+ Meer informatie

Maritieme fotografie vereist vakkennis

"100 jaar Beken of Cowes " in het Nederlands Scheepvaart Museum

5 minuten leestijd

AMSTERDAM - „Bij dertig negatieven zijn er ook dertig geslaagde foto's. Dat moet wel bij ons werk als maritieme fotografen. Als we knippen moet het raak zijn; we hebben meestal niet de tijd om nog een minuut te wachten. Dat een opname mislukt is, bestaat bij ons niet. Wat het ene moment in de zoeker komt is op het andere moment al lang zo interessant niet meer. We hebben dan ook de beschikking over goede apparatuur en kunnen ons ook op het water of in de hicht snel verplaatsen. Voor maritieme fotografie is een speciale opleiding nodig en mag vakkennis worden verwacht".

Dat zei Keith Beken, afkomstig van het Engelse eiland Wight, bij de officiële opening van de tentoonstelling "100 jaar Beken of Cowes", die tot 22 april in het Rijksmuseum Nederlands Scheepvaart Museum te Amsterdam te zien is.

De expositie geeft een overzicht van het werk van het beroemde Engelse fotobureau Beken of Cowes Ltd., waar drie geslachten Beken fotografeerden. De foto's van dit bureau zijn een begrip geworden en al meer dan een eeuw toonaangevend voor de maritieme fotografie. De foto's van jachten en zeilschepen uit de periode 1889-1989 geven een indruk van het oeuvre van drie generaties Beken, dat uit zo'n 70.000 kleurenfoto's en 75.000 zwart-wit-foto's bestaat. De foto's waren eerder te zien in Parijs en Genève.

De verhuizing van de drogist Alfred Beken van het Engelse Canterbury naar het plaatsje Cowes op het "Isle of Wight" had onverwachte gevolgen voor hem en zijn zoon Frank.

Vrijetijdsbesteding

De nieuwe woonplaats Cowes, gelegen aan de Solent, was voor veel jachten en zeilschepen een thuishaven. Geïmponeerd door de grote zeilschepen, de snelheid en de schoonheid van.de schepen, is Frank Beken begonnen met het fotograferen van deze vaartuigen, niet beseffend wat voor gevolgen dit voor hem en zijn familie in de toekomst zou hebben. Voor Frank zou het fotograferen van schepen een belangrijk deel van zijn vrijetijdsbesteding worden. Met zijn vader had hij al heel wat geëxperimenteerd met fotografische technieken.

Ieder jaar werd in Engeland de beroemde zeilweek van Cowes gehouden. Na afloop van die week werd Frank uitgenodigd door de Engelse koning George om op het jacht "Victoria and Albert" de tijdens de zeilweek gemaakte foto's te laten zien. Dit was een jaarlijks terugkerend festijn tot de dood van de koning in 1936. Ruim twintig jaar later zou het bedrijfje van de Bekens geëerd worden met de toevoeging "Appointed marine photographer to Prince Philip".

In de Eerste Wereldoorlog heeft Frank een groot aantal Engelse oorlogsschepen op de gevoelige plaat vastgelegd in opdracht van de Engelse admiraliteit. Staande op zijn stoomsleepboot met schepraderen, wist hij op het juiste moment de snel voorbijvarende oorlogsschepen te fotograferen.

Keith Beken trad in de voetsporen van zijn vader en ging farmacie studeren. In de jaren dertig ging hij meewerken in de drogisterij van zijn vader. In zijn vrije tijd zeilde hij en maakte hij foto's. Gedurende de Tweede Wereldoorlog had hij de leiding over een snelle motor-reddingboot. Hij was speciaal belast met het uit het water vissen van neergestorte luchtmachtbemanningen. Vader Frank hield intussen de drogisterij gaande en fotografeerde in opdracht van de Royal Navy nieuwe oorlogsschepen die van stapel liepen.

Alleen fotografie

Tijdens de oorlogsjaren waren er bij Cowes geen zeil weken. Al vrij snel na afloop van de oorlog werden deze weken weer georganiseerd, en de Bekens waren weer present om foto's te maken. De fotografiepoot van het bedrijf werd steeds meer uitgebreid. Frank Beken overleed in 1969. Kleinzoon Kenneth ging met zijn vader Keith verder. Tien jaar later werd de drogisterij van de hand gedaan en ging de familie Beken zich alleen toeleggen op de maritieme fotografie.

In de achterliggende honderd jaar hield de familie Beken zich ook bezig met de techniek en maakte niet zomaar gebruik van materiaal dat te koop was. Men wilde voor het goed slagen van de opnamen het beste van het beste hebben. Zo bouwde Frank een camera naar eigen ontwerp. Het was een zwaar geval want hij moest het met twee handen vasthouden. De sluiter bediende hij met een (pneumatische) bal-ontspanner, die hij in zijn mond hield. Het scherp stellen van de foto deed hij door de grootte van het schip (sloep, kotter of schoener) in te stellen en te wachten tot het vaartuig de gehele zoeker vulde. Hij maakte gebruik van glasnegatieven. Staande in een 14-voets-motorsloep met een camera van bijna 10 kg heeft hij de meeste van zijn foto's gemaakt.

De camera's werden regelmatig verbeterd; zo ook de afsluiters. Het zou echter nog geruime tijd duren voor de Bekens zouden overschakelen op de rolfilm en lichte camara's. Zo ver is het nu toch wel gekomen. Dat moest ook wel want ook het eigen vervoer van de Bekens is veranderd. De eenvoudige motorsloep heeft plaats gemaakt voor een helikopter.

Snelheid

Zoon van de Keith verving aan het eind jaren vijftig de motorsloep door een sneller vaartuig. Kleinzoon Kenneth zal men kunnen vinden in een helikopter of een speciaal ontworpen Boston Whaler, die zich met een snelheid van 55 km per uur voortbeweegt. Met deze snelle vervoermiddelen kunnen zowel de zeiljachten als de supersnelle motorvaartuigen, die met hoge snelheid voorbijrazen, gefotografeerd worden.

Veel inmiddels niet meer varende schepen zijn door de Bekens geportretteerd. Slechts een heel klein gedeelte is nu in Amsterdam bijeengebracht. Deze foto's hebben door hun artistieke en fotografische kwaliteit een grote archiefwaarde gekregen. Naast foto's van de beroemde American-Cup-jachten, zoals de Endeavour, zijn in de expositie ook recente opnames te zien, zoals van de Jachtwerf Jongert/Dahm Internationaal GmbH uit Medemblik. Deze werf verleende steun aan het museum om de tentoonstelling te kunnen verwezenlijken.

Voor het Amsterdamse Nederlands Scheepvaart Museum is deze tentoonstelling het begin van een seizoen dat in het teken staat van de pleziervaart en de watersport. Het volgende grote evenement in dit verband zal de zomertentoonstelling "Het water op, pleziervaart in Nederland" zijn, die in juli wordt geopend en tot eind september wordt gehouden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.