+ Meer informatie

Uitzien naar de jubel van ontbinding van de Bond

"Beproefde Trouw'' hervormd geref. gedenkboek

8 minuten leestijd

KAMPEN — Eén roeping drijft de Gereformeerde Bond binnen de Hervormde Kerk voortdurend, ook voor de nabije toekomst: de hele Hervormde Kerk oprichten uit het verval waarin zij zich bevindt gemeten naar de maat van de Schrift en de gereformeerde confessie. Dit is de kern van „Beproefde Trouw", het boek dat verscheen ter gelegenheid van het vijfenzeventigjarig bestaan van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk.

„Beproefde Trouw" werd op 23 april, tijdens de jaarvergadering van de Bond in Utrecht, officieel overhandigd aan de voorzitter van de Gereformeerde Bond, ds. L. J. Geluk te Zwolle.

Ir. J. van der Graaf, de secretaris van de Bond heeft de eindredactie van het boek. Het is de derde uitgave van de Bond bij een Mijlpaal". Zowel bij het vijfentwintig als vijftig jarig bestaan verschenen gedenkboeken.

Het nu uitgegeven boek onderscheidt zich van de vorige. In deze uitgave gaat een aantal vertegenwoordigers van de Gereformeerde Bond in op verschillende aspecten die voor het bestaan van de Bond bepalend en voor zijn bestaan kenmerkend zijn.

Gastschrijvers
Vier gastschrijvers van andere kerkelijke komaf geven hun visie op bestaan en functioneren van de Gereformeerde Bond. „Beproefde Trouw" kiest voor een vertegenwoordiger uit de kring van de Afscheiding, de Christelijke Gereformeerde ds. J. H. Velema. M. Dankers, van de Oud Gereformeerde Gemeenten, schrijft als behorende tot wat het gedenkboek noemt de „Ledeboeriaanse kruisgezinden" (wat men daarmee ook bedoelt). Uit de kring van de Doleantie levert prof. dr. K. Runia, de Kampense Gereformeerde hoogleraar, een bijdrage terwijl één Hervormd predikant, niet behorend tot de Gereformeerde Bond, namelijk ds. M. Groenenberg, de rij sluit.

In de titel heeft men de trouw des Heeren over Zijn Kerk tot uitdrukking willen laten komen. Die trouw is beproefd en deugdelijk gebleken. Het is vanwege die (verbonds) trouw van de Heere God aldus Van der Graaf dat de Bond tot heden zijn plaats in de Hervormde Kerk heeft geweten. Het trouw blijven aan deze kerk door de hervormd-gereformeerden is aan die trouw van de Heere ondergeschikt.

Doel van het boek is bezinning op wat tot vandaag wezenlijk is voor het kerkzijn.

Trouw
Het gaat om een belijdende kerk, dat is- naar het beginsel dat de Gereformeerde Bond voorstaat — een kerk die de belijdenisgeschriften trouw is.

Prof. dr. C. Graafland uit Gouda beschreef hoe en waarom de Gereformeerde Bond rond de eeuwwisseling opkwam. Vijf hoofdbestuursleden hebben een bijdrage geleverd. Drs. K. Exalto leverde „De visie op de kerk", dr. A. van Brummelen te Huizen „Om de religie van de belijdenis" en ds. C. den Boer schreef een artikel over het functioneren van de belijdenis door de jaren heen. Ir. J. van der Graaf schrijft over „de Gereformeerde Bond en de politiek" terwijl ds. J. Maasland te Waddinxveen afsluit met een artikel dat als opschrift draagt: „De Gereformeerde Bond met het oog op de toekomst".

Maasland gaat in op hetgeen de kerk en de Bond te wachten staan. Hij geeft een korte analyse van het recente verleden van de Gereformeerde Bond inclusief een visie op het heden. Dat is een vereiste aldus ds. Maasland om zinnige dingen over de toekomst te kunnen zeggen. In het nu ligt immers besloten dat wat worden zal.

Voor een Bond die ontstaan is uit ernstige zorgen om het verval van de kerk en die daarom nog steeds bestaat is weinig reden tot jubileren. Wij zien echter uit naar de jubel van het ontbinden van de Bond op het ogenblik dat de Hervormde Kerk weer is wat ze krachtens haar belijdenis behoort te zijn. Laat dat de toekomst moge brengen.

Geestelijke nood
De nood der kerk was reeds in 1910 het bestaansrecht van de Bond. In 1981 is de kerk nog steeds in grote geestelijke nood. Mede daarom heeft de Bond een noodrecht om te blijven bestaan. Als hij maar beseft dat genoemde nood niet aan zijn deuren voorbijgaat. Samen zijn we immers afgeweken. Samen hebben we wederkeer nodig tot de levende God.

Het is niet eenvoudig om de hele Hervormde Kerk op te richten uit het verval waarin zij zich bevindt. Het isolement zou eenvoudiger zijn. Dat biedt meer rust en veroorzaakt minder strijd. Wij dienen voortdurend betrokken te zijn bij al wat in haar midden gezegd en gedaan wordt.

Soms blijkt volgens ds. Maasland op dit punt binnen de Bond de malaise. Moedeloos legt men zich vaak neer bij de situatie. Toch zullen er in de toekomst spanningen kunnen ontstaan omdat isolementsdenken en voluit kerkelijk denken elkaar moeilijk verdragen.

Maasland gaat dan in op de problematiek van de toenemende vraag binnen de confessionele en andere niet Gerefofmeerde-Bondsgemeenten naar kandidaten en predikanten uit de kring van de Gereformeerde Bond.

De Waddinxveense pastor legt de vinger bij de gevoelige plek van vaak gevraagde aanpassing op liturgisch en theologisch gebied. Hij benadrukt het ook in liturgisch opzicht anders zijn dan de rest van de Hervormde Kerk op principiële gronden. De kwesties van het vrije lied en van de vrouw in het ambt hangen samen met de opvatting van het Schriftgezag en de Schriftinterpretatie. En niet te vergeten ligt achter dit alles ook vaak een heel andere bevindelijke geloofswereld.

Profiel
Aan de ene kant zijn er, aldus Maas land, die bang zijn dat het profiel gaat vervagen, dat verbetering ten koste gaat van verdieping. Hij erkent die mogelijkheid.

Toch moet er tegelijk bereidheid zijn om het geprofileerd groepsdenken prijs te geven vanwege het staan in de breedte van de kerk, zo vervolgt het hoofdbestuurslid. Er is een roeping binnen het geheel van de kerk en deze roeping is niet beperkt tot een afgebakend stukje.

In deze twee lijnen zit het verschil dat spanningen zou kunnen veroorzaken. Maasland constateert dat ondanks de hier openbaar komende verschillen, de zorg dezelfde is: hoe verbreiden we de waarheid èn hoe verdedigen we haar. Ook bij ons is genoeg scheef gegroeid aldus Maasland.

Wie gereformeerd is, moet het steeds door worden. Ook in de toekomst dienen wij te staan en te strijden voor het gereformeerd karakter van gemeente en kerk.

Er is geen reden om voor de toekomst te rusten in verworvenheden. Is het immers niet zo, aldus Maasland, dat onder ons de gezonde voorwerpelijke-onderwerpelijke prediking waarin alles aan de orde komt aan het verdwijnen lijkt? (pagina 285) Aan veel kanten dreigt gevaar.

Schriftuurlijk preken is altijd bevindelijk, maar bevindelijk preken hoeft niet altijd Schriftuurlijk te zijn. En de opkomst van de zogeheten Evangelische richting zorgt voor een visie die niet altijd overeenkomt met wat immer typisch Gereformeerd heeft willen zijn.

Maar, zo besluit hij met een citaat van ds. J. Goslinga uit 1917: „We zijn van God op onze plaats gesteld, we blijven daar, ook in een niet eenvoudiger wordende toekomst, staan".

Gisting
In „de visie op de kerk" gaat drs. K. Exalto, hervormd predikant te Bent huizen vrij uitvoerig in op de figuur van de hoogleraren H. Visscher en J. Severijn en de predikanten I. Kievit, M. Jongebreur en J. G. Woelderink.

Hun gedachten werken op verschillende wijze door binnen de Bond, aldus Exalto. Een voorbeeld daarvan is volgens hem de invloed van Woelderink die hoewel er van hem veel te leren is, de Bond verlaten heeft. Dat proces is nog niet uitgegist want jaarlijks gaan een aantal predikanten kerkelijk de weg van Woelderink.

Zeer lezenswaardig is het overigens korte artikel van dr. A. van Brummelen. In zijn bijdrage getiteld „om de religie van de belijdenis" doet hij een poging om het geestelijk leven van de Bond weer te geven.

Het levend schuldbesef, zo zegt hij, is een wezenstrek van de Gereformeerde bond. Wij hebben ze ontmoet, mensen wier gehele leven een voortgaande vrees was voor de heilige God. De werkingen van de drieënige God gaan naar ons uit

De gelovige wordt werkzaam met de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. De uitspraken der Schrift worden in het leven bevestigd. Denken wij aan onze schepping, dan is het de Vader, die op ons toekomt. Zien wij onze zonden, maar ook de vergeving, dan is Christus ons alles. Bij de strijd in ons tegen de overgebleven verdorvenheid en een lust om naar Gods wil te leven bemerken wij het werk van de Heilige Geest. Voor de rechtvaardigmaking is de Vader de toevlucht. Bent U ontbloot van genade, keert U tot de Zoon. Zien wij ons vol van vervreemding van de Heere, we dienen ons te wenden tot de Heilige Geest.

Blijf echter niet staan bij de Heilige Geest, noch in de Zoon maar ga door hen tot de Vader. Maar, zo besluit de pastor uit Huizen: Wij pretenderen niet dat deze spiritualiteit overal zo gevonden wordt maar wij weten wel dat deze ons levend beweegt.

Men dient te beseffen dat ik niet alles even uitvoerig de revue kan laten passeren. Dit artikel wil ik echter, zonder de andere te kort te doen, extra vermelden.

Facetten
„Beproefde Trouw" is beslist geen herhaling geworden van vorige gedenkboeken. Open en eerlijk zijn vele facetten van de Bond aan de orde gekomen. Ik kan van harte aanbevelen tot aanschaf over te gaan.

Het boek is niet te moeilijk leesbaar. Bij een begrip als modus vivendi is vrij uitvoerig uitgelegd wat men daaronder moet verstaan, „Beproefde Trouw" is een boek van de Bond voor de „Bonders" maar ook voor alle geïnteresseerde „Afgescheidenen".

Kok gaf het bovendien keurig verzorgd uit en ƒ 47.50 is tegenwoordig helaas een „gewone" prijs voor deze omvang.

N.a.v. „Beproefde Trouw", onder redactie van ir. J. van der Graaf, uitgave Kok, Kampen, 1981, 353 blz; prijs f 47,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.