+ Meer informatie

Heerschappij Christus centraal in denken Bucer

Straatsburger reformator Vetenschappelijk' herdacht

5 minuten leestijd

STRAATSBURG — Het wetenschappelijk onderzoek naar het werk en de figuur van de Straatsburger reformator Martin Bucer heeft vooral na de Tweede Wereldoorlog een grote vlucht genomen. Dat zei prof. dr. Mare Lienhard, decaan van de faculteit theologie van de universiteit van Straatsburg gistermorgen aan het begin van een vierdaags congres ter gelegenheid van het feit dat Bucer 500 jaar geleden in de buurt van Straatsburg geboren werd en in Straatsburg woonde en werkte.

Het congres heeft als thema "Mar- der en Oekolampadius. In zijn jonge tin Bucer en het Europa van de zestiende eeuw". Het internationale karakter van het congres, dat gehouden wordt in het hoofdgebouw van de universiteit van Straatsburg en georganiseerd is door een onderzoeksteam van de protestantse faculteit, wordt onderstreept door de vele buitenlandse sprekers en bezoekers, vooral theologen die zich met Bucer bezighouden. Uit Nederland zijn onder andere prof. dr. W. van 't Spijker uit Apeldoorn, prof. dr. C. Augustijn uit Amsterdam en prof. F. van der Pol uit Kampen aanwezig, naast de predikanten drs. C. van Duin, drs. W. Janse en drs. H. J. Selderhuis.

Markant figuur

Prof. Martin Greschat, hoogleraar te Giessen, was verhinderd te spreken, maar zijn referaat met als titel "Het profiel van Martin Bucer" werd voorgelezen. Eerst tekende hij de markante figuur van de Straatsburger reformator en schilderde hem als een gesloten, maar geen eenvoudige persoonlijkheid, die een bijzondere aantrekkingskracht uitoefende op zowel hooggeplaatsten als eenvoudigen. Hij was een kerkelijk denkend man die werkelijk dienen wilde; een vroom man die zich door de geest gedrongen wist. Greschat behandelde de filosofische invloeden die Bucer onderging, omschreef hem als iemand die sterk de invloed van Erasmus onderging, maar een en ander op geheel eigen wijze verwerkte in de zogenaamde theologie van de Elzas. Bucer onderging later invloed van Luther, maar in zekere zin ook van Zwingli.

Dr. Greschat leverde kritiek op veel bevooroordeelde meningen over Bucer. Hij noemde diens omringende medestanders als Nigri, Zeil, Caspar Hedio en Wolfgang Capito. Bucer had verder contact met Brenz, Ozianjaren viel Bucer weinig op. Uitvoerig ging Greschat in op Bucers visie op het avondmaal en diens Europese contacten. Daarbij stelde hij nadrukkelijk dat het Bucer boven alles ging om de heerschappij van Christus.

Bucers theologie

Vervolgens werd de theologie van Bucer behandeld, waarbij de verlorenheid van de mens en de door de kruisdood verkregen mogelijkheid tot verzoening met God centraal stond. Bucer liet de burgerlijke en christelijke gemeenschap in elkaar over gaan. Verder zei de hoogleraar uit Giessen dat de Bijbel „grondwetgevend" was als de enige bron van goddelijke openbaring en hij wees op de sterke nadruk die Bucer legde op de rechtvaardiging van de goddeloze, die alleen maar in het geloof kan worden aangenomen.

Centraal in Bucers theologie noemde hij de gedachte dat het kennen van elkaar en de zorgen voor elkaar de christenheid in theorie en praktijk moet kunnen vinden onder Christus' heerschappij. Verder is, volgens dr. Greschat, Bucer iemand die sterke nadruk legde op de eenheid van de Europese kerken en de verantwoording die ze voor elkaar hebben. Hij waarschuwde er echter tegen Bucer nu opeens een moderne mens te noemen.

Gistermorgen verzorgde mevrouw Tatiana Paid uit Leningrad een lezing over Bucer en de humanistische tradities. Ze kreeg als kritiek dat ze Bucer veel te veel in het humanistische hoekje plaatste. Ze verdedigde zich door te zeggen dat tot voor kort geen religieuze literatuur voorhanden was in Rusland en dat ze graag verder wilde studeren.

Gisteren hield ook de voormalig directeur van de gemeentelijke Straatsburgse archieven —Joseph Fuchs- een lezing over "Bucer en de sociaal-economische omstandigheden". Hij concludeerde dat Bucer zijn bijbelcommentaren en psalmencommentaren niet louter dogmatisch vulde, maar ook betrok op de zogenaamde gerechtigheidsvragen. Voorzien in broederlijke verhouding is ieders roeping, zo vatte hij Bucer samen, „anders wordt men een uitbuiter van de naaste". Op grond hiervan zei Bucer dat het Evangelie wel degelijk richtlijnen geeft voor economisch handelen. Praktisch betekent het dat Bucer tegen monopolievorming was, zich tegen een steeds hoger wordende rente keerde, en geheel geen rente wenste berekend te zien aan behoeftigen en dergelijke. Bucer liet zich overigens niet uit over de hoogte van de rente.

Leer uitverkiezing

Christian Krieger uit Straatsburg ging in op de leer van de uitverkiezing bij Bucer. Verkiezing is een constant gegeven in zijn leer, zei hij. „Na de strijd over de vrije wil met Erasmus verdiepte deze leer zich". Krieger baseerde zich uitsluitend in deze kwestie op wat Bucer in een commentaar op de Romeinenbrief schreef. Hij merkte onder andere op dat Bucer de zekerheid in de verkiezing grondde. Volgens Krieger passeert Bucer het stadium van de verkiezing en maakt hij het tot een quasi determinisme waaruit hij vervolgens de leer van de dubbele predestinatie afleidt. Ten aanzien van de verwerping zei Krieger dat het volgens Bucer dezelfde God is en Diens wil die verkiest en verwerpt die Hij wil tot eer van Zijn naam.

Krieger zei verder dat Bucer, in tegenstelling tot Luther, geen plaats toekent aan de aanvechting omdat hij de zekerheid grondt in de verkiezing en zei dat „de gehele leer der verkiezing het gevaar oplevert van ontkenning van het werk van Christus". De soteriologie van Bucer noemde hij fundamenteel trinitarisch, maar met het accent op de souvereiniteit Gods en op het werk van de Geest. In zijn slotconclusie noemde hij de reformatorische verkiezingsleer een concept van Bucer.

Prof. Van 't Spijker ging echter tegen Kriegers lezing in en merkte op dat Krieger, door zich te beperken tot Bucers uitleg van de Romeinenbrief, automatisch tot die conclusie moest komen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.