+ Meer informatie

Nieuwe spanningen tussen staat en kerk in Hongarije

4 minuten leestijd

Een stroom van informatie over het wel en wee van de protestantse kerken achter het „IJzeren Gordijn" blijft de laatste weken binnenkomen. Enige tijd geleden informeerden we over het drama van de nieuwe Bijbelvertaling in het Hongaars, de inbeslagname van enkele door het Westen geschonken kostbare offset-drukpersen door de communistische overheid en de poging om deze Bijbels bij voorkeur in Amerika te verkopen tegen „harde valuta" (dollars).Verder waren het dé predikanten Elias (sr. en jr.) en Ivdny Tibor die de aandacht trokken. Opmerkelijk feit is dat in al deze zaken bisschop Bartha Tibor een (bedenkelijke) hoofdrol speelt. Ook de Hongaarse overheid „zit" met deze zaak.

De bekende Methodisten-predikant Ivóny Tibor werd op vrijdag 14 mei jl. door de rechtbank veroordeeld tot een half jaar gevangenisstraf, een verbod om te preken en met z'n (grote) gezin moet hij de pastorie verlaten. De gevangenisstraf is ,,voorwaardelijk" met een proeftijd van 2 jaar.

Mocht hij om een andere overtreding gestraft worden, b.v. een verkeersovertreding, dan zal hij alsnog in hechtenis genomen worden. Dat alles heeft Ivany te danken aan zijn openbaar maken van financiële manipulaties van staatsvertegenwoordiger Sandor Palotay. Deze man gebruikte uit het buitenland ontvangen geld voor hulp aan de gemeenten voor de aanschaf van dure auto's. Vooral Amerikaanse Methodisten waren door deze informatie diep geschokt, want juist zij waren de grootste geldschieters. De hierboven vermelde straf was ook voor de zoon van Ivany bestemd en voor die predikanten die het met hem eens zijn.

Opmerkelijk is dat de Hongaarse overheid bepaald problemen heeft met zaken als Ivény, Elias etc. Staatssecretaris Imre Miklós moet gezegd hebben: „Dat geeft problemen in het buitenland" en hij doelde hiermede op de Hongaarse verzoeken aan het buitenland om financiële steun. Het is ons bekend dat op hoog diplomatiek niveau eerder genoemde namen worden genoemd.

Vader en zoon Elias

Ondanks verschillende pogingen — tot op zeer hoog niveau — is het niet gelukt Elias Jószef naar Ncjderland te krijgen ter gelegenheid van de „De Ruyter-herdenking" in Vlissingen. Hoewel Elias zelf het land niet uit mocht, heeft hij ët wel voor gezorgd dat de door hem te houden toespraak in ons land kwam en wanneer men kennis neemt van deze toespraak — die alleen in extenso gepubliceerd mocht worden — bemerkt men niet alleen de grote liefde van Elias voor het welzijn van de kerk waarvan hij predikant is, maar bovenal de diepe ernst waarmee hij de zwakte en het falen van de kerkleiding weet aan te geven en de weg tot herstel wijst.

Zoon Elias Adam is inmiddels geen predikant meer. Nadat hij „op eigen verzoek", zoals de officiële lezing heet. uit zijn gemeente was vertrokken en eerst met het bezorgen van kranten z'n brood verdiende, werkt hij nu als muziek-corrector bij een uitgeverij. Hoe ging het „ontslag op eigen verzoek" in z'n werk? Elias Adam werd bij de bisschop van Budapest (Szamosközi) geroepen en kreeg te horen dat hij beter z'n ambt kon neerleggen.

Op de vraag van Elias waarom dat beter was, antwoordde de bisschop „het komt van hogerhand". Szamosközi heeft later toegegeven dat hij bij de 'Staatssecretaris (Imre Miklós) — die het bevel voor het ontslag moet geven — gepleit heeft voor Elias Adam maar ook te horen kreeg dat deze niets kon doen....

Wie gaf Imre Miklós opdracht Elias Adam uit te rangeren? Het is een publiek geheim dat bisschop Bartha Tibor de opdrachtgever is en zich met deze daad wreekt op Elias sr. In naam is Bartha gelijk aan de andere Hongaarse bisschoppen maar in feite is hij opperniachtig. In het artikel van Elias sr. wordt duidelijk op het doen en laten van Bartha Tibor gewezen.

Begraafplaatsen

Heeft Bartha ook de hand in de volgende affaire? Via „Reformed News" in New York vernamen wij dat de veelal nabij het kerkgebouw gelegen begraafplaatsen worden overgedragen aan de communistische overheid en „Reformatusok Lapja", het officiële blad van de Hongaarse Geref. Kerk, waarschuwt tegen kerkelijke acties en ongeregeldheden om deze begraafplaatsen in kerkelijk eigendom te houden.

Oude begraafplaatsen van de Geref. Kerk bv. Gyoma, Kiskunhalas, Barand, Székesfehérvér, Czegléd, met een historie van enkele honderden jaren, zijn door de plaatselijke overheid ,.onteigend". Zelfs bisschop Bartha — onlangs nog in Maryland op een vergadering van de Chr. Vredesconferentie — probeert in binnen- en buitenland de kerkleiders te overtuigen van de goede samenwerking van kerk en staat.

Dat de „overdracht" van deze begraafplaatsen grote problemen gaat geven is bekend. In Kiskunhalas bv. werd het stoffelijk overschot van een oude vrouw 3 maanden na de begrafenis verwijderd. Verder wordt verwacht dat binnen niet al te lange tijd de predikanten geen toespraken meer zullen mogen houden op de begraafplaatsen. Religieuze propaganda kan immers niet worden getolereerd op het grondgebied van de staat.

Spanningen

In al deze zaken speelt bisschop Bartha — bevriend met metropoliet Nikodim en vooraanstaand persoon in het centrale comité van de Wereldraad van kerken — een belangrijke rol. Hoe lang zal Bartha het nog uithouden nu door publikaties in het buitenland de spanning tussen kerk en staat in Hongarije zal toenemen?

Hier volgt nu het eerste deel van de niet-gehouden rede van ds. Jószef Elias. De met enige haast tot stand gekomen vertaling waarborgt wel een zeer nauwkeurige, geen taalkundig fraaie, weergave. Als ds. Elias zijn rede wel had mogen houden zou hem mogelijk de terugkeer naar Hongarije verboden zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.