+ Meer informatie

Onzekerheden allerwegen

4 minuten leestijd

De troonrede die onze koningin vanmiddag heeft uitgesproken, zet in met Irak. „De inval van Irak in Koeweit is een flagrante schending van de internationale rechtsorde", zo wordt terecht gesteld. Toch zou de handhaving van de internationale rechtsorde van Nederland wel eens meer inspanning kunnen vergen dan de twee fregatten die nu gezonden zijn. Met fregatten alleen is Irak niet op de knieën te krijgen. In de huidige situatie moet Amerika weer de kastanjes uit het vuur halen. En dat terwijl West-Europa meer belang heeft bij de situatie in het Midden-Oosten, zeker als het gaat om de rijkelijk vloeiende oliestroom, dan de VS.

De begroting voor 1991 is de eerste van het kabinet-Lubbers/Kok. Van een nieuwe ploeg mogen we een doortastende aanpak verwachten. In de gepresenteerde plannen valt daarvan echter weinig te merken. Integendeel, het kabinet neemt een afwachtende houding aan, ontloopt moeilijke keuzen en toont daarmee een gebrek aan daadkracht.

Het tij zit niet mee. De economische groei loopt toch al terug en daar komen de mogelijke gevolgen van de Golfcrisis nog eens bovenop. Met dit laatste houdt de regering, voor zover het gaat om concrete maatregelen, op geen enkele wijze rekening. Zij baseert haar beleid op de veronderstelling dat het conflict in het Midden-Oosten geen blijvende sporen nalaat voor de economie en dat de olieprijs de komende maanden dus weer daalt. Men kan zich afvragen of daarmee aan deze begroting niet een te optimistisch uitgangspunt ten grondslag ligt. Was het niet beter geweest een zekere buffer in te bouwen?

Op z'n minst had men de extra aardgasbaten die het Rijk nu reeds op grond van de ontwikkelingen van de olieprijs denkt te incasseren voorlopig kunnen reserveren. Die worden nu gebruikt om tegenvallers te compenseren. En dat terwijl in het verleden in een unaniem SER-advies is vastgelegd dat de overheid een dergelijke meevaller behoort aan te wenden voor extra verlaging van het financieringstekort en daarmee voor verkleining van de staatsschuld. Het kabinet zet de gasopbrengsten in feite in om bezuinigingen te ontwijken. Het kiest daarmee voor de weg van de minste weerstand en vervalt in een oude fout, bekend onder de term potverteren.

Ook bij de voorgenomen ombuigingen passen kritische kanttekeningen. Een generieke korting op subsidies, vergroting van de efficiency en geen prijscompensatie voor departementen vormen de grote hap van de structurele maatregelen uit het pakket. Dat zijn tamelijk vage ingrepen, waarvan nog maar moet worden afgewacht of ze de gewenste omvang aan besparingen opleveren. De troonrede vermeldt ook de Duitse eenwording. Niet juichend, ook niet als een betreurenswaardig feit, maar bij wijze van constatering. Een jaar geleden had niemand er nog mee gerekend, maar nu is het over enkele weken zo ver. Onze toch al machtige oosterbuur wordt dan een belangrijk stuk groter.

Aan natuur en milieu wordt in de troonrede evenmin voorbij gegaan. Onnodige automobiliteit (waarom niet gewoon gesproken over onnodig autogebruik?) moet worden teruggedrongen. Wie zal echter bepalen wat onnodig is en wat niet?

Verder wordt een nieuw Deltaplan aangekondigd. Een Deltaplan voor Cultuurbehoud. Dat lijkt heel wat, maar het gaat maar om dertig a veertig miljoen gulden. Gezien de grote achterstand in het onderhoud van monumentale gebouwen en de schade die de milieuvervuiling (zure regen) aan ons historisch erfgoed toebrengt, is dat helemaal niet zo veel. Een bescheidener aanduiding was passender geweest. Maar wat extra geld voor dit doel is in ieder geval mooi meegenomen.

Aandacht krijgt ook de rechtshandhaving. Premier Lubbers heeft daar twee weken geleden in zijn rede voor de Nijmeegse universiteit uitgebreid bij stilgestaan. In de troonrede vinden we daar ook het een en ander van terug. Zoals toen geconstateerd moest worden dat de ernst van de maatschappelijke crisis door Lubbers onvoldoende werd gepeild, zo moet dat ook nu gezegd worden van de troonrede als geheel. Aan het eind wordt wel de wens uitgesproken dat Gods zegen op het werk van de leden der Staten-Generaal zal rusten, maar alleen in de weg van onderwerping aan Gods geboden is Zijn zegen te verwachten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.