+ Meer informatie

Na 38 jaar nadert einde voor WAO

4 minuten leestijd

DEN HAAG (ANP) - Tal van plannen zijn sinds de invoering van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering 38 jaar geleden gelanceerd om het groeiende leger WAO'ers te beperken. Zonder blijvend succes. Door met ingang van volgend jaar een heel nieuw stelsel te introduceren, hoopt het kabinet-Balkenende II de instroom "eindelijk" binnen de perken te houden.

1967: De WAO komt tot stand. Politici verwachten dat uiteindelijk circa 200.000 mensen gebruik zullen maken van de voorziening. In 1986 is het aantal WAO'ers echter opgelopen tot ongeveer 650.000 en het kabinet-Lubbers (CDA en VVD) besluit de maximale uitkering te verlagen van 80 naar 70 procent van het laatstverdiende loon.

1990: "Nederland is ziek", zegt premier Lubbers (CDA) als in de WAO 900.000 mensen zitten. Hij dringt aan op ingrijpen. Het plan van het derde kabinet-Lubbers (CDA en PvdA) om de rechten van arbeidsongeschikten onder de 50 jaar op een WAO-uitkering te beperken, stuit echter op groot verzet bij de achterban van de PvdA.

1993: Coalitiepartijen PvdA en CDA kunnen het niet eens worden. Besloten wordt bestaande WAO'ers te ontzien, nieuwe gevallen worden wel zwaarder aangepakt en keuringen aangescherpt. In hetzelfde jaar concludeert de parlementaire enquêtecommissie-Buurmeijer dat werkgevers en vakbonden er een potje van hebben gemaakt. Sociale partners hebben jarenlang overtollige werknemers in de WAO gedumpt.

1994: Het eerste paarse kabinet (PvdA, VVD en D66) treedt aan en besluit de WAO aan te pakken door de Ziektewet te privatiseren. Werkgevers worden daardoor (financieel) meer geprikkeld om te voorkomen dat hun werknemers ziek worden. Later komt hier nog de Pemba-boete bovenop. Hierdoor betalen werkgevers een hogere premie naarmate ze meer personeel in de WAO laten verdwijnen.

1999: Het aantal uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid loopt weer op en staatssecretaris Hoogervorst (VVD) van Sociale Zaken wil ingrijpen. Politieke partijen en sociale partners laten het ene na het andere proefballonnetje op. Niemand wil hetzelfde. In opdracht van het kabinet neemt de commissie-Donner de WAO onder de loep.

2001: De commissie-Donner concludeert dat voortaan alleen mensen die "duurzaam volledig arbeidsongeschikt zijn" in de WAO mogen. Gedeeltelijk afgekeurde werknemers moeten vervangende arbeid zoeken. Daarbij moeten ze hulp krijgen van hun werkgevers. Als werknemers na twee jaar nog niet aan het werk zijn, belanden ze in de WW en vervolgens in de bijstand. Het kabinet vraagt de Sociaal-Economische Raad (SER), waarin werkgevers en de vakbeweging zitten, hierover advies.

2002: De SER bereikt een akkoord over herziening van het WAO-stelsel, waardoor de instroom van 100.000 nieuwe arbeidsongeschikten per jaar beperkt moet worden tot 25.000. Tot grote onvrede van de sociale partners neemt het kabinet hun advies niet in zijn geheel over. Het tweede paarse kabinet wil een strengere opzet van de WAO dan door de SER wordt bepleit.

Het aantal uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid is weer groeiende. In april wordt de Wet verbetering poortwachter ingevoerd, die zieke werknemers ertoe verplicht meer hun best te doen om aan de slag te blijven of weer aan het werk te komen. Werkgevers moeten hen daarbij helpen.

2003: Werkgevers en de vakbeweging sluiten met het kabinet het najaarsakkoord. Daarin belooft het tweede kabinet-Balkenende onder meer de geplande ingrepen in de WAO te verzachten in ruil voor het nagenoeg bevriezen van de CAO-lonen in 2004 en 2005. Volgens de uitkeringsinstantie UWV werpt de Wet verbetering poortwachter zijn vruchten af, waardoor het aantal uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid daalt.

2004: De vakbeweging komt diverse malen in conflict met het kabinet. In het voorjaar dreigen de bonden zich niet meer te houden aan de afspraken over loonmatiging als het kabinet toch strengere keuringscriteria wil invoeren dan de sociale partners in hun SER-advies voorstaan. In de zomer en herfst voeren FNV, CNV en MHP massale acties tegen onder meer de kabinetsingrepen in de WAO. Begin november sluiten kabinet, vakcentrales en werkgevers een sociaal akkoord, waarbij ook het WAO-beleid wordt versoepeld.

2005: Het UWV meldt dat de WAO-instroom flink daalt, onder meer door strengere keuringen en doordat werkgevers sinds 2004 verplicht zijn werknemers ook in het tweede ziektejaar door te betalen. In 2004 kwamen er minder dan 60.000 nieuwe uitkeringsgerechtigden bij, tegen ruim 66.000 in 2003. Eind 2004 ontvingen in totaal circa 765.000 mensen een WAO-uitkering.

Het kabinet besluit in maart de WAO per 1 januari 2006 te vervangen door de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.