+ Meer informatie

GEDAANTEVERWISSELLING BESTUDEREN IN EEN RUPSENBAK

METAMORFOSE... EEN SCHEPPINGSWONDER

6 minuten leestijd

Metamorfose... klinkt het niet als een toverwoord? Maar toveren is onzin waarin wij niet geloven, of een soort bijgeloof. Metamorfose is werkelijkheid, een scheppingswonder. Niets in het leven van insekten spreekt zo tot mijn verbeelding als de metamorfose, de verandering van larf of rups in volkomen insekt.

Je moet dat boeiende proces van dichtbij meemaken om echt onder de indruk van dat mysterieuze gebeuren te komen. En dat kan gemakkelijk. Deze herfst niet meer, daarvoor is het te laat in het seizoen. Maar men kan mogelijk al voorbereidingen treffen, want al vroeg in het nieuwe jaar kan men beginnen. Door rupsen op te kweken kan men in huis de metamorfose meemaken. Rupsen die laat in de zomer of in de herfst vcrpoppen, blijven in die staat tot het voorjaar. Je kunt ze vinden bij tuinwerkzaamheden. Je ziet ze ook wel in een schuur of loods hangen, vooral die van het koolwitje tref je daar vaak aan. Een tuinder heeft het niet erg op rupsen, maar daar ga ik nu niet op in. We willen zien hoe een rups vlinder wordt.

Haal ze eens in huis

Je moet dat boeiende proces van dichtbij meemaken om echt onder de indruk van dat mysterieuze gebeuren te komen. En dat kan gemakkelijk. Deze herfst niet meer, daarvoor is het te laat in het seizoen. Maar men kan mogelijk al voorbereidingen treffen, want al vroeg in het nieuwe jaar kan men beginnen. Door rupsen op te kweken kan men in huis de metamorfose meemaken. Rupsen die laat in de zomer of in de herfst verpoppen, blijven in die staat tot het voorjaar. Je kunt ze vinden bij tuinwerkzaamheden. Je ziet ze ook wel in een schuur of loods hangen, vooral die van het koolwitje tref je daar vaak aan. Een tuinder heeft het niet erg op rupsen, maar daar ga ik nu niet op in. We willen zien hoe een rups vlinder wordt.

Het is niet zo moeilijk om prachtige bakken te maken voor het kweken van rupsen. Begin maar eenvoudig, desnoods in een grote glazen pot of weckfles, hoewel er daar maar enkele in kunnen. Er moet lucht in en uit kunnen, zodat het glas aan de binnenkant droog blijft. Een aquarium is ook uitstekend geschikt om tot rupsenbak te worden ingericht.

In zo'n bak of fles moeten takken met blad voor voedsel. Een bodem van een laagje zand of potaarde is nodig omdat sommige rupsen zich daarin gaan verpoppen. Laat er ook wat kale takjes in achter; een vlinder die net uit de pop komt moet iets hebben om in te klimmen. Wat rupsen eten is niet zo moeilijk: de planten waarop men ze vindt. Bebladerde takken van bomen, struiken of planten dienen dus als voedsel. Leg ze niet zo in de bak of pot, dan verdorren ze snel en men moet vaak voor nieuw voedsel zorgen. Zet de takken in een klein vaasje, potje of flesje met water. Dan blijft het voedsel voor de rupsen lang vers en men heeft minder tijd voor verzorging nodig. Sluit de opening van het vaasje of potje af met een propje watten, om te voorkomen dat rupsen in het water vallen en verdrinken.

De rupsenkwekerij heeft tot doel om de vlinders tevoorschijn te zien komen. Vlinderverzamelaars doen dat om gave exemplaren voor hun collectie te krijgen. Toch zijn de rupsen ook interessant en enkele zijn heel mooi. En wat kunnen die dieren veel eten. Ze groeien vlug, vooral de jonge rupsjes. Nu en dan zitten ze een poosje lusteloos en stil zonder te eten. Opeens merk je dat zo'n diertje uit zijn huid kruipt. Die groeit namelijk niet mee en moet een paar maal worden uitgetrokken. De nieuwe, passende, zit eronder. Meteen is de rups weer actief: eten, eten, eten! Veel verzorging vraagt een rupsenkwekerij niet. Tussen de planten in de vensterbank staat zo'n bak aardig. Kinderen hebben er altijd belangstelling voor. Het mooiste komt nog!

Inspinnen en verpoppen

Een volwassen rups krijgt na korter of langer tijd ook een dag dat hij lusteloos wordt, niet meer eet en soms rusteloos rondsjouwt. Let er dan goed op. Afgelopen zomer maakte ik het weer eens mee op mijn werkkamer. Opeens zie je dat het dier bezig is spinsel te produceren, van die dunne draden, zoals een spin dat z'n leven lang kan. Een rups doet zoiets alleen aan het eind van zijn bestaan in die gedaante. Ook al iets wonderlijks.

In een blad samengevouwen als bescherming alsof het dier geen pottekijkers wil. In andere gevallen wordt in een hoek of tussen blad een cocon gemaakt. Ik zie zo'n rups nu in gedachten voor me. Zijn kop met nog een stuk van zijn lichaam zwaait met regelmatige cadans van links naar rechts, terwijl uit zijn bek de dunne draad komt. Het is een soort weven of hoe men dat ook noemen wil. Je moet weg en kijkt 's avonds nog eens. Wat werkt zo'n dier snel. Al heel gauw heeft de rups zich helemaal ingesponnen. Daarbinnen gaat hij zich verpoppen. Wat gebeurt er eigenlijk? De cellen gaan zich ontwikkelen. Daardoor ontstaat er een complete ombouw. Dat speelt zich in het verborgene af en is nog met allerlei raadsels omgeven. Wij zien alleen het eindprodukt bij de ontpopping.

Het lukt jammer genoeg niet steeds om het moment van de ontpopping mee te maken. Wie rupsen gaat kweken, zal dat met geduld en ervaring toch regelmatig te zien krijgen. Het boeiendst is het als je niet weet wat voor soort rups je kweekte. Dan moet je afwachten of er een stemmig gekleurd uiltje uitkomt of een schitterende dagvlinder.

In dit artikel kan ik slechts algemeen op deze rupsenkweek ingaan. Wie er serieus aan wil beginnen moet een goede insektengids aanschaffen, waarin ook gegevens over verzamelen, kweken en het aanleggen van collecties staan. En nog veel meer inteïessante zaken over insekten, waarvan de wetenschap er 750.000 heeft geklassificeerd en omschreven. Er zijn echter anderhalf miljoen soorten. Die maken alle een onvolkomen of volkomen gedaanteverwisseling door. De eerste gaat met stapjes; hoe ouder een larve is, des te meer gaat ze op het volkomen insekt lijken. Bij de volkomen gedaanteverwisseling is er de rustperiode in het popstadium en het verrassende van het ontpoppen. Dat is de kleine moeite van het inrichten van een rupsenbak zeker waard. Wie handig is kan er een timmeren: maak dan bodem, achterkant en bovenkant van hout, de zijkanten van vliegengaas en de voorkant van glas. In speciaalzaken kan men wel rupsenbakken kopen. Je hoeft niet alleen rupsen te houden, maar kan ook kevers kweken, vooral de grote loopkevers. Lieveheersbeestjes kunnen met bladluizen gemakkelijk worden gekweekt. Met allerlei andere insekten kan men dat ook proberen. Zo kan een rupsenbak boeiend worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.