+ Meer informatie

Voorouders gebruikten oude kerk voor meer dan alleen eredienst

Jaarvergadering Vereniging Kerkvoogdijen

3 minuten leestijd

UTRECHT — In de zestiende en zeventiende eeuw was de kerk een publieke ruimte voor alle mensen. Eenzelfde ruimhartigheid past ons in deze eeuw. Allerlei suggesties voor niet-kerkelijk gebruik van monumentale kerkgebouwen worden vaak geblokkeerd door de opmerking: met al die moderne fratsen doen we niet mee, onze voorouders hebben die kerken bestemd voor de eredienst. Maar dat gaat niet op, aldus zaterdag ds. H. R. Blankesteijn voor de Vereniging van kerkvoogdijen die in het Jaarbeurscongrescentrum te Utrecht bijeenkwam.

Blankesteijn is studie-secretaris van de prof. dr. G. van der Leeuwstichting. De oude kerken moeten wel in stand gehouden worden, aldus Blankesteijn. Ze vormen tastbare bewijzen van het verleden, wezenlijk voor het heden omdat ze zorgen voor oecumene in tijd, zoals er ook wereldwijde oecumene bestaat. Ons kerk-zijn is niet maar een „incident" in de tijd. Maar staat, burgerlijke gemeente en bevolking hebben als medeverantwoordelijk voor het in stand houden dan ook recht op medegebruik.

Blankesteijn illusteerde zijn pleidooi voor publiek gebruik van de kerk met op te merken dat in de Utrechtse Buurkerk het oudste „verkeersbord" hangt. Het was in de zestiende eeuw verboden tijdens de kerkdienst vee door de kerk te jagen of met kruiwagens te karren. Dus daarbuiten gebeurde het wel, aldus de inleider. In Franse steden zijn gevallen bekend dat er geen stadhuis behoefde te komen omdat de kerk er immers was. In de Oude kerk van Amsterdam was geruime tijd een ronselbureau voor huursoldaten gevestigd.

Je kunt dat alleen met Bijbelteksten pareren zolang je de kerk als hetzelfde ziet als de tempel, aldus de inleider. De kerk was echter een publieke ruimte. In de dienst mocht orgelspel niet, daarbuiten wél.

Christelijk
De op Blankesteijns betoog gestelde vragen werden beantwoord door een forum bestaande uit ir. J. van der Graaf, dr. R. Steensma (wetenschappelijk hoofdmedewerker aan de Rijksuniversiteit te Groningen) en mr. B. Plomp (ondervoorzitter van de Vereniging van kerkvoogdijen). Dr. Steensma vond dat de situatie van de vorige eeuwen niet zonder meer overgezet kon worden op ónze tijd. We hebben nu veel openbare ruimten waar we waarschijnlijk via subsidies allemaal aan meebetaald hebben.

Dr. W. J. Diepeveen, de voorzitter van de Vereniging vroeg zich af of de schilderijen en andere beelden waarbij een hond door de kerk loopt, een graf half gereed klaarligt tijdens de eredienst enz. de werkelijkheid inderdaad weergeven. En luisteren wij ook naar de stemmen die zich in de zestiende en zeventiende eeuw tégen het misbruik voor niet-kerkelijke doeleinden keerden? Daarbij vielen de namen Erasmus en Huijgens.

Ir. J. van der Graaf noemde de Mozes en Aaronstraat in Amsterdam, als verbinding tussen stadhuis en kerk, tekenend voor de verhouding van kerk en staat in die tijd. Het was de tijd van het christelijk gemenebest. Na 1795 kregen wij echter de neutrale staat, aldus Van der Graaf. Het leven is al lang niet meer christelijk bepaald.

Gods aangezicht
Zeker zullen we historisch besef moeten hebben. Alleen al vanwege culturele waarde is de overheid mede-verantwoordelijk voor het instandhouden van de oude monumentale kerkgebouwen. Tegelijk moeten we beseffen dat het gebruik van de kerk in de zestiende eeuw te maken heeft met de gedachte dat het gehele (volks)leven zich afspeelt voor Gods aangezicht.

Gods ogen zijn open over Zijn huis. Daar wil Hij door de verkondiging van Zijn Woord spreken. Dat bepaalt dan ook mede het gebruik en wat er gebeurt: het moet zich kunnen afspelen voor Gods aangezicht, aldus ir. Van der Graaf.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.