+ Meer informatie

„Handboek bij de Bijbel" geen Schriftkritiek

Bezwaren van A. Bergsma in „Standvastig"

5 minuten leestijd

ROTTERDAM — In een artikel werden dinsdag j.l. op deze pagina een aantal bijbeluitgaven en het door J. N. Voorhoeve te Den Haag als jubileumboek uitgegeven „Handboek bij de Bijbel" van David en Pat Alexander besproken. De waardering voor dat laatste boek was nogal hoog en er werd o.m. betoogd, dat deze uitgave niet uitgesproken historisch-kritisch is en onze warme aanbeveling nauwelijks nodig heeft.

De beoordeling viel niet bij iedereen in goede aarde, bijv. niet bij de heer A. Bergsma te Rotterdam, bestuurslid van de Gereformeerde Bijbelstichting. Hij meent, dat het tegenovergestelde juist het geval is en kondigt aan, in het oktober-november-nummer van het GBS-blad „Standvastig" een uitvoerig (en volledig veroordelend artikel) tegen dit „handboek" te schrijven.

Toen wij ons inderdaad prijzend uitlieten over dat door de Geref. prof. H. Mulder bewerkte boek deden wij dat toch relativerend. „Natuurlijk" is zo'n Engels werk niet orthodox-Gereformeerd, natuurlijk gaat het niet uit van uitsluitend de King James Version of de Statenvertaling.

Ook wij hebben er beslist wel deelkritiek op en ook wel meer fundamentele, maar het probleem is dit, dat er op dit moment bij ons weten in het Nederlandse taalgebied geen beter en betrouwbaar of acceptabeler boek is van deze opzet.

Evangelie

Dat is een pijnlijk brevet van onvermogen, zo lijkt het ons, van waarlijk Gereformeerd gezinde theologen, die trouwens zich over het algemeen minder aan de bijbelse vakken gelegen laten liggen dan aan de dogmatische, kerkhistorische e.d. Kortom: een volledig bij de tijd zijnde uitgave als bedoeld handboek, maar dan afkomstig uit en geschikt voor de „rechtervleugels" der Geref. gezindte ontbreekt in het Nederlandse taalgebied. Nu zou men natuurlijk bepaalde „Evangelical" uitgaven als „The New Bible Commentary" en bijbehorend handboek van de Britse Intervarsity Press kunnen vertalen, maar dat is nu eenmaal niet gebeurd. En bovendien hebben wij en heeft ongetwijfeld ook de heer Bergsma weer andere bezwaren tegen die Britse en Amerikaanse min of meer „fundamentalistische" handboeken.

Daarom nogmaals: bij gebrek aan beter vinden wij dit een alleszins bruikbare uitgave, al erkennen wij dat ons — steekproefsgewijs gevormde — oordeel mogelijk te weinig kritisch was. Maar ook hier geldt, dat de lezer toch niet klakkeloos zich een bepaalde overtuiging behoeft te laten opdringen, noch van een recensent, noch van de desbetreffende auteurs!

Citaten

Wat nu de voorpublicatie uit „Standvastig" betreft: Bergsma biedt ons een aantal min of meer uit hun verband gehaalde losse citaten met zijn commentaar. Zoals hij ze weergeeft krijgen ze een veel negatiever betekenis dan in hun eigenlijk context. Het heeft weinig zin ze hier weer te geven want de criticus heeft ze kennelijk misverstaan. Eén voorbeeld slechts. In een artikel over het ontstaan van de godsdiensten (dus niet de inleiding op Genesis) van ds. R. Brow wordt o.m. betoogd, dat de Bijbel ons slechts drie gegevens aanreikt over de aard van de mens: deze is geformeerd uit het stof der aarde; zoölogisch gezien behoort de mens bij de zoogdieren en wat de mens van het dier onderscheidt is zijn geschapen-zijn naar Gods Beeld.

Brow voegt daaraan toe, dat we ons dus moeten realiseren, dat niet de lichaamshouding of de intelligentie of de herseninhoud of het taalgebruik iemand tot mens maakt, want „per slot van rekening zijn er mensen geweest, die gebogen liepen, niet konden spreken en een geringere herseninhoud hadden. Evenzo zijn er dieren die een grote intelligentie ten toon spreiden".

Gods Beeld

Opnieuw benadrukt de auteur — en Bergsma verzwijgt dat welbewust dat de mens mens is omdat God hem naar Zijn Beeld heeft geschapen. Nu knoopt Bergsma daar een beschouwing aan vast, dat in dit handboek in wezen wordt getracht overeenstemming te bereiken tussen het Woord Gods en de wetenschappelijke evolutie-theorieën.

Nu, niets is minder waar. Want op dezelfde bladzijde wordt duidelijk stelling genomen tegen wat door bepaalde geleerden inderdaad wordt voorgestaan. Trouwens, ook elders neemt het handboek een binnen de kring der vakgeleerden vaak verworpen, maar juist betrouwbaar en bijbels standpunt in.

Zo wordt bijv. duidelijk gekozen voor de opvatting, dat de eerste religie monotheïstisch was, en dat waarlijk niet op grond van de theorieën van Andrew Lang of Wilhelm Schmidt.

Tegenover de door Bergsma aangevoerde citaten zijn er evenzovele aan te halen ten gunste van het handboek. Bergsma kritiseert het tegenwoordig alom aanvaarde bestaan van twee verschillende scheppingsverhalen in Gen. 1 en Gen. 2 — die trouwens geenszins strijdig zijn met elkaar; in het eerste staat God de Schepper centraal, in het tweede meer de door Hem geformeerde mens. Letterlijk schrijft in dit geval ds. John Taylor: „Maar we moeten niet proberen, ze elkaar te laten tegenspreken".

Ook dit verzwijgt Bergsma in zijn zorgvuldig uitgekozen citaten. Zoals hij ook verzwijgt, dat Allan Millard in zijn uiteenzetting over buiten-bijbelse scheppingsverhalen (zoals dat van Babyion over de god Mardoek (met het Bijbelverhaal) nog eens extra de verschillen in zedelijke opvattingen doen uitkomen.

Goddelijk

En Millard verbindt daar de conclusie aan: „Dit verschil in uitgangspunt is zo markant, dat de goddelijke inspiratie van Genesis er des te sterker door naar voren komt". Aldus deze lector aan de universiteit van Liverpool.

Ter opfrissing: Zó praten geleerden uit de historisch-kritische school geenszins en dit is niet de taal van de evolutionisten.

Nogmaals: er is zeker kritiek op dit handboek te leveren, maar dat moet dan wel fair gebeuren en men moet er ook in verdisconteren, dat onze aanbeveling mede werd bepaald omdat er naar onze mening geen vergelijkbaar werk beschikbaar was.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.