+ Meer informatie

Een ideaal waarvan het vlammetje doofde

Alles moest anders: het onvervuld verlangen van een linkse generatie

4 minuten leestijd

Toch leidde dat niet altijd tot een klakkeloos aanvaarden van de consumptiemaatschappij. Er was ook een groep jongeren die zich in de loop van de jaren zestig en zeventig zeer kritisch gingen opstellen tegen de samenleving zoals die zich voordeed. Zij uitten hun kritiek op allerlei manieren. Alles moest anders. "Alles moest anders", met als ondenitel "Het onvervuld verlangen van een linkse generatie", is een bundel essays van de hand van vijftien linkse activisten, onder eindredactie van Arnold Koper, Constant Vecht en Max van Weezel. Zij blikken terug op hun idealen, hun optreden en hun teleurstellingen.

Inzet

De aanleiding voor het boek is de val van de Berlijnse Muur. De gebeurtenissen in Oost-Europa zouden volgens sommigen "Het gelijk van rechts" aangetoond hebben. Juist het gemak, de oppervlakkigheid, en ook de onkunde waarmee de rechtse gelijkhebbers over de idealen, de inzet en de diepgang van de nieuwe linkse generatie uit de jaren zestig heenwalsten, deed de schrijvers ook naar de pen grijpen. Bijna de helft van hen is lid van de CPN geweest. De anderen zijn bekend uit diverse andere linkse stromingen, zoals KEN (ml), PSP, feministisch socialisme. Ze hebben in ieder geval gemeen dat ze boeiend, indrukwekkend kunnen schrijven.

De manier waarop ze rekenschap afleggen van hun denken, hun groeien en ontgroeien van bepaalde opvattingen, hun teleurstellingen, is indringend. Ze verontschuldigen zich niet, ze beklagen zich niet, maar komen in de meeste gevallen met een analyse waarin zij zichzelf beslist niet sparen of waarbij ze hun rol proberen te vergoelijken. Het zijn geen bekeringsgeschiedenissen, in die zin dat zij vertellen hoe ze van goed links goed (of slecht) rechts geworden zijn. Integendeel, het komt er veel meer op neer dat zij niet zozeer hun drijfveren in de steek gelaten hebben, maar de vorm waarin in de jaren zestig en zeventig die idealen gegoten zijn.

Fascisme

De overeenkomsten waardoor zij voor links kozen, zijn dikwijls opvallend. Hierin speelde de verhouding tussen uiterst links en het fascisme in de oorlog vaak een rol. Links was antifascistisch, dus goed geweest. Wel stelt een van hen achteraf vast, dat men om dezelfde reden ook de keuze voor de ARP had kunnen maken. Verder valt hun keuze op links vanwege het verzet tegen onrecht en onrechtvaardigheid. Ook het niet bereid zijn tot compromissen speelt mee. Idealen zoeken structuren, instituten. Het zijn juist die instituten die ontmaskerd worden, beter gezegd: men komt langzaam maar zeker tot de ontdekking dat het instituut een masker is, waarachter praktijken schuilgaan die in wezen een lijnrechte tegenstelling vormen met de idealen. Maar dat hoeft op zich geen breuk in te houden. Voor die breuk is moed nodig. Er zijn er velen die om wille van de geborgenheid, de saamhorigheid en het ideaal nooit tot die breuk komen. Mensen die tot het bittere einde zich steeds maar weer conformeren met personen en partijstandpunten en zich eindeloos compromitteren.

Door veel schrijvers wordt dit proces van vervreemding indringend beschreven, al roept het hier en daar ook wel eens vraagtekens op. Achteraf heeft men het idee dat men gefaald, het doel gemist heeft. Men dacht dat men bepaalde onwelgevallige structuren die men binnen een groep aantrof, wel kon veranderen, maar een van hen stelt dat de struc'turen veelal de mensen veranderd hebben.

Sprookje

De schrijvers typeren raak het denken van de groep waartoe zij behoorden. Vooral Gijs Schreuders, ex-hoofdredacteur van De Waarheid, schrijft boeiend over de verhoudingen binnen de CPN in die dagen, waarbij de rol van een Paul de Groot voor een buitenstaander ongelooflijk en onbegrijpelijk is. Men kan zich verbazen over de manier en de gedrevenheid waarmee bepaalde riten en ficties in leven worden gehouden. Ficties die ook onbespreekbaar zijn, zoals die van de vereiste absolute consensus binnen de partij. Het komt vaak over als de kleren van de keizer in het bekende sprookje. Het boek leest niet altijd even gemakkelijk en er gaapt tussen hen en ons een tamelijk grote kloof. Toch is dit boek ook voor de gereformeerde gezindte het lezen waard. Niet om daarmee het eigen gelijk bevestigd te krijgen, want dat krijgt men niet. Het zou niet verbazen als de beschreven denkprocessen een bepaalde groep kerkverlaters bekend voorkomen.

"Alles moest anders" stemt op velerlei manieren tot nadenken. ledere groepering wordt op z'n tijd geconfronteerd met de spanning tussen ideaal en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.