+ Meer informatie

Geen geld voor Van Geel

Staatssecretaris wil kilometerheffing invoeren, groen beleggen en kwartje van Kok niet teruggeven bij de pomp

7 minuten leestijd

Is het milieu echt uit? Het heeft er veel van weg. Er is geen minister meer van Milieu, maar een staatssecretaris. Bovendien is er nauwelijks geld voor dit beleidsonderdeel. Een goed milieubeleid hoeft niet veel geld te kosten, vindt staatssecretaris Van Geel. Zijn critici zijn het daar niet mee eens.

Deze week debatteert de Tweede Kamer onder meer over de begroting van Milieu. Die stelt niet veel voor, zo bleek uit de vorige week gepresenteerde nota "Vaste waarden, nieuwe vormen", waarin Van Geel zijn milieuplannen voor de komende vier jaar uiteenzet.

Kern van de nota is dat de milieudoelen die in het vierde nationaal milieubeleidsplan zijn vastgelegd, overeind blijven, maar dat de uitvoering op zich laat wachten omdat er geen geld is. De bewindsman vergelijkt de milieuschuld met de staatsschuld: "Op dit moment zit het economisch tij niet mee. Daarom is er geen geld om extra af te lossen. De doelstelling om de staatsschuld in één generatie af te lossen, staat echter nog recht overeind. Zo is het ook met onze milieuschuld. We hebben nu even geen geld voor de uitvoering, maar daarmee geven we de doelstellingen niet op. Zodra er extra geld beschikbaar komt, gaan we weer investeren. We zijn het aan onze kinderen verplicht om hier echt werk van te maken."

Concreet betekent het dat er geen maatregelen komen om de luchtkwaliteit te verbeteren voor woningen die langs snelwegen staan. "Het fijn stof in de lucht blijkt voor veel problemen te zorgen. Kinderen die langs snelwegen wonen, hebben gemiddeld 15 procent minder longinhoud dan hun leeftijdgenootjes elders", aldus de bewindsman vorige week tijdens een studium generale op de Universiteit van Tilburg.

"Op de A13 bij Rotterdam-Overschie vindt momenteel een proef plaats met een maximumsnelheid van 80 kilometer per uur. Als de luchtkwaliteit in de woonwijk daardoor verbetert, zal op meer plaatsen de maximumsnelheid omlaaggaan. Dergelijke maatregelen kosten nauwelijks geld."

Lastiger is het gesteld met kwetsbare natuurgebieden waar zich intensieveveehouderijbedrijven bevinden. De regering wil die bedrijven verplaatsen, maar daar is geen geld voor.

Er zijn ook geen middelen voor een veiliger woonomgeving, voor vermindering van geluidsoverlast, voor steun aan experimenten om waterstof bij te mengen bij aardgas en voor warmte- en koudebenutting van asfaltwegen.

Met wat kunstgrepen, die ook nauwelijks geld kosten, wil het kabinet gaan voldoen aan de Kyoto-afspraken om de hoeveelheid kooldioxide te verminderen. Met de chemische industrie moet een afspraak worden gemaakt om de hoeveelheid lachgas bij de productie van salpeterzuur drastisch te verminderen. Ook het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele vermindert de uitstoot van CO.

Eind vorige week verscheen er een rapport van ECN en RIVM waarin staat dat het demissionaire kabinet-Balkenende nauwelijks slechter voor het milieu zorgt dan de kabinetten-Kok. De uitstoot van kooldioxide zal in 2010 1 procent hoger zijn. Door het schrappen van de kilometerheffing en de teruggave van het kwartje van Kok zullen er weliswaar meer autokilometers worden gereden, maar door de tegenmaatregelen zal de uitstoot van CO nauwelijks toenemen. Dat was een opsteker voor de bewindsman.

Van Geel wijst met kracht de suggestie van de hand dat dit kabinet drastisch snijdt in het milieubeleid. "Natuurlijk, de regeling voor groen beleggen is afgeschaft en veel energiesubsidies verdwijnen, maar het beeld dat het vorige kabinet ruim 9 miljard wilde uittrekken voor het milieu en dit kabinet niets, klopt van geen kant. Het tweede kabinet-Kok heeft weliswaar het vierde Nationaal Milieubeleidsplan vastgesteld, maar heeft het benodigde geld niet opgenomen in de meerjarenbegroting", zo doceert Van Geel.

Een goed milieubeleid hoeft volgens de bewindsman ook niet veel geld te kosten. Het is volgens hem de taak van de overheid om de kosten van het milieu te integreren in de producten of diensten. Als voorbeeld noemt hij de autobandenbranche. "Vroeger investeerden we geld in de aankoop van gebruikte banden, maar daar gebeurde niets mee. Nu zijn we zover dat de producenten van autobanden voor elke nieuwe band die ze leveren, een oude terugnemen voor verwerking. De kosten daarvan bedragen voor de consument 1 euro per band.

Mijn doelstelling is om deze werkwijze, die een uitwerking is van het principe dat de vervuiler betaalt, enkele forse stappen verder te brengen", aldus Van Geel. Het instellen van een kilometerheffing is van dit principe een goede uitwerking. Dit (demissionaire) kabinet heeft beloofd dat er op het punt van de kilometerheffing geen initiatieven worden ontwikkeld, maar nu er vervroegde verkiezingen komen wil Van Geel het punt bij de kabinetsformatie weer aan de orde stellen. Hij vindt dat er rondom de heffing een verkeerde beeldvorming is ontstaan, alsof het zou gaan om een extra belasting. Volgens de bewindsman krijgen de automobilisten geld terug in de vorm van lagere brandstofaccijns en een lagere wegenbelasting. "Mensen die weinig rijden houden geld over."

Ook wil de staatssecretaris tijdens de formatie opnieuw de teruggave van het kwartje van Kok ter discussie stellen. Toen de PvdA'er Kok minister van Financiën was in het derde kabinet-Lubbers, is dit kwartje bij de accijns gekomen om de begroting sluitend te krijgen. Op aandringen van LPF en VVD is in het regeerakkoord afgesproken dat deze belastingverhoging teruggedraaid wordt door verlaging van de accijns.

Van Geel is daar niet gelukkig mee: "Ik erken dat het nu zo vastligt, maar ik zou het niet zo hebben bedacht. Het CDA wilde in de vorige kabinetsperiode ook dat het geld naar de burger terug zou gaan. Echter, niet via de benzinepomp maar via een fonds voor verbetering van de mobiliteit. Deze werkwijze spreekt mij nu nog erg aan en ik vind dat we na de verkiezingen daar heel serieus naar moeten kijken."

Wat de demissionaire bewindsman verder niet bevalt, is het schrappen van de regeling voor groen beleggen. Degenen die geld steken in bedrijven en organisaties die milieuvriendelijke activiteiten ontplooien (bijvoorbeeld de aankoop van natuur of het realiseren van windenergie) krijgen 2,5 procent vrijstelling op de rendementsheffing in de inkomstenbelasting. Tijdens de onderhandelingen voor een nieuw kabinet deze zomer hebben CDA, LPF en VVD besloten deze gunstige regeling te schrappen.

Van Geel wil tijdens de komende formatie een nieuwe discussie over dit onderwerp. Hij beseft terdege dat vooral welgestelde burgers voordeel van deze regeling hebben. "Ik kijk vooral naar de effecten van deze regeling. Dan constateer ik dat er door deze vrijstelling veel goede dingen voor het milieu zijn gerealiseerd. Het gaat mij niet om de poen, maar om het groen", aldus de bewindsman.

De linkse oppositie en de milieubeweging hebben geen hoge pet op van het milieubeleid van Van Geel. Ze riepen vorige week in koor dat het nooit iets zal worden met de duurzaamheid die de bewindsman nastreeft. Het kabinet moet veel meer geld ter beschikking stellen.

Vorige week tijdens het studium generale in Tilburg kreeg de CDA-staatssecretaris ook tegengas uit eigen kring. Harmen Verbruggen, directeur van het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit in Amsterdam, het vroegere bolwerk van ARP-oprichter Kuyper, vindt dat het kabinet te veel overlaat aan de goedwillendheid van burgers en bedrijfsleven.

Verbruggen bepleitte een sterke overheid: "De mens wordt van zichzelf niet beter. Misschien hier in het zuiden wel, maar bij de Vrije Universiteit niet. Slechts 3 à 4 procent van de burgers is uit zichzelf bereid tot milieuvriendelijk handelen en daarbij steken vrouwen en kinderenpositief af. Van mannen hoeven we helemaal niets te verwachten."

Van Geel voelt niets voor een klassiek sturende en alles regelende overheid: "Wat wij moeten doen is regels maken zodat de negatieve gevolgen die ons handelen voor het milieu hebben, direct bij de kosten van het product of de dienst worden opgeteld."

Overigens kon Verbruggen zich wel vinden in dat principe en de twee konden elkaar aan het eind van de avond toch de hand schudden. Of dat deze week ook zal gebeuren tussen de bewindsman en de oppositie tijdens het debat over de milieubegroting, is niet waarschijnlijk. De verkiezingen werpen hun schaduwen reeds vooruit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.