+ Meer informatie

Forten bij Amsterdam op Wereld Erfgoedlijst

Linie nu tussen piramiden en Chinese Muur

3 minuten leestijd

De Unesco heeft de Stelling van Amsterdam op de Wereld Erfgoedlijst geplaatst. Daarmee krijgt het stelsel van forten rondom de hoofdstad een plaats tussen wereldberoemde cultuurhistorische werken als de Chinese Muur en de piramiden van Gizeh. Het bekendste fort van de Stelling is Pampus.

De Unesco, de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschappen, cultuur en educatie, nam dit besluit gisteren tijdens een vergadering in Mexico. Tot grote vreugde van de provincie Noord-Holland, die de afgelopen jaren voor een doorbraak zorgde in de patstelling rondom het behoud van het monument.

,,Een historisch moment", aldus gedeputeerde van cultuur mevrouw mr. F. G. van Diepen-Oost in een reactie. Op een bijeenkomst voor genodigden tijdens het moment van de beslissing sprak mevrouw Van Diepen van een ,,hordenloop". Vooral de gedetailleerde beschrijving van het grote aantal werken kostte erg veel inspanning. Nog maar acht jaar geleden werd volgens haar nog wat meewardig gesproken over ,,die betonklompen".

De kringstelling van 135 kilometer rond de hoofdstad werd gebouwd in de periode tussen 1880 en 1920. De verdedigingslinie was gebaseerd op de techniek van onderwaterzetting. De 42 forten, de bijbehorende andere verdedigingswerken en dijken, dammen en sluizen zijn nooit gebruikt. Toen de Stelling gereed was, deed de luchtvaart haar intrede en was de techniek in feite achterhaald.

Groene gordel

De verdedigingswerken werden in het najaar van 1995 door staatssecretaris Nuis op initiatief van Noord-Holland voorgedragen voor plaatsing op de Unesco-lijst. Behalve door de erkende cultuurhistorische waarde heeft de Stelling de afgelopen decennia ook betekenis gekregen als ,,groene gordel". Het besloten karakter en de lange tijd door Domeinen gewaarborgde rust hebben geleid tot bijzondere natuurwaarden op en rond de fortterreinen, midden in een van de drukste stukjes Randstad. De recreatieve kwaliteiten zijn ondertussen ontdekt. Er ligt een bewegwijzerde fietsroute van zo'n 200 kilometer lengte langs de gehele Stelling. De route verbindt een aantal bestaande en toekomstige recreatie- en natuurgebieden met elkaar.

Volgens de voorzitter van de stichting Stelling van Amsterdam, mevrouw I. Günther, legt de plaatsing een morele plicht op de provincies (ook Utrecht heeft enkele forten op zijn grondgebied), de vele betrokkenen gemeenten, particulieren en het Rijk. ,,Zij zullen met geld over de brug moeten komen om de forten te restaureren en instand te houden". De waarde van de plaatsing op de Unesco-lijst is verder dat de naamsbekendheid van de Stelling zal worden vergroot. ,,Tot op heden is de Hollandse Waterlinie veel bekender".

Werklozen

Het restaureren, instandhouden en vinden van nieuwe bestemmingen voor de forten en hun omgeving gaat vele tientallen miljoenen guldens kosten. Een aantal forten is inmiddels opgeknapt, voor andere wordt omgekeken naar een nieuwe bestemming. Verwacht wordt dat ook een aantal fortterreinen en waterstaatkundige werken een belangrijke natuurfunctie krijgt.

Bureau Maatwerk, de Amsterdamse uitvoerder van de banenpoolregeling en het jeugdwerkgarantieplan (JWG), is momenteel nauw betrokken bij het opknappen van Fort Abcoude. Daarbij worden tien tot vijftien jongeren ingezet. In opdracht van de stichting onderzoekt Maatwerk nu of het mogelijk is jongeren en langdurig werklozen op grote schaal in te zetten bij het onderhoud van de Stelling.

Om voor plaatsing op de Unesco-lijst in aanmerking te komen, moet er sprake zijn van authentieke waarden. Eerder dit jaar is het Zuiderzee-eiland Schokland als eerste Nederlands monument op de Wereld Erfgoedlijst geplaatst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.