gezelschap bestaat niet uitsluitend uit vaktheologen — de Nederlandse ontbraken vrijwel geheel —doch er zijn naast de arts Hanson ook economen, industriëlen enz. aanwezig.

DEELNEMERS
De deelniemerslijst telt o.m. de namen van de wijsgeer prof. Benoni Duvenage van de Potchefstroomse Universiteit vir Ohristellijke Hoer  Onderwys in Zuid-Afodka, die in 1967 de bekende H. G. Stoker (van de wijsbegeerte der scheppingsidee) opvolgde, van de Koreaanse prof. Jong uit Seoel (theologische hogeschool), van de Indonesiër prof. Rudi Budiman, die enkele jaren terug aan de Vrije Universiteit is gepromoveerd, van de Nederlandse oprichter der IRV, dr. J. D. Dengerink uit Driebergen, die in Utrecht prof. dr. K. J. Popma opvolgt bijzonder als hoogleraar in de Calvinistisiche (beter: Reformatorische?) wijsbegeerte, en van nog veel anderen.

De IRV is één van de organisaties uit de Gereformeerde wereld, waarover de Vrijgemaakte Geref. predikant van Groningen — Helpman, dr. W G.de Vries eerder dit jaar in Kampen (Broerderweg) promoveerde. Ruim twintig jaar geleden werd de IRV of lARFA opgericht door Dengerink, de nu aftredende voorzitter dr. Pierre Ch. Marcel en de Engelsman dr. Philip E. Hughes. Wij komen op de ontstaansgeschiedenis terug n.a.v. de openingstoespraak van dr. Marcel.

Na de conferentiepredikatie over Hosea 3 vers 1 (Ga heen, bemin een vrouw.... gelijk de Heere de kinderen Israels bemint") en de openingsrede van ds. Marcel werd gistermorgen geruime tijd besteed aan Bijbelstudie.
Deze wordt gedurende het gehele congres verzorgd door de Zwitsers ds. G. Blocher uit Fawil, die Kolossénsen 1 vers 13 tot 23 als uitgangspunt nam. Dinsdag behandelde hij vers 13 enn 14, naar de Züricher vertaling: „Hij heeft ons gered uit de macht der duisternis; en ons overgezet in het Rijk van de Zoon Zijner liefde, in Wie wij de verlossing hebben, de vergeving der zonden".
Uitvoerig stond ds. Blocher stil bij de macht, die de duisternis —het gebied van het anti-goddelijke en daarom ook anti-menselijke — uitoefent. Die macht is weliswaar van satan, maar ze is hem gegeven en God ontneemt ze hem ook weer door zijn kinderen over te planten in het Koninkrijk van Zijn Zoon. Die verplanting is geen geleidelijke ontwikkeling, maar een daad van God, in Wiens Zoon wij de verlossing hebben; niet een toestand, maar een daad van loskoping en bevrijding uit de slavernij van het ten dode gedoemd zijn.
Die verlossing —die eens ook bevrijding uit het lichaam des doods betekent — is nog niet voltooid, maar in Gods Zoon is reeds nu deze verlossing werkzaam. Het gaat hier niet om een ideologische, juridisch-formele theorie, maar om het levende werk van de levende Zoon van God, aldus ds. Blocher, die voor de in groepen volgende bespreking o.m. de volgende kernvraag meegaf: hoe kunnen we in de prediking van het Evangelie aan de wereld duidelijk maken, dat de nieuwe machtsverhoudingen van het Koninkrijk des Zoons van God reeds werkelijkheid zijn?

VERZOENINGSLEER
Daar ging het referaat van prof. Herman Ridderbos voor een deel ook over. Hij zette eerst uiteen, dat de verschuivingen in het denken over de verzoening o.m. betekenen: nadruk op de gemeenschaps-aspecten, op het opgenomen zijn in de geschiedenis, op de verhouding tot de medemens, op het aardse, tijdelijke, leven, op verminderde belangstelling voor de kerk als instituut en op haar roeping in de wereld: de menselijke verantwoordelijikheid krijgt grote aandacht.
Vervolgens schetste de Kamper hoogleraar de verre reikende gevolgen van de nieuwe verzoeningsleer. Met haar nadruk op de daad en op het effect lijkt ze zich op het Evangelie te kunnen beroepen, rnaar ze vertoont de neiging de grenzen tussen kerk en wereld, geloof en humanistisch idealisme te vervagen.
Ondertussen heeft de nieuwe verzoeningsleer ook een polariserende uitwerking; tegenover de accentuering van het aardse activisme voor bijv. rassengelijkheid stellen anderen dan dat het veel belangrijker is, zich burger te weten van het Koninkrijk der hemelen dan zich in te zetten voor de wereldlijke structuren, die slechts tijdelijk zijn en voor de zaligheid niet wezenlijk.

UNIVERSEEL
Tussen deze uitersten in wilde Ridderbos trachten, zijn uitgangspunt te nemen in het centrum der verzoening, het Nieuwe Testament. Met veel tekstverwijzingen sprak hij vervolgens over de plaats, de weg en de omvang van de verzoening in de Bijbelse boodschap. Haar plaats en context is universeel en niet beperkt tot het individu of de grenzen der kerk. Haar dynamiek werd in de zgn. orthodoxe anthropocentrische verlossingsleer vaak miskend; het gaat niet slechts om nieuwe rarten voor de mensen, maar „alle dingen" zullen nieuw worden gemaakt.

De weg of wijze der verzoening is via de unieke betekenis van Persoon en werk van Jezus Christus: het Lam, dat de heerschappij ontvangt. In de Bijbel is die weg echter altijd weer de weg van God in Christus met de mens. Het Lam moest geofferd worden en deze betekenis van Christus' zelfofferande mag de kerk nooit loslaten. De omvang der verzoening is niet beperkt tot de herstelde relatie tussen God en mens, ze heeft wel degelijk grote consequenties.

Op hen die met God verzoend zijn is volgens Ridderbos het woord van toepassing, dat alle godsdienstige, sociale en raciale discriminaties overwint, namelijk: Kolossesen 3 vers 11 en Gal. 3 vers 28: niet meer Griek en Jood, barbaar en Skyth, slaaf en vrije, maar alles en in allen i Christus.

IDEOLOGIEEN
Van een „objectieve alverzoening" is volstrekt geen sprake, aldus de hoogleraar, die tegen het einde van zijn lezing opmerkte:
( ),.Wanneer men onder het gezIchtspunt van deze en dergelijke uitspraken het Nieuwe Testament en de nieuw testamentische verlossingsleer beziet, dan schijnen die Christenen gelijk te kriigen. die in de, door mij geschetste, nieuwe interpretatie van de bijibelse verzoeningsleer niets anders kunnen zien, dan een vermenging, een contaminatie van christelijke motieven met humanistische, marxistische ideologieën, in welk proces de laatste de eerste verslinden.

Zij kunnen, naar mijn gedachte, daarin wel eens in grote mate gelijk hebben. Heel de apokalyptische en eschatologische context van de bijbelse verzoeningsleer is in strijd met een geloof in de vooruitgang, welke ten diepste zijn grond vindt in hetgeen de mens tot stand brengt en waarbij God steeds meer uit het gezicht verdwijnt.
En toch moet daar in één adem aan toegevoegd worden, dat de nieuwtestamentische conceptie van de geschiedenis zich van alle Joodse apokalyptiek op een beslissende wijze onderscheidt, nl. in de doorbraak van de grote toekomst in het heden".

De discussie over zijn lezing wordt vandaag gehouden. Wij komen er nog op terug.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.