+ Meer informatie

Straaljagers en kogels tussen konijnen en vogels

Stichting Duinbehoud brengt nota uit over knelpunten die ontstaan door militair gebruik van de duinen

7 minuten leestijd

LEIDEN - De Stichting Duinbehoud zag haar kans schoon. Het zat al langer in de pen, maar nu is het er dan toch van gekomen: een kritische nota over het gebruik dat Defensie maakt van de duinen. De tijd voor het uitbrengen van een dergelijke knelpuntennota leek perfect gekozen. Ontspanning maakt activiteiten van het leger nu eenmaal niet populairder. Het leger moet volgens veel mensen leger. Aanslagen op natuurgebieden zijn niet meer te verantwoorden. Golfcrisis en recente ontwikkelingen in de Sowjet-Unie hebben echter roet in het eten gegooid. „Maar je moet je door deze incidenten niet van de wijs laten brengen", aldus Marcel Taal, woordvoerder van de Stichting Duinbehoud.

"Straaljagers en kogels tussen konijnen en vogels" is de titel van de Knelpuntennota Defensie in de Duinen. Volgens Duinbehoud pleegt Defensie namelijk een nog steeds onverantwoord grote aanslag op unieke duingebieden.

Vrijwel iedereen is wel eens met dat militaire gebruik van de duinen geconfronteerd. Grote hekken die ontspanning zoekende wandelaars opeens oog in oog zetten met de harde militaire werkelijkheid. Geluidsoverlast veroorzaakt door schietoefeningen of laagvliegende straaljagers. En niet te vergeten de vervuiling, veroorzaakt door kogels die op het natuurterrein achterblijven of brandstoftanks die zo maar achteloos ergens worden weggeworpen, "t Is de duinbehouders allemaal een doorn in het oog.

Leger en nati'ur verdragen elkaar niet goed. Neem de Waalsdorpervlakte. Borden beschreven met dreigende taal die de argeloze voetganger verbieden nog één stap in het prachtige gebied te zetten. Eindeloos lange hekken die de gewraakte objecten afschermen tegen de nieuwsgierige buitenwereld. Zo ver het oog reikt, is het golvende duinlandschap ontsierd door zendmasten, gebouwen en uitkijktorens. Op de duintop staat een grote radarinstallatie. De ondergaande zon zet alles in een gouden gloed, maar zelfs de zonnestralen kunnen het VLIELAND Duinbehoud) dreigende van de militaire activiteiten niet verdoezelen. Het is voor het oog allemaal in duidelijke tegenspraak met de functie van natuurgebieden. Maar is er aan te ontkomen in een klein, dichtbevolkt land als het onze? Volgens Duinbehoud voor het grootste deel wel. Volgens Defensie op de meeste plaatsen niet.

Moeilijk punt

„Wij waren al langer met Defensie en de duinen bezig", aldus Marcel Taal van de Stichting Duinbehoud. „Je zou kunnen zeggen dat het al jaren op onze lijst stond. Nu vonden we het echter de tijd om met onze knelpuntennota in de openbaarheid te treden. En dat heeft voornamelijk te maken met het feit dat de minister van defensie heeft aangekondigd volgende maand met zijn lang verwachte Defensienota te zullen komen. Wij zouden graag willen dat hij daarin ook een herziening van het Structuurschema Militaire Terreinen aankondigt.

Dat structuurschema is namelijk in 198ff ontworpen en, na allerlei inspraakrondes, in 1985 vastgesteld. Dat was nog volop in de tijd van de Koude Oorlog. Volgens ons is het daarom nu, gezien de huidige ontspanning tussen Oost en West, de hoogste tijd om een en ander eens nader te bekijken. Er wordt namelijk wel veel gesproken over „een andere krijgsmacht", maar wij vinden dat dat niet alleen te maken moet hebben met de samenstelling van het leger, maar ^ook met de claims die Defensie kan leggen op waardevolle natuurgebieden.

De precaire situatie in het Midden-Oosten is volgens ons beslist geen argument om nu maar weer allerlei ontwikkelingen bij Defensie terug te draaien. Je ziet juist door de Golfkwestie heel duidelijk waar ons Nederlandse leger goed in is. marine bij voorbeeld, dat is voor ons belangrijk. Maar het wonderlijke is nu juist dat de gebieden die Defensie in de duinen in beheer heeft vaak weinig met de marine van doen hebben".

Uitbreiding

In de nota van Duinbehoud worden zeventien militaire knelpunten in het Nederlandse duinengebied aangegeven. Bekende locaties zijn onder andere het Waddengebied (laagvliegroute), het schietkamp van de cavelarie op de Vliehors in Vlieland, het oefenkamp van de mariniers op Texel, schietoefeningen in Den Helder, oefenterreinen en schietbanen op de Waalsdorpervlakte en munitieopslagplaatsen in Wassenaar. Op sommige van die plaatsen zijn er plannen voor uitbreiding van de militaire activiteiten. Zo kunnen in natuurgebied "de Kom" in Wassenaar bij voorbeeld nog zeven munitiebunkers bijgebouwd worden.

„De belangrijkste bezwaren die wij hebben tegen het militaire gebruik van de duinen hebben betrekking op de verstorende werking van Defensie op zaken als natuurbehoud, natuurbeleving en natuureducatie", aldus Taal.

„Het onderhouden van de infrastructuur van defensieterreinen vormt vaak een aanzienlijke belemmering voor de voortgang van natuurlijke processen. Militaire activiteiten hebben bovendien vaak een grote belasting voor de natuur tot gevolg. Neem nu bij voorbeeld het stukrijden van vegetatie, de rustverstoring van de fauna en de bodemverontreiniging. • Voor wat de natuurbeleving betreft, zijn wij van mening dat die beleving voor mensen grondig wordt verstoord door radarstations en zendmasten die al van grote afstand te zien zijn. En dan de geluidsoverlast. Je loopt daar rustig te genieten en opeens wordt je opgeschrikt door het gedreun van schietoefeningen. Of er komt plotseling een aantal straaljagers laag overvliegen...

Als je het over educatie hebt, is het niet makkelijk om recreanten en andere bezoekers van waardevolle gebieden aan te zetten om voorzichtig met de natuur om te gaan als ze tegelijkertijd zien dat militairen maar wat rondcrossen.

En dan is er nog het beheer. Volgens ons moeten de duinen namelijk beheerd worden door een centrale instantie. Bij voorbeeld Staatsbosbeheer. Door uitgifte ^van gebieden aan Defensie versnipper je de zeggenschap over het totale gebied. Bovendien onttrekt het beheer van Defensie zich aan inspraak van de bevolking. Dat is des te ernstiger als je bedenkt dat Defensie nu eenmaal geen instantie is die de bescherming van unieke gebieden tot doel heeft".

Te veel nadruk

Een woordvoerder van het ministerie van defensie zegt de aandacht van de Stichting Duinbehoud voor militaire activiteiten in de duinen te nadrukkelijk te vinden, „Een probleem als het onttrekken van grondwater aan de duinen is namelijk van veel meer gewicht voor de instandhouding van dit stukje natuur. De activiteiten van Defensie in de duinen beslaan bovendien maar een heel klein gedeelte van de duinen.

Verder zijn wij van mening dat bepaalde activiteiten van het leger in een natuurgebied als de duinen moeten plaatsvinden omdat het gewoon nergens anders kan. Als je er als bevolking voor kiest een leger in stand te houden dat goed opgeleid moet worden, dan kies je ook voor een bepaalde mate van overlast. Het is namelijk zo dat Defensie vaak verzocht wordt om haar activiteiten juist in onbewoonde gebieden te concentreren, omdat omwonenden er dan geen last van hebben", aldus de defensiewoordvoerder.

„Voor bij voorbeeld munitiebunkers zijn verder ook bepaalde veiligheidszones noodzakelijk. Die kun je niet creëren in dichtbevolkte gebieden. Vandaar ook dat de gemeente Wassenaar ons zelf heeft verzocht in natuurgebied "de Kom" onze bunkers te bouwen. En die bunkers liggen daar te liggen en niemand heeft daar verder last van. Defensie zal nooit ontkennen dat door bepaalde activiteiten overlast veroorzaakt wordt. Maar daar is helaas niet aan te ontkomen".

Te laat
vaak kan het gewoon niet. En als het wel kan, dan wordt dat door'de bevolking ook niet altijd gewenst. Je kunt toch geen zendmast midden in een woonwijk plaatsen?

„Minister Ter Beek hoopt in februari zijn Defensienota uit te brengen. Daarin zullen alle aspecten van een anderssoortige krijgsmacht aan de orde komen. Ook wanneer een dergelijke krijgsmacht gevolgen heeft voor het ruimtebeslag dat Defensie meent te moeten doen. De Knelpuntennota van Duinbehoud kan wel bijdragen aan de discussie over deze ruimteclaims. Alleen denk ik dat de nota door het tijdstip van verschijning maar weinig invloed zal hebben op de samenstelling van de Defensienota. Overigens zijn wij al veel langer aan het nadenken over mogelijkheden om bepaalde activiteiten vanuit natuurgebieden te verplaatsen naar andere locaties. Maar

En voor wat het houden van schietoefeningen in het buitenland betreft: je moet dan meer factoren in je overwegingen meenemen dan alleen de overlast die mensen in Nederland ervan zouden hebben. Want wat kost het niet om een klein onderdeel inclusief materieel voor een korte tijd te verplaatsen naar andere landen om een schietoefening te houden? En dergelijke kosten stroken weer niet met de wens om op Defensie te bezuinigen. Er moeten nu eenmaal veel dingen tegen elkaar afgewogen worden. En hoe je het ook doet: kun je toch niet!" mmmmmmm-mati i*mmni*mm mmmm/^imsifstimmi^mmm^SWlSm DEN HAAG

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.