+ Meer informatie

PvdA in de crisis

3 minuten leestijd

Het kabinet heeft het gisteren gehaald, maar vraag niet hoe. De twee regeringsfracties gaven de kabinetsvoorstellen het voordeel van de twijfel en wezen de tegen het kabinet gerichte moties af. Slechts één PvdA'er stemde met de oppositie mee, maar die liet dan ook meteen weten dat hij —zij het met een bloedend hart— zijn kamerzetel ging opgeven. Het betreffende kamerlid De Visser kreeg zoveel problemen met de koers van zijn partij, dat hij vond dat hij die niet langer in het parlement kon vertegenwoordigen.

Maar heel de PvdA moet zich wel ongelukkig voelen met de gang van zaken. Ondanks ferme uitspraken van socialistische politici in het verleden gaan zij nu toch akkoord met verlaging van de wao-uitkeringen. En de ontkoppeling, waarvan Kok nog slechts enkele dagen geleden zei dat hij dat als minister niet mee zou maken, is nu toch een feit.

Kok stelde nu dat hij die uitspraak in een emotionele situatie had gedaan. Dat zal wel waar zijn, maar een politiek leider moet zich niet door zijn emoties laten meesleuren en dingen zeggen waar hij de volgende dag spijt van krijgt. Maar het is wel typerend voor de grote verwarring in de socialistische gelederen. Een verwarring die nog aangewakkerd wordt door het voortdurende kiezersverlies.

Op de achtergrond speelt daarbij wellicht ook de algehele crisis van links mee. De communistische wereldbeweging is ingestort. Het marxistische denken heeft afgedaan. De traditionele arbeidersklasse sterft uit, althans in de westerse wereld. Staatsbedrijven en planeconomie blijken niet te werken. De toekomst —zo lijkt het althans— is aan de markt.

Nu hebben de sociaal-democraten, zeker na de Tweede Wereldoorlog, duidelijk afstand genomen van hun communistische achterneven. Maar toch bleef er een zekere betrokkenheid. Al was het alleen maar in die zin dat de sociaal-democraten pretendeerden een beter alternatief te bieden voor het kapitalisme dan de communisten. Die brachten misschien wel de gelijkheid tot stand, maar hielpen daarbij de vrijheid om zeep.

De socialisten beschouwden zich daarentegen als de echte progressieven. Hun Ideeën hadden de toekomst. Het conservatieve verzet tegen die maatschappijhervormende idealen was tot mislukken gedoemd. De sociale voorzieningen moesten nog verder geperfectioneerd worden en de greep van de overheid op de maatschappij versterkt. Dat was in grote lijnen de gedachtenwereld van waaruit de socialisten ten tijde van het kabinet-Den Uyl opereerden.

Veel van die socialistische zekerheden zijn inmiddels verdwenen. Lang niet alle punten van het progressieve prioriteitenlijstje bleken immers mogelijk. Sommige ervan bleken bij nader inzien zelfs niet wenselijk. Toch heeft de PvdA altijd nog de neiging om haar kiezers te veel te beloven. Vandaar dat het vaak op een teleurstelling uitloopt wanneer de PvdA aan het bewind komt. Dat is ook nu het geval.

De verhouding met de vakbeweging Is slecht. Kok mag dan oud-voorzitter van de FNV zijn, in die kring heeft hij het voorlopig verbruid. Het was ook onverstandig van de PvdA om haar politieke leider minister van financiën te maken. Daarmee kreeg hij automatisch de Impopulaire rol toegeschoven van nee-knikker ten aanzien van allerlei leuke maar geldverslindende voorstellen van zijn collega-ministers.

Het zal duidelijk zijn dat de moeilijke positie van de PvdA niet bijdraagt aan de stabiliteit van het kabinet. Steeds meer mensen in die partij zullen (al dan niet hardop) de vraag stellen of de PvdA er nog wel enig belang bij heeft om dit kabinet in stand te houden. Wat dat betreft Is het PvdA-congres in oktober aanstaande van groot belang.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.