+ Meer informatie

Verbondsrelatie is wezen van huwelijk

Vormen zijn aan verandering onderhevig

12 minuten leestijd

Trouwen is tegenwoordig niet meer, zoals vroeger, voor velen een vanzelfsprekendheid. Trouwen — dat deden onze ouders, of in elk geval onze grootouders, zo denken vele moderne jonge mensen, en zij voegen er heimelijk, of zelfs openlijk aan toe: voor ons hoeft het niet meer!

Men heeft — om een deftig woord voor minder deftige praktijken te gebruiken — allerlei alternatieve vormen van samenleven bedacht. Een van deze vormen is het door vele ouders zo gevreesde en door vele moderne jonge mensen zo begeerde „hokken".

Toch zijn er gelukkig in onze tijd ook nog veel jongeren die de weg van het huwelijk begeren. Wij mogen aannemen dat dat in het bijzonder geldt voor hen die een kerkelijke opvoeding hebben genoten.

Toch zal ook aan hen de vraag gesteld mogen worden of zij wel weten wat het huwelijk, naar goddelijke ordening, in feite is. Er komt heden zulk een verwarrende hoeveelheid aan informatie, maar ook aan menselijke visies en meningen op ons af, dat het geen wonder is als wij het spoor bijster raken en zelfs de meest elementaire bijbelse zekerheden uit het oog verliezen.

Verandering
Alles is in verandering. Meer dan ooit. En dat geldt ook voor de verhouding man-vrouw, voor het huwelijks- en gezinsleven.

Het gaat er bijna nergens meer aan toe op de wijze van het voorgeslacht. Jongens en meisjes worden het niet meer met elkaar ,,eens" op de wijze van honderd of tweehonderd jaar geleden. Het gaat allemaal anders. De klok kunnen wij niet terugzetten. En dus komt de vraag op: wat is goed, en wat is niet goed? Wat is wettig en wat is onwettig? En wat kunnen wij als ouders tolereren en wat kunnen wij onmogelijk tolereren?

Die laatste vraag wil ook daarom beantwoord worden omdat anders de gezinskonflikten niet van de lucht zijn. Het kan toch nooit onze bedoeling zijn, dat wij als ouders onze volwassen kinderen van ons vervreemden. En het zal de jonge mensen toch ook zwaar moeten wegen de goedkeuring van hun ouders te hebben inzake de weg die zij gaan in hun verder leven.

Nu maken wij er allerminst aanspraak op dat door ons op alle vragen die er liggen op dit terrein een antwoord kan worden gegeven. Maar wel willen wij trachten enkele gedachten op papier te zetten, die in overweging zouden kunnen worden genomen wanneer wij hetzij als jongeren zelf, of als ouders ons met deze materie bezighouden.

Het lijkt ons dan toe, dat er rondom de verhouding en omgang van jongens en meisjes en ook de manier waarop zij tot elkaar komen en tenslotte in het huwelijk man en vrouw worden, heel veel is wat op een volkomen wettige wijze aan verandering onderhevig is.

Het christelijk geloof is nooit strikt gebonden aan een bepaald cultuurpatroon. Het Evangelie moet naar Christus' bevel aan alle creaturen gepredikt worden, en onder die ,,creaturen" bevinden zich mensen van allerlei ras en huidskleur, met al hun eigenaardigheden.

En er is ook de geschiedenis. De tijd schtijdt steeds voort. In feite is niets stabiel. Alles is in beweging. Ook gewoonten en gebruiken.

Een ding staat vast
Er is ons nergens als christenen bevolen ons vast te leggen op wat onherroepelijk voorbij is. Slechts één ding staat vast: het Woord Gods. Dat verandert niet. Mijn Woord bestaat in eeuwigheid, zegt God. Wat dat Woord zegt, daar hebben wij ons aan te houden. In alle tijden. Wij zullen er ook steeds vorm aan moeten geven. En dat kan betekenen- dat wij aan oude gewoonten en gebruiken vasthouden, maar het kan evengoed betekenen, dat wij met oude gewoonten en gebruiken breken, of ze, heel gewoon, laten voor wat ze zijn en nieuwe wegen gaan.

Het christenleven staat altijd in de spanning: wat beveelt God in Zijn Woord en dient regel te zijn voor mijn leven, èn: wat is maar menselijke inzetting en kan dus veranderd worden?

Om nu te komen tot de zaak die ons hier bezighoudt: Er is een tijd geweest dat de inbreng van het meisje als het ging om, de keuze van een levenspartner heel gering was. Haar vader besliste.

Als wij lezen hoe mannen als Groen van Prinsterer, Da Costa en Capadose ongeveer anderhalve eeuw geleden aan hun vrouw kwamen, dan blijkt dat er door hen, soms met veel hoop en vrees, een beroep gedaan werd op de vader van de door hen gewenste bruid.

Zo ging het dus in die tijd. Althans in bepaalde kringen van de samenleving. Maar het is voorbij. Moeten wij het betreuren? Zéker, met de wens der ouders zal moeten worden gerekend, maar dat kan op een nog wel andere manier dan dat men de vader laat beslissen. Temeer omdat in deze gevallen waarlijk niet alleen met de „liefde" werd gerekend, maar ook met ,,stand" en financiële omstandigheden.

,,Opsturen"
Er is ook een tijd geweest dat men wel uiterst prozaïsch over het sluiten van een huwelijk dacht. In de dichtwerken van vader Cats komt men daar genoeg staaltjes van tegen. In een boek van Algra (De Kerke Christi te Batavia) kwam ik eens tegen, dat een predikant ver weg in Azië aan de kerkeraad die hem uitgezonden had, het verzoek deed, dat de broeders voor hem, die een vrijgezel was maar zich erg eenzaam gevoelde, eens wilden uitkijken naar een geschikte vrouw en die dan maar wilden ,,opsturen".

Zo ging het er dus soms aan toe in de 17e eeuw. Onze vaderen in die eeuw waren zeer nuchter, bepaald niet romantisch.

Maar is dat regel voor ons? Ik dacht van niet. Er zat iets goeds in, en dat willen wij waarderen. Maar de zeden zijn veranderd. Wij kunnen niet en behoeven ook niet te kruipen in de huid van onze voorouders. De ontwikkeling in de geschiedenis heeft niet stil gestaan. Alleen: boven de geschiedenis staat Gods Woord.

Er zijn ook tijden van Romantiek geweest. Het ridderleven in de middeleeuwen had een sterk romantische inslag. Men ging ,,hoffelijk" met de jonge dames om. Men moest als jong man tonen wat men waard was eer men kon dingen naar de hand van de vurig begeerde jonkvrouw.

Ook dát is voorbij. En gelukkig maar, want het had vele schaduwkanten. Was het vogeltje eenmaal gevangen, dan werd het opgesloten in de kooi. Ik kan onze hedendaagse vrouwen echt niet gunnen het leven van de middeleeuwse slotdames.

Spontaner
De vormen wisselen dus. Heden gaat het heel anders. Het zoeken en vinden van elkaar gaat veel spontaner. Wij leven in een open samenleving. En daar is ook niets tegen. Trouwens, het is niet te veranderen. Alleen: de eerlijkheid gebiedt het, dat wij zeggen dat ook aan déze samenleving ernstige bezwaren en gevaren kleven. Wij kunnen zo gemakkelijk verliezen wat van waarde is.

Als ik het goed zie, lijdt tegenwoordig de omgang van jongens en meisjes aan veel verruwing. De christelijke wellevendheid is ver zoek. Het gevaar is er, dat men op een heel banale wijze aan elkaar komt.

Daar zullen ook kerkse jonge mensen voor op hun hoede moeten zijn. Voor élke tijd, welke het ook is, zal het Woord des Heeren norm moeten zijn. Wij zeiden al: dat verandert niet.

Het zij onze jonge mensen gegund om het alles op een andere wijze te doen dan wij ouderen het hebben gedaan. Maar wij hopen dat zij niet zullen vergeten wat, naar Gods eigen instelling, het huwelijk is. En als zij dat weten en ermee rekenen, dan zal dat zeker een stempel drukken op de wijze waarop zij elkaar als levenspartner zoeken.

Verbond
Welnu, het huwelijk is, naar het getuigenis van de Schrift, een ,,verbond". Letterlijk staat dat in Maleachi 2. De profeet striemt daar de trouweloosheid van Juda, tot in de huwelijken toe. Vooral de mannen krijgen ervan langs. De Heere zegt dan: wees trouw aan de „vrouw van uw verbond" (vers 14).

Elke man die trouwt, sluit met zijn vrouw een verbond. En omgekeerd is het ook zo: elke vrouw die trouwt, sluit met haar man een verbond.

Het ferment van dit verbond is de liefde. Dat is het aparte van dit verbond. Andere verbonden en verbintenissen kunnen van louter zakelijke aard zijn, dit verbond, deze verbintenis niet. Een huwelijk zonder liefde, draagt de kiem der ontbinding in zich.

Daarom is ook nodig dat men elkaar leert kennen. Ik heb de indruk dat tegenwoordig velen te vlug trouwen. En dat wreekt zich dan in het huwelijksleven.

Trouw
Naast de liefde moet echter ook worden genoemd de trouw. In die tekst, die wij zoeven noemden uit Maleachi, spreekt de profeet over een ,,trouweloos handelen. Het huwelijk kan niet verbroken worden zonder trouweloos te handelen". Een verbond kan niet bestaan zonder trouw.

In de 17e eeuw legden onze vaderen, die, zoals wij al hoorden, vaak nogal prozaïsch en nuchter over het huwelijk dachten, sterke nadruk op de trouw; in tijden van Romantiek legde men sterk de nadruk op de liefde. In beide kunnen wij eenzijdig worden. De Heilige Schrift kent beide. Zij zegt: gij mannen hebt uw eigen vrouwen lief (Efeze 5,25 vv) en zij zegt: weest hun trouw (Maleachi 2).

Om tot een huwelijk te komen is dus liefde nodig, maar ook de vaste wil en begeerte elkaar trouw te zullen blijven.

Het huwelijk als verbond is volgens de apostel Paulus een weerspiegeling van de verhouding van Christus tot de gemeente.

Huwelijksformulieren
Schitterend is dat uitgewerkt in ons oude Huwelijksformulier. De man moet zijn vrouw liefhebben gelijk Christus de gemeente heeft liefgehad. Gelijk Christus het hoofd, de wijsheid, de troost en de bijstand van de gemeente is, moet de man zijn vrouw leiden, onderwijzen, troosten en beschermen. En omgekeerd: de vrouw moet haar man liefliebben, eren, vrezen en gehoorzaam zijn in alle dingen die recht en billijk zijn, gelijk de gemeente aan Christus onderdanig is.

Werd naar deze regel geleefd, in christengezinnen, er zou niet zoveel huwelijksellende meer zijn.

In deze weinige woorden uit de Schrift en het huwelijksformulier ligt een hele huwelijksethiek, die niet aan een bepaalde tijd gebonden is en dus haar waarde en relevantie kan bewijzen ook in onze tijd.

Gelet op het feit dat het huwelijk een verbond is, kan het naar z'n aard ook slechts een verhouding van twee mensen uitmaken.

Monogaam
Nu men in onze tijd het huwelijk naar alle kanten opengooit, is het wel nodig dat nog eens te onderstrepen. Naar z'n wezen is het huwelijk monogaam. God schiep één man en één vrouw. Dat lezen wij in Genesis, en ook Maleachi zinspeelt er op, in het al genoemde hoofdstuk. Christus zelf heeft deze regel gesteld, en daarmee het huwelijk of een huwelijksverhouding met meer dan één afgewezen (Mattheus 19,8).

In doperse kringen is meermalen een sterke neiging geweest (en een enkele keer ook de praktijk) van wat de Duitsers noemen een Mehrehe: een huwelijk met meer dan een vrouw. Dit is een ver doorgevoerd ,,communisme" dat vloekt met heel het getuigenis van de Heilige Schrift.

Tegenwoordig heeft men andere, nog geraffineerder vormen bedacht voor het bereiken van eenzelfde doel, namelijk seksuele promiscuïteit. De sociale gevolgen ervan zijn ontstellend. Het is een grove zonde tegen Gods gebod: en dat blijkt ook wel.

In den Heere
Er is, naar het getuigenis van de Schrift, nog iets te zeggen over het huwelijk. Als Paulus spreekt in 1 Korinthe 7 over de wettigheid van het huwelijk, zegt hij: alleen in den Heere (vers 39). De woorden ,,in den Heere" zijn hier, en ook elders in de Schrift, van fundamentele betekenis.

Op verscheidene plaatsen in het Nieuwe Testament komen wij ze tegen. Zij hebben dan ook in het nieuwtestamentisch onderzoek steeds weer de aandacht getrokken.

Slaven moeten, zegt Paulus elders, hun heren gehoorzaam zijn, ,,in den Heere". In het boek Openbaring lezen wij van een sterven ,,in den Heere": Zalig zijn de doden die in den, Heere sterven (Opb. 14,13). En zo is er dus ook een trouwen in den Heere.

Elk huwelijk, van wie het ook is, hetzij gelovig of ongelovig, is naar Gods wil en inzetting. Het huwelijk is eerlijk onder allen. Ook het huwelijk van ongelovige en onherboren mensen moet gezien worden als toch een waar huwelijk. Wij zullen ieders huwelijksleven moeten respekteren.

Maar als christenen trouwen, in den Heere, wordt er aan hun huwelijk een dimensie toegevoegd. Hun huwelijk is niet minder dan dat van anderen, maar méér.

Dat meerdere ligt niet hierin dat het een sacrament zou zijn. Nadrukkelijk heeft de Reformatie dit rooms dogma afgewezen. Maar tegelijk heeft zij toch dit meerdere erkend. Zij heeft bewust het christelijk huwelijk niet geseculariseerd.

Heel het christenleven staat binnen het kader van de openbaring Gods in de Heere Jezus Christus. Alle momenten daarin spelen zich af binnen dit kader. En daartoe behoren zeker de zo belangrijke momenten van trouwen en sterven. Ware christenmensen trouwen in den Heere en sterven in den Heere.

Zijn Naam stempelt hun trouwdag. Hun huwelijk draagt het signatuur van Christus. Hij staat middenin hun huwelijk. En dus ook Zijn Woord, Zijn dienst. Andere gehuwden missen dit. Daarom is dit hetgeen het huwelijk christenmensen tot iets meer maakt.

Dit meerdere is een bron van troost en vreugde. In de stormen die razen over het huwelijksleven van deze tijd is er het gezamenlijke houvast aan het Woord van Christus, dat nimmer faalt.

Geen huwelijk is zonder kruis, maar wie „in den Heere" getrouwd is, wordt dat voor hemzelf en zijn partner gewaar. Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht en mijn genade is u genoeg.

De woorden ,,in den Heere", zegt Calvijn, betekenen: in de vreze Heeren. En hij voegt er aan toe: en dan worden de huwelijken gelukkig begonnen.

Glans
Wij zagen al: Veel is er verandert ook op dit erf. Maar het in den Heere trouwen blijft een eis van Gods Woord, een voorrecht dat Hij schenken wil. Het legt een glans over het huwelijk die dat anders mist. Het is de glans van Christus zelf. De heerlijkheid die Hij zelf heeft en die ook uitstraalt in zijn verhouding tot de gemeente, weerspiegelt zich in het huwelijk van degenen die dat huwelijk beginnen in Zijn Naam, in de vreze Gods en in het geloof.

Christenmensen zullen het nimmer gedogen, dat de wereld, hoe modern haar leuzen ook zijn, en hoe aantrekkelijk voor het vlees, hen van dit licht en van deze heerlijkheid berooft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.