+ Meer informatie

Kanker door je werk: doe er wat tegen

Wilhelminafonds start uitgebreide landelijke voorlichtingscampagne

4 minuten leestijd

DEN HAAG - Dat mensen door hun werk kanker kunnen krijgen is al bekend sinds 1775. In dat jaar ontdekte een Engelse arts dat scrotum kanker (kanker van de balzak) bij jonge schoorsteenvegertjes werd veroorzaakt door het roet dat in de huidplooien achterbleef. De jongetjes kropen voor hun bazen in de brede Engelse schoorstenen om deze te reinigen. De afwezigheid van douches zorgde voor een langdurig roetcontact met ernstige gevolgen.

Hoewel jongetjes niet meer in schoorstenen kruipen is het probleem van blootstelling aan kankerverwekkende stoffen gebleven. Veel mensen werken vandaag de dag in bedrijven waar met stoffen wordt gewerkt die de gezondheid kunnen schaden.

Kankerverwekkende stoffen worden gebruikt in de meest uiteenlopende beroepen en bedrijfstakken. Niet alleen in de chemische sector, maar ook in de metaal- en aluminiumindustrie, de wegen- en woningbouw, de verfindustrie, meubelmakerijen, de rubberindustrie, de schoenfabricage, de farmaceutische industrie, de petrochemie, ja zelfs in de gezondheidszorg wordt gewerkt met kankerverwekkende stoffen. En deze lijst kan verder worden aangevuld.

Toch weten veel werkgevers en werknemers helemaal niet dat zij werken met stoffen die kanker kunnen veroorzaken. Vooral in de middelgrote en kleine bedrijven laat de kennis op dit gebied vaak nog veel te wensen over, meent prof. dr. J. J. Kolk, hoogleraar arbeids- en bedrijfsgeneeskunde in Nijmegen.

Het is dan ook een goede zaak dat het Koningin Wilhelmina Fonds (KWF) gisteren een landelijke voorlichtingscampagne is begonnen onder het motto "Werk wijzer". De start van deze campagne valt samen met nieuwe voorschriften op dit terrein door het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid.

Groot ontwaken

In het kader van de campagne zijn een miljoen folders, 450.000 brochures en 100.000 posters gezonden aan onder meer risicobedrij ven, bedrijfsgeneeskundige diensten, bibliotheken, huisartsen, apotheken en het kruiswerk. De campagne is daarmee de grootste in de geschiedenis van de Nederlandse kankerbestrijding.

wijzer

In het jaar 1973 kwam kanker ten gevolge van blootstelling aan gevaarlijke stoffen breed in de belangstelling te staan. In de Verenigde Staten" werd veel aandacht geschonken aan enkele sterfgevallen onder werknemers in een fabriek waar polyvinylchloride werd vervaardigd. Ze stierven aan een zeldzame vorm van leverkanker. Toen vervolgens door Italiaanse wetenschappers in dierproeven het verband tussen kanker en vinylchloride werd vastgesteld, was de bewijsvoering rond.

Zeer veel aandacht werd ook in ons land geschonken aan de risico's van het werken met asbest(produkten). Bij isoleerders en mensen die in de scheepsbouw werkzaam waren geweest openbaarde zich soms 30 tot 40 jaar nadat zij aan asbestvezels waren blootgesteld geweest longvlieskanker. Jaarlijks overlijden 500 tot 800 mensen aan de gevolgen van blootstelling aan asbest.

Inmiddels is van veel meer bedrijfstakken en industrie├źn bekend dat er wordt gewerkt met kankergevaariijke stoffen. De brochure van het KWF bevat van beide een keurige opsomming en daarmee tevens de lijst van stoffen waarvoor de nieuwe, door de overheid ingestelde, registratieverplichting geldt. Tevens bevat de brochure adviezen en regels die in acht moeten worden genomen om zo veilig mogelijk te werken. Daarnaast worden adressen genoemd waar werkgevers en werknemers zich kunnen laten informeren over de risico's van stoffen waar zij mee werken. Het Nederlands instituut voor arbeidsomstandigheden en de acht regionale arbeidsinspecties die ons land telt spelen hierin een sleutelrol. De brochure van het KWF is overigens gratis verkrijgbaar bij de bibliotheken en bij het KWF zelf (Sophialaan 8, 1075 BR Amsterdam, tel. (06) 0226622).

Nuance

Hoewel de risico's van het werken met kankerverwekkende stoffen niet moeten worden onderschat, moeten die risico's wel in de juiste proporties worden gezien, aldus prof. Kolk, die gisteren bij de presentatie van de brochure aanwezig was. De kankersterfte door blootstelling aan gevaarlijke stoffen maakt 4 procent uit van het totaal aantal sterfgevallen door kanker. De percentages voor roken (30 procent), voeding (35 procent) en seksueel gedrag (7 procent) liggen aanzienlijk hoger.

Een belangrijke nuancering van prof. Kolk betrof ook het door het KWF in de brochure genoemde aantal van 200 kankergevaarlijke stoffen. Dat getal is volgens Kolk te hoog en zal leiden tot onnodige onrust in bedrijven. Volgens hem is op dit moment slechts van 26 stoffen bewezen dat ze voor de mens kankerverwekkend zijn. Van de overige is in dierproeven wel een kankerverwekkende werking aangetoond, maar is de vertaalslag naar de mens nooit gemaakt.

De dieren werden vaak blootgesteld aan zeer grote concentraties van deze stoffen in hun voeding of via de lucht die zij inademden. Mensen worden aan zulke hoge concentraties niet blootgesteld. Bovendien hebben mensen in hun stofwisseling soms meer mogelijkheden om bepaalde stoffen te binden en vervolgens uit te scheiden dan proefdieren.

Van twee stoffen (acrylamide en bitumen) die in de folder worden vermeld, staat het risico op kanker dat zij geven inmiddels weer ter discussie. Acrylamide wordt gebruikt in de chemische industrie. Een groot epidemiologisch onderzoek naar het voorkomen van kanker onder wegwerkers toonde aan dat hun risico op kanker door het werken met bitumineuze stoffen niet hoger ligt dan in de rest van de bevolking, aldus Kolk. Dakbedekkers die hun teerprodukten vaak verhitten en de dampen inademen blijken echter wel risico's te lopen.

Ondanks zijn kritiek onderstreepte Kolk het belang van de voorlichtingsactie van het KWF. De actie kan naar zijn gevoel in belangrijke mate bijdragen aan de preventie van kanker door blootstelling aan gevaarlijke stoffen tijdens het werk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.