+ Meer informatie

"Bergers bij de Brandaris" in Maassluis

Tentoonstelling hommage aan reders van schepen en bemanningen

5 minuten leestijd

De expositie "Bergers bij de Brandaris", tot begin april te zien in het Sleepvaartmuseum te Maassluis, laat de geschiedenis zien van het Scheepvaart- en Bergingsbedrijf G. Doeksen en Zonen op Terschelling. Naast de foto's en scheepsmodellen zijn er maquettes te zien van de berging van het gestrande vrachtschip "Virgo" in 1953 en van de karakteristieke vuurtoren Brandaris, genoemd in de titel van de tentoonstelling. Videofilms over Doeksen begeleiden het geheel.

G. Doeksen en Zonen, rederij te Terschelling, is bij de huidige generatie bekend om zijn veerboten die naar de Waddeneilanden Terschelling en Vlieland varen. Dat is echter niet de enige activiteit van de rederij. De titel van de expositie "Bergers bij de Brandaris", is bedoeld als een hommage aan Doeksen en zijn mannen, die vaak met gevaar voor eigen leven, scheepsruimte en bemanningen wisten te redden.

Hoewel bij de zeesleepvaart veelal aan namen als Wijsmulier en Smit wordt gedacht, neemt in de geschiedenis van deze typisch Nederlandse bedrijfstak rederij Doeksen toch ook een plaats in. Bergingen ten noorden van Texel werden heel vaak uitgevoerd door de Doeksens, een familie die zelf actief aan het ruwe en gevaarlijke werk deelnam.

Grondlegger

Gerrit Doeksen, de grondlegger van het scheepvaartbedrijf, begon in 1903 zijn onderneming met de aankoop van een kleine vrachtvaarder. In 1910 zette hij zijn eerste schreden op het terrein van de berging. Doeksen onderscheidde zich op sleepvaart- en bergingsgebied door zijn boten altijd geschikt te maken voor ander werk, zoals de schelpenzuigerij, de veerdiensten en zelfs de visserij. Zo was er zelfs in economisch slappe tijden altijd werk te doen.

Het zat Doeksen in het begin zeker niet mee. In 1911 verging de Willem Barendsz, waarbij de zoons Jan en Daan nog juist konden worden gered. De ZATER0AG,21 DECEMBER 1991 schelpenzuiger was verzekerd bij een onbetrouwbare maatschappij. Dat heeft de familie Doeksen eten forse schade opgeleverd, want er werd niets uitgekeerd. Enige tijd later liep de eerste sleepboot/schelpenzuiger van stapel, "De Volharding", waarvan in de expositie een fraai model te zien is. In de Eerste Wereldoorlog werd "De Volharding" door de marine gevorderd.

Spectaculaire bergingen

In 1919 liepen twee schepen op een mijn bij respectievelijk Terschelling en Ameland. Vooral door het laatste geval, dat met de "Liberty GIo", bleek Doeksen, hoewel in dit geval nog onderaannemer, spectaculaire bergingen aan te kunnen. Een belangrijk deel van de lading kon worden gelost en het achterschip van de gebroken vrachtvaarder kon naar Schiedam worden gesleept, waar er een nieuw voorschip aan gemaakt werd. Over de geschiedenis van Doeksen zou nog veel meer te vertellen zijn. De foto's 'vertellen' genoeg. Bij voldoende belangstelling, intekening hiervoor is mogelijk, wil men de geschiedenis van de Terschellinger bergers te boek stellen. blikaties en curiosa met betrekking tot de geschiedenis van de rederij. De activiteiten van Doeksen, te zien op de foto's, zijn tentoongesteld in de grote zaal van het museum en in het trappenhuis van het museum. De illustraties zijn voorzien van bijschriften in het Nederlands en in het Engels.

Behalve de grote traditionele wisseltentoonstelling is er beneden in het museum een mini-expositie ingericht, bestaande uit 28 grote foto's die ingaan op bergingen die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in de Rotterdamse haven werden uitgevoerd. Ten tijde van de Duitse inval in Nederland, in de meidagen van 1940, hebben zich tijdens de gevechtshandelingen calamiteiten voorgedaan op scheepvaartgebied. Vaartuigen met een strategische waarde werden opzettelijk tot zinken gebracht om te voorkomen dat de bezetter ze in handen kreeg. Het museum is in het bezit van een aantal historische negatieven uit die dagen, waarvan afdrukken gemaakt zijn.

Van Galen

De expositie bestaat uit een hondertal foto's, een aantal scheepsmodelen, pu

Zo speelde de torpedobootjager "Van Galen" een rol. Op 10 mei 1940 door de Duitsers beschoten, zonk de jaOn de expositie "Bergers bij de Brandaris" zijn naast foto's ook scheepsmodellen en maquettes te zien. ger in de Merwehaven. In de zomer van 1941 werd met de berging begonnen. Twee andere bergingen betroffen de Nederlandse torpedobootjagers "Tjerk Hiddes" en "Gerard Callenburgh". De beide schepen waren in mei 1940 bij de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij in aanbouw en werden door de Koninklijke Marine tot zinken gebracht in de buurt waar nu de Beneluxhaven is. De schepen werden later weer geborgen.

Op 11 mei vertrok vanuit de Rotterdamse Lekhaven "Stoomloodsvaartuig 19" met aan boord voor een waarde van 22 miljoen gulden aan goud van de Nederlandse Bank, teneinde dit in Engeland veilig te stellen. Ter hoogte van Vlaardingen liep de loodsboot op een mijn, waarbij veertien mensenlevens te betreuren waren. Bij diverse zoekacties werden alle goudstaven op één na teruggevonden. Ook van dit wrak zijn tijdens de berging foto's gemaakt, die nu in het museum te zien zijn.

Vrijwilligerswerk

Bezoekers van het museum, dat op woensdag van 14.00-17.00 uur en op zaterdag van 11.00-17.00 uur geopend is, krijgen een uitgebreide tentoonstellingswijzer van de beide exposities en een wegwijzer over het museum. Veel werk van en in het museum is vrijwilligerswerk. Het museum is de Scheepsdiesel Motoren Maatschappij (SDMM) te Maassluis erkentelijk voor de financiële steun om deze exposities mogelijk te maken.

De accommodatie waarin het museum is gehuisvest, bestaat uit twee aparte panden. Het oude gedeelte is het meer dan driehonderd jaar oude voormalige stadhuis van Maassluis. Het nieuwe gedeelte is er in 1989 bijgekomen.

Behalve de beide tentoonstellingen is nog veel meer sleepvaart- en bergingshistorie in het Nationaal Sleepvaartmuseum te zien. Videofilms en een kleine radiokamer trekken al gauw de aandacht bij binnenkomst. In de kelder van het oude gebouw is een monument opgericht voor gevallenen in de Tweede Wereldoorlog. Hier wordt ook aandacht geschonken aan de haven- en kustsleepvaart.

In het scheepstrappenhuis zijn verder nog foto's te zien en uitvergrote kranteartikelen. Onderaan de trap is een stuurhuis ingericht met moderne en verouderde navigatie- en communicatieapparatuur. Op dezelfde hoogte als het stuurhuis zijn twee vertrekken ingericht over de geschiedenis van de Nederlandse zeesleepvaart. Verder nog wetenswaardigheden over binnen- en Rijnsleepvaart, alsmede over offshore en zwaar transport.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.