+ Meer informatie

metopae rncaaes

8 minuten leestijd

ZEIST — Verscholen tussen het weelderig groen in de driehoek Zeist-De BiltUtrecht (De UithoO ligt het landgoed Oostbroek. In het laat-negentlende-eeuwse gebouw op het terrein huist de Stichting Utrechts Landschap. De stichting, die het landgoed in 1978 verwierf, regelt van daaruit al haar activiteiten. Het Utrechts Landschap zorgt voor het behoud en herstel van natuur en landschappen in de provincie Utrecht en bestaat al sinds 1927. Daarmee is het de oudste stichting op dit gebied in ons land.

De keus voor Oostbroek als vestigingsplaats is in verschuilende opzichten symbolisch geweest voor de werkwijze van de stichting. Met het maatschappelijk leven in de nabijheid, zit de stichting toch verstopt voor de buitenwereld.

Mevrouw I. C. A. Brunt, spreekbuis van Het Utrechts Landschap: ..Sinds de oprichting heeft het Utrechts Landschap 37 natuurgebieden (waaronder landgoederen, bospercelen en uiterwaarden) met een totale grootte van ruim 2700 hectare veilig kunnen stellen. Men kocht deze of ze werden door legaten in eigendom verkregen. Bij de aankoop werd door de stichting geen actief beleid gevoerd en het verwerven van landgoederen of gebieden ging meestal vanzelf. De gebieden van Het Utrechts Landschap liggen over de gehele provincie verspreid en verschillen duidelijk van elkaar. Zo hebben wij het Eemlandgebied. het noordelijke deel van de provincie, met veel ruimte, een aantrekkelijk gebied voor weidevogels. Dit gebied verschilt geheel van de Utrechtse Heuvelrug. Daar bezitten wij de meeste hectaren grond. In en rond Zeist beschikken wij over Heidestein (LSS hectare). Noordhout (172 hectare), de Willem Arntz-hoeve en in Driebergen over Bornia (299 hectare). Deze gebieden bestaan uit veel bos. maar er zijn ook restanten van heidevelden, zoals op het landgoed Heidestein.

Het Kromme Rijngebied is weer een heel ander gebied. Het heeft ook weer zijn eigen karakter. Deze rivier, die vroeger druk scheepsverkeer kreeg te verwerken, is nu een stille stroom geworden, enkele tientallen meters breed, zonder zware dijken of uiterwaarden. Toch geeft dit gebied een beslotenheid: met weiden, akkers en vergezichten naar de Heuvelrug. Ook de boomgaarden, de kronkelende landwegen en de bochten in de Kromme Rijn. met daarlangs de oude boerderijen, verfraaien dit beeld.

Een gebied waar de stichting geen grond heeft kunnen verwerven is het veen- en plassengebied, dus de westkant van de provincie Utrecht. Het meeste is in handen van de Staat of Natuurmonumenten".

Behvfné

..Na de oprichting zo'n 65 jaar geleden was tiet beleid gericht op het verkrijgen van gebieden en het behoud daarvan. Op deze wijze wilde men het bezit veiligstellen, zodat het niet ten prooi zou vallen aan de oprukkende verstedelijking. Dit landgoed. Oostbroek is daar een duidelijk voorbeeld van. Als wij het niet gekocht hadden in 1978. was het allang in bezit genomen door het universiteitscomplex De Uithof.

Dit geldt ook voor het landgoed Ridderoordbos in De Bilt. Daar wilde men villa's bouwen, maar door de aankoop van de stichting kon dit worden verhinderd. Men kocht toen veel vaker bedreigde gebieden op. De stichting verwerft de terreinen met financiële steun van Rijk en provincie. Daarnaast krijgt de stichting voor het beheer van de gebieden per jaar een bepaald bedrag per hectare van zowel het Rijk als de provincie.

Houtverkoa.

De overige kosten moet de stichting dekken uit opbrengsten van houtverkoop, huren en pachten en donatiegelden. Daarnaast zijn er enkele fondsen opgericht waaruit onder andere de zitbanken en hekken op de landgoederen worden betaald, alsook de restauratie van cultuurhistorische elementen, maar ook de exploitatie van het natuur- en informatiecentrum.

Ook bestaat er een bedrijvenfonds. Daaruit worden de educatieve en publicitaire activiteiten georganiseerd. Deze moeten leiden tot een grotere bewustwording van de betekenis van de natuur in de provincie Utrecht en de relatie economie-ecologie. De laatste jaren heeft men het roer omgegooid en houdt men zich bezig met het herstellen van verkregen gebieden en het verbinden van ecologische terreinen met elkaar, zowel op het gebied van de flora als op dat van de fauna".

ervuUing

Volgens mevrouw Brunt worden de activiteiten geregeld vanuit het hoofdgebouw van de stichting. Naast de 31 vaste medewerkers, verdeeld over binnen- en buitenwerkers, onder wie zeven boswachters, zijn er 131 vrijwilligers die de stichting helpen. De raad van toezicht bestaat uit 25 leden en wordt voorgezeten door de commissaris van de Koningin in de provincie Utrecht. De raad telt mensen uit kringen van planologie, waterstaat, landbouw, natuurbescherming, wetenschap, bedrijfsleven, landgoedeigenaren en berschermers, de zogenaamde donateurs. Door de provinciale aanpak kan meer aandacht geschonken worden aan de problemen en mogelijkheden die zich in de provincie kunnen voordoen.

Alom is de aandacht voor het milieu toegenomen. Mevrouw Brunt: ..De natuurbescherming krijgt pas levenskracht als zij gedragen wordt door een groot deel van de bevolking. Wij proberen dan ook steeds meer mensen voor onze stichting te interesseren. Een mailing vorig jaar met als thema "De natuur zoekt bescherming bij Het Utrechts Landschap" leverde 7000 nieuwe donateurs op. zodat het totaal kwam op ruim 22.000.

De publieksbenadering vindt plaats door promotiemedewerkers, maar ook door het instellen van een landschapsdag, de week van het landschap, de ronde met de boswachter en het organiseren van speciale evenementen".

Winkeltje

..De dag van het landschap heeft tot doel de band met de beschermers, zo noemen wij de donateurs, te vergroten. De week van het landschap moet de bekendheid van de provinciale landschappen bevorderen. Per jaar wordt een thema gekozen, dat op educatieve wijze wordt gepresenteerd, zoals een tentoonstelling, een fietstocht of een diapresentatie.

De ronde met de boswachter is ook duidelijk een publiekgerichte actie. Elke boswachter is per gebied een woensdagmiddag per maand beschikbaar voor direct contact met het publiek. De wandeling met Het Landschap houdt in dat ieder kwartaal op en om een andere bezitting van Het Landschap een uitgebreide wandeling wordt uitgezet, die aan de hand van een routebeschrijving kan worden gelopen.

Daarnaast houdt een aantal vrijwilligers zich bezig met het runnen van 't Winkeltje op het landgoed Oostbroek, waar eigen fruit van het landgoed wordt verkocht. Anderen verzorgen excursies voor scholen of houden tentoonstellingen en lezingen in gebouw Beerschoten in De Bilt".

..Daarnaast kent de stichting ook nog de Beschermerscommissie De Groene Appel. Via de lidmaatschapskaart kan men speciaal op de beschermer gerichte artikelen kopen, zoals een stropdas, sweaters of een Tshirt. Ook verzorgt deze commissie busexcursies naar bijzondere natuurgebieden of landgoederen".

Een protestorganisatie is Het Utrechts Landschap niet. Brunt zegt dat men de stichting niet gauw met spandoeken zal zien lopen. ..Wij zijn niet actiegericht en ook geen strijdorganisatie. Ook tijdens de protesten bij Amelisweerd (vlakbij ons landgoed), waar een gedeelte van het bos moest worden gekapt voor de aanleg van rijksweg A-27, stonden wij niet op de barricades. Dat wil niet zeggen dat wij ons niet laten horen. Maar de stichting zoekt altijd de onderhandelingstafel en bespreekt de problemen met de desbetreffende organisatie".

'egen/^Zeistf^j^stl'

„Dat wij kritische geluiden laten horen, bliji

Deze stellingname past ook in ons nieuwe beleid, namelijk het ecologisch verbinden van gebieden met elkaar, zowel regionaal-provinciaal als landelijk, met andere provinciale Landschappen. Dit vereist de nodige inspanning van Het Landschap. Wij krijgen te maken met allerlei instanties. Dat geeft ons steeds meer inspanningsverplichtingen. Op deze wijze verandert ons beleid van passief, zoals in de afgelopen 30 jaar, in een veel actiever beleid".

Blauwe Kamer

..Een duidelijk voorbeeld van het nieuw Ingezette beleid, dus de herstelfase, vormen de uiterwaarden langs de Nederrijn aan de voet van de Grebbeberg in Rhenen.

Het Landschap kocht dit gebied van 100 hectare in 1984. De Blauwe Kamer bestaat nu grotendeels uit laaggelegen grasland. De uiterwaard loopt bij hoge rivierstanden onder water. Het Landschap wil dat het gebied van de Blauwe Kamer weer een natuurontwikkeling ondergaat. Via het doorsteken van de zomerkade krijgt de Nederrijn de vrijheid om de uiterwaard, net als vroeger, regelmatig onder water te zetten.

Via de opening kan het rivierwater voortaan vrij in- en uitstromen. Dit houdt in dat de Blauwe Kamer weer natter wordt. Verder zullen er stukken die door de kleiwinning zijn afgegraven; opgehoogd moeten worden. Andere delen zullen tot op het laagste rivierpeil worden afgegraven, om de ontwikkeling van rietmoerassen te bevorderen.

Kreek

Ook wordt de kreek uitgediept die uitmondt in de rivier. Deze kreek moet dwars door de zomerkade. zodat ook daarin rivierwater kan stromen. De kreek vormt dan een ideale paaiplaats voor vissen. Op de hogere stukken komt geleidelijk aanplant van eiken, essen en iepen. Over het eerste plan van aanpak, het aanbrengen van hoogteverschillen, dus het verkrijgen van een hoog en een nat gedeelte, is reeds overeenstemming bereikt met de provinciebesturen van Utrecht en Gelderland. Het doorsteken van de zomerkade is bij enkelen op verzet gestuit, zodat men moet wachten totdat de Raad van State daarover een uitspraak doet.

Met het natuurontwikkelingsproject in de Blauwe Kamer heeft Het Utrechts Landschap het voortouw genomen en vervult het binnen de natuurbescherming van ons land een pioniersfunctie. De kosten van dit project worden mede gedragen door het ministerie van landbouw, het ministerie van verkeer en waterstaat, het Wereld Natuur Fonds, de provincie Gelderland en de gemeente Waeeningen.

In de regio

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.