+ Meer informatie

Liever Willem van Oranje dan minister D'Ancona

Culturele (on)mogelijkheden tussen Oost- en West-Europa

5 minuten leestijd

UTRECHT - Aanstaande woensdag begint in Praag een conferentie binnen het kader van de CVSE, waar diverse steden in Europa zullen praten over de gemeenschappelijke cultuur tussen het Westen en de 'bevrijde' Oosteuropese landen. Dat is nog eens wat anders dan de inmiddels vertrouwde CVSE-bijeenkomsten over etnische crises of wapenreducties. Maar: op een ander niveau zijn ze even belangrijk voor vrede en veiligheid. Hoe wordt er over en weer naar eikaars cultuur aangekeken, na het opzijschuiven van het , IJzeren Gordijn? Welke mogelijkheden en —vooral— onmogelijkheden zijn er voor meer culturele eenwording?

We spraken daarover met mevrouw drs. Bakker-Osinga, gemeenteraadslid voor het CDA in de gemeente Dordrecht. Zij bezocht afgelopen mei een symposium in de Poolse stad Krakau, waar dezelfde zaken reeds aan de orde kwamen. Vertegenwoordigers van de 35 lidstaten van de CVSE (die letters staan voor Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) vergaderden daar onder het motto "De gezamenlijke culturele erfenis van de CVSE-staten".

Op het CVSE-symposium lieten ook vertegenwoordigers van de zogenaamde Europese stedenband zich zien. Onder deze noemer en op initiatief van Dordrecht en Krakau, heeft een groep van vijf Europese steden zich vorig jaar verenigd, om te komen tot een netwerk (het zogenaamde Europa-project) van samenwerking op economisch, cultureel en sociaal gebied. Deelnemende steden zijn tot nu toe: Aarhus, Dordrecht, Krakau, Granada, Hastings, Limerick en MEVROUW A. J. BAKKEROSINGA Gent. Een aantal andere steden, waaronder Heidelberg, Weimar, Stettin, Varna en Perugia hebben zich als kandidaat-lid aangemeld. Gezien de doelstellingen van de CVSE-bijeenkomst in Krakau was de aanwezigheid van de Stedenband vanzelfsprekend. Mevrouw Bakker vertegenwoordigde er Dordrecht.

Boodschap

Wie CVSE zegt, denkt in de eerste plaats aan mensenrechten (bij voorbeeld de conferentie van vorige week in Moskou) of aan wapenreducties (Parijs vorig jaar, waar het verdrag voor reductie van conventionele wapens werd getekend). De zuiver culturele component is veel minder vanzelfsprekend met de kwestie van "Veiligheid en Samenwerking" verbonden. Onterecht vindt mevrouw Bakker, want juist culturele uitwisseling kan een wezenlijke bijdrage leveren aan de voorwaarden voor Europese veiligheid. En zeker aan de wijze waarop de CVSE daaraan wil bijdragen: als platform van overleg en uitwisseling van gedachten en opvattingen. En wat die uitwisseling betreft, hebben de Oosteuropese landen, zeker voor ons westerlingen, een boodschap, vindt het Dordrechtse raadslid. Wat hebben ze ons te zeggen? „Met name wat betreft de culturele en ethische dimensie heb ik veel geleerd van de Tsjechoslowaakse president Havel. Hoe hij als schrijver bepaalde morele waarden, zoals eerlijkheid, probeert in te brengen in de politiek. En hij niet alleen. Het is de wens van velen die hebben afgerekend met het rigide communistische systeem, waarin ze zo vaak moest veinzen en waarin onderlinge angst overheerste".

Verrijkend
Van Havel wordt wel gezegd: een toneelschrijver die president wordt, kent het harde politieke bedrijf van geen kanten. Alleen 'softies' willen moraliteit in het politieke bedrijf introduceren. „Ja, maar ik denk dat dat juist heel goed is, want politiek bestaat doorgaans toch maar vaak uit machtsspelletjes, waarin vriendjespoHtiek en clichés de boventoon voeren. Het zet je dan toch weer aan het nadenken. Het heeft ook iets ontroerends: dat mensen zulke dingen, die wij alleen nog bij de opvoeding van kinderen laten horen, in de politiek inbrengen. Dat heeft dan echt met cultuur te maken. Het geeft een bredere dimensie aan de politiek en dat is denk ik verrijkend voor het Westen".

„Verder gaan ze daar toch ook wel erg hartelijk met elkaar om en koesteren ze ook minder materialistische waarden dan wij doen. De waarde die men bij voorbeeld in Polen toekent aan geloof en aan gevoelens is veel sterker. En zeker als dat ook op politiek niveau gebeurt, is dat verbazingwekkend". Zo vriendelijk gaan de onderlinge staten en volken in Oost- en Midden-Europa niet met elkaar om. Het benadrukken van cultuur en historische wortels kan juist heel sterk een militant nationalisme versterken. Zozeer zelfs dat men zegt: laten we dat er alsjeblieft buiten houden en uitsluitend naar meer economische welvaart streven. „Ja, zeker. Maar binnen de CVSE kun je zeggen: wij zijn Europees en bezitten een gezamenlijk cultureel erfgoed en door daar in ieder geval wat lijnen in aan te geven kun je dat misschien wat bij elkaar houden. Ik vind hét fijn dat het in ieder geval bespreekbaar is. Wij in het Westen gaan er vanzelf vanuit dat we vrijheid hebben, dat we alles kunnen doen. Maar wat echt waardevol is, beseffen we vaak helemaal niet".

Elitair?
Cultuur wordt vaak opgevat als een elitaire aangelegenheid van kunstenaars en schrijvers. Geldt dat ook van dit initiatief van de CVSE? „Cultuur is natuurlijk het gehele gedrag van mensen en als je het bij voorbeeld over toerisme hebt en over het meer toegankelijk maken van waardevol erfgoed en een betere uitwisseling ervan, dan is dat helemaal niet elitair. Cultuur is veel breder, het betreft ook de zeden, de moraal. Daarvan zijn- kunst-uitingen, een onderdeel. Onder de Oosteuropeanen die in Krakau aanwezig waren, bestond ook grote bewondering voor Nederland, vanwege de traditionele vrijheid van godsdienst. De naam Willem van Oranje kennen ze. Erasmus, Comenius ook. Men weet dat bij voorbeeld in Dordrecht de Staten van Holland bijeenkwamen en de Synode. Kijk, daar zoeken we nu naar. Naar gemeenschappelijke wortels en hoe je in de toekomst daarvan een uitwisseling kunt hebben". Sta je niet een beetje in verlegenheid als je als vertegenwoordiger van de westerse wereld daar moet gaan praten over „het behoud en zelfs het cultiveren van historische waarden en normen"? „Wat er aan waarden is die je eigenlijk zou moeten handhaven, is natuurlijk een discussie die in Nederland moeilijk te voeren is. Hier draait het erg om het economische en überhaupt om (belangen van) het Westen. Ik denk dat men hier in Nederland geen kans krijgt om cultuur te doen opbloeien, omdat de subsidiestromen en de creativiteit in één bepaald kokertje worden gegooid. Dat ontmoedigt een heleboel mensen om hun creativiteit te doen gelden. Het is allemaal zo ontzettend geregeld en gekanaliseerd, daar hebben kunstenaars grote moeite mee". Mo'rouw Bakker vond het teke

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.