+ Meer informatie

God leidt

ER IS EEN TOEKOMST (II)

4 minuten leestijd

Het jaajt* 1975 is weer verleden, 1976 heeft een aanvanggenomen. Wy mensen staan even stil en vrag'en ons af: Wat bracht ons het afg-elopen jaar? Opgeschrikt door de Srebeurtenissen van de laatste üjd vragen wy ook: Wat zal de toekomst toch brengeen?... en dikwijls daarbij: Wat is de zin van de voortg'ang van dagen en jaren?

Hiermee hebben we onszelf of elkaar niet zo maar enkele vragen g^esteld! Wanneer we g^aan nadenken over de zin van het verleden èn de zin van het grebeuren in de toekomst, z^n we op een heel speciHeke w\|ze bezig:. Pas na de doorwerking' van het joods-chri^telgke denken in ons Westers cultuurgroed is een dergelijke probleemstelling aan de orde gekomen.

Die heeft ons noch Egypte noch Babylonië, zelfs Griekenland niet geleerd. Eerst Israël en het Nieuwe Testament hebben ons doen zien dat het verleden een doel heeft, door God bepaald. Het verleden was er niet willekeurig zo maar, zoals ook het heden er niet toevallig is en ook de toekomst er niet zo maar zal z^n. Verleden, heden en toekomst z^n doelgericht.

Het bovenstaande vereist toelichting. Wat is dan wel het unieke in het B\)belse spreken over de zin van het geschiedgebeuren en wat zegt ons dit alles voor onze vele vragen nu?

GESCHIEDSCHRJJVIIMG

Van alle volkeren in de Oudheid hebben slechts Israël en de Grieken een geschiedschrijving gekend. In andere culturen is het bestaan in de geschiedenis niet tot vraag geworden. Zeker, men heeft er wel een en ander uit het verleden opgeschreven. Vanuit allerlei inscripties, hofjoumalen, annalen of pronkinschriften zijn wij met veel van het wel en wee der antieke volkeren op de hoogte, maar deze optekening van feiten of gebeurtenissen is nog geen geschiedschrijving vanuit een alomvattend uitgangspunt of doel. , De mens beleeft zich in de antieke eulturen als deel van het natuurgebeuren. Er is de ijzeren wetmatigheid van opgaan, blinken en verzinken. Het gebeuren is een eeuwige kringloop, zoals zich üi de natuur voltrekt. Misschien is in de Perzische religie van Zarathustra een begin aanwezig geweest van geschiedenisdenken in onze zin, doch daarover is te weinig bekend. Zeker is wel, dat in de beschavingen van China, India, Egypte of Tweestromenland geen historisch besef aanwezig is geweest zoals wij dit kennen. Men blijft gevangen in een cyclisch denken, waarbij eigenlijk niet kan worden gesproken van een zin of doel van alle gebeuren.

In Hellas liggen de zaken wat anders. Grote Griekse historici als Herodotus, Thukydides en Polybius hebben ons het besef voor het verleden bijgebracht. Zij hebben de Westerse mens geleerd, dat hij zichzelf dient te verstaan als voortkomend uit een verleden, maar een visie op de toekomst hebben de Grieken niet gehad. De belangstelling voor de geschiedenis is achterwaarts gericht. Het woord historein (navragen, te weten komen, weten) heeft slechts betrekking op heden en verleden, niet op de toekomst.

Herodotus beschrijft

Griekenland heeft zich weliswaar ontworsteld aan de naturalistische kringloop, maar toch is ook bij hen het tg?clischë denken bepalend geweest. Het gebeuren is een kringmatig proces: van Chtos naar kosnros, van kosmos naar chaos. Alles komt neer op de eeuwige wederkeer van hetzelfde: het proces keert weer tot zijn uitgangspimt terug. Zicht op een nieuwe toekomst is er niet.

DOELGERICHT

Wie met dit alles het Bijbelse spreken over de geschiedenis vergelijkt, ziet geheel andere perspectieven. De Israëlitische en christelijke geschiedbeschouwing is principieel op de toekomst gericht. Het verleden is een belofte voor wat komt. In plaats van het cyclische is er bij Israël en de Kerk het eschatologische, doelgerichte. De geschiedenis is niet maar een cirkelgang waarin niets principieel nieuws gebeurt, maar integendeel toekomstgericht. Het verleden en het heden zijn voorbereiding op de toekomst. De geschiedenis is gericht, omdat aan het einde het Godsrijk staat. God is de Leidsman der geschiedenis; Hij verwerkt Zijn plan.

We willen .dit nader bezien, allereerst voor het Oude Testament. Laten we beginnen met een episode uit een van Israels

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.