+ Meer informatie

In werkelijkheid weinig veranderingen in Polen

Communisten overspoeld door golf van publiciteit

4 minuten leestijd

WARSCHAU — De levendige discussie over de toekomst van Polen in deze weken heeft een duidelijk doel: van 14 tot 18 juli zal het negende buitengewone partijcongres van de Verenigde Poolse arbeiderspartij niet alleen de balans van de recente ontwikkelingen opmaken, maar de veelbesproken vernieuwing een vastere vorm geven.

Het is niet uitgesloten dat zich in de top van de partij wijzigingen zullen voordoen. De grenzen daarvoor worden nu aangegeven maar precieze voorspellingen zijn niet mogelijk.

Een dergelijk vooruitzicht moet voor orthodoxe communisten werkelijk een schrikbeeld zijn. Zij zijn namelijk gewend dat alles van bovenaf opgelegd wordt. In het Polen van nu heerst echter een situatie, die in de ogen van deze communisten eigenlijk niet kan bestaan. De partij, de vakbeweging en de kerk proberen ieder voor zich de Polen voor hun idealen te werven. Dit beeld dat door westerse waarnemers als bijna democratisch beschouwd wordt is voor Moskou, Oost-Berlijn en Praag aanleiding tot diepe bezorgdheid.

Milder

Het doel van deze verbale aanvallen is natuurlijk invloed uit te oefenen op eventuele benoemingen in de partijtop. Op vriendelijke publiciteit kunnen bijvoorbeeld Mieczyslaw Moczar, de leider van de veteranenbond en Stefan Olszowski, lid van het politbureau rekenen. Beiden waren critici van Gierek en beiden konden op veel redactionele aandacht van Moskou en consorten rekenen toen zij zich uitlieten over de huidige in hun ogen slechte toestand in Polen. Wat deze aandacht betreft heeft zij slechts tot doel dat Moskou c.q. hen graag in het politbureau na het partijcongres zagen.

Aan deze wens is premier Kania al wat tegemoet gekomen op de laatste zitting van het centrale comité, toen hij bewerkstelligde dat de zwaar bekritiseerde Olszowski en Grabski niet tot aftreden gedwongen werden. Grabski, die de commissie leidt die een onderzoek instelt naar corruptie onder de vroegere Poolse leiders, heeft zich al tegen een heksenjacht uitgesproken. Er zouden toch al genoeg koppen vallen. In de officiële media wordt gesproken over een varkensstal die uitgemest moet worden. Hoogst onfatsoenlijk is de wijze waarop men schrijft over mensen als Piotr Jaroszewicz, die negen jaar premier was onder Gierek. Het is te betreuren, zo schrijft men nu, dat mensen van zijn soort nog steeds leidinggevende posities bekleden.

Zelfkritiek

Gierek, zelf de machtigste man in Polen van 1970 tot 1980, het voor Grabski's commissie een staaltje van zelfkritiek zien dat gewoon pijnlijk was. Niet alleen gaf hij fouten op politiek gebied toe, maar ook op het persoonlijk terrein kroop hij in zijn schulp. Hij had zo zei hij voor de commissie het huis en de daarbijbehorende grond in Kattowitz nooit als persoonlijk bezit beschouwd en zou het ook verlaten wanneer men hem een andere woning toewijzen zou. Of dergelijke uitingen iemand in Polen wat doen valt te betwijfelen. Tenslotte was Gierek op dezelfde manier opgetreden tegen zijn voorgangers toen hij in '70 aan de macht kwam.

Interessanter als overpeinzingen over het verleden zouden echter de verwachtingen voor de toekomst moeten zijn. Maar wie zich echter in de huidige verkiezingen van de afgevaardigden voor het partijcongres verdiept, komt voor een verrassing te staan: niet de arbeiders maar de technische elite zal het partijcongres beheersen.

Onduidelijk

De arbeiders zouden zo zegt men lie' ver direct lid worden van Solidariteit, en de partij zou dat worden — zij het met nieuwe gezichten — wat zij in wezen altijd geweest is: een gesloten club met als leden carrièremakers. Zo te zien pakt de veel geroemde democratisering vaij de partij minder succesvol uit. Hoe een dergelijke organisatie de moeilijkheden op moet lossen lijkt onduidelijk. Dat vooral de misère op economisch gebied nog een tijd zal duren spreekt vanzelf. Ook de invoering van het bonnensysteem — waarbij Solidariteit een eerlijke verdeling eist — schijnt niet veel opgelost te hebben. Het kopen van levensmiddelen op basis van dit systeem is moeilijker in plaats van makkelijker geworden. De lange rijen wachtenden staan er nog steeds voor het kopen van vlees. Zeker hebben dergelijke berichten in de door de staat gecontroleerde pers veel weg van demagogie. Hoeveel is in afzonderUjke gevallen moeilijk te zeggen. Wanneer bijvoorbeeld over een stijging van het aantal alcoholisten gesproken wordt, kan men slechts vaststellen dat het alcoholgebruik toch al niet gering is geweest. En zeker wanneer over een toename van de criminaliteit gesproken wordt, is voorzichtigheid geboden. De door ambtenaren geuite vrees dat de anarchie zich uitbreidt, kan slechts een voorbode van harde acties van de veiligheidsdienst zijn.

Ver weg

Wat werkelijkheid en wat inbeelding is blijft daarom ook in de toekomst in Polen moeilijk te onderscheiden. De koers van Solidariteit is in enige mate te berekenen. Zij streeft de nakoming van het beroemde akkoord van Gdansk na. Zo verandert er in Polen wel iets maar dan is het wel in de marge. Het Polen zoals Lech Walesa zich dat wenst is nog mijlenver weg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.